Anh Huỳnh Văn Thuận (42 tuổi, ngụ phường Phước Thới, TP Cần Thơ) từng có hơn 10 năm làm hướng dẫn viên du lịch tại TPHCM. Công việc đang ổn định thì dịch Covid-19 bùng phát, ngành du lịch chịu ảnh hưởng nặng nề.
Bỏ phố về quê nuôi... côn trùng
Trước hoàn cảnh đó, anh Thuận quyết định rời TPHCM, trở về quê tìm hướng đi mới. Không muốn tiếp tục làm công ăn lương, anh tận dụng mảnh đất khoảng 400m2 vốn là vườn tạp, cỏ mọc um tùm để khởi nghiệp.
"Đất ít, vốn cũng không nhiều nên tôi phải tính toán mô hình nào vừa phù hợp với diện tích, vừa có khả năng tạo thu nhập. Sau khi tìm hiểu, tôi thấy cà cuống khá phù hợp", anh Thuận kể.
Anh Thuận, chủ mô hình cà cuống Phù Sa (Ảnh: Bảo Kỳ).
Dẫn phóng viên Dân trí tham quan trại cà cuống, anh Thuận cho biết cách đây 3 năm, anh bỏ hơn 10 triệu đồng mua 10 ổ cà cuống giống từ Cà Mau. Những ngày đầu, việc nuôi không hề đơn giản bởi anh gần như phải tự mày mò từ con giống, nguồn thức ăn đến cách chăm sóc.
"Thời điểm đó tôi tham khảo nhiều nguồn, từ chỗ mua cà cuống giống đến các kênh mạng xã hội. Mỗi người chỉ một phương pháp riêng. Để vận dụng vào mô hình của mình, tôi cũng trải qua không ít thất bại", anh nói.
Năm đầu tiên, anh Thuận chủ yếu nuôi trải nghiệm để tìm hiểu đặc tính của loài côn trùng này. Sang năm thứ hai, anh bắt đầu bán trứng cà cuống. Đến năm thứ ba, mô hình dần đi vào quỹ đạo khi sản phẩm được mở rộng sang con giống, cà cuống sống và cà cuống chế biến.
Từ 6 bể nuôi ban đầu, hiện trại của anh đã có 18 bể, với số lượng cà cuống bố mẹ gần 1.000 con. Mỗi ngày, anh có thể xuất bán khoảng 100 con cà cuống thương phẩm, giá 40.000-60.000 đồng/con, tùy đực hoặc cái.
Theo anh Thuận, cà cuống trải qua 5 lần lột xác và mất khoảng 65 ngày để trưởng thành, bắt đầu sinh sản. Mỗi con cái có thể đẻ khoảng 2 ổ trứng/tháng, mỗi ổ hơn 100 trứng.
Để tăng tỷ lệ nở, các ổ trứng được anh tách riêng, đưa vào khu ấp. Sau khi trứng nở, cà cuống con tiếp tục được chăm sóc theo từng giai đoạn phát triển.
"Cà cuống là côn trùng nên trong quá trình lớn phải trải qua nhiều lần lột xác. Từ lúc mới nở đến khi trưởng thành, nguồn nước và thức ăn đều phải được chú ý", anh Thuận tiết lộ cách chăm sóc cà cuống.
Cà cuống cái có kích thước to hơn cà cuống đực (Ảnh: Bảo Kỳ).
Theo chủ trại, cà cuống nhỏ thường được cho ăn nòng nọc, cá bột. Khi trưởng thành, thức ăn chủ yếu là dế. Nguồn thức ăn phải đảm bảo, nếu thiếu hoặc không phù hợp, cà cuống có thể ăn lẫn nhau, khiến tỷ lệ hao hụt tăng.
Không chỉ quan tâm đến kỹ thuật nuôi, anh Thuận còn phân loại cà cuống để khai thác các giá trị khác nhau. Con đực có túi dầu với mùi thơm đặc trưng nên được khách hàng mua làm gia vị cho các món ăn. Trong khi đó, con cái có giá trị chủ yếu ở khả năng sinh sản.
8X Cần Thơ bỏ phố về quê nuôi cà cuống, kiếm thu nhập tiền triệu mỗi ngày (Video: Bảo Kỳ).
Ngoài bán cà cuống tươi, anh còn chế biến cà cuống nướng. Sau khi thu hoạch, cà cuống được làm sạch, ướp muối, nướng sơ rồi hút chân không và cấp đông. Theo anh, cách làm này giúp sản phẩm có thể bảo quản khoảng một năm.
Tận dụng mạng xã hội làm kênh bán hàng
Sau 3 năm gắn bó với cà cuống, anh Thuận cho biết điều anh quan tâm không phải là mở rộng đàn thật nhanh mà là tìm cách khai thác nhiều sản phẩm từ loài côn trùng này.
Ngoài cà cuống sống, con giống và cà cuống nướng, anh đang tính toán phát triển thêm các sản phẩm như cà cuống ngâm rượu, nước mắm và tinh dầu.
"Thay vì chỉ tăng số lượng đàn, tôi muốn tận dụng con cà cuống để làm ra nhiều sản phẩm khác nhau. Khi có thêm sản phẩm, mình sẽ có thêm khách hàng và giảm sự phụ thuộc vào một đầu ra", anh chia sẻ.
Hiện giá trứng cà cuống khoảng 100.000 đồng/ổ (Ảnh: Bảo Kỳ).
Trong quá trình kinh doanh, anh Thuận nhận thấy mạng xã hội đóng vai trò quan trọng trong việc kết nối với khách hàng. Đây cũng là kênh anh sử dụng để giới thiệu quá trình nuôi và các sản phẩm từ cà cuống.
"Có nhiều người nuôi cà cuống nhưng thất bại vì họ ngại truyền thông, ngại xuất hiện. Tôi thấy muốn khách hàng tin tưởng, lựa chọn sản phẩm của mình thì phải tận dụng mạng xã hội làm công cụ bán hàng", anh nói.
Theo anh, khách hàng nhìn thấy mô hình nuôi thực tế, sản phẩm thật và quá trình chế biến sẽ có thêm cơ sở để đặt niềm tin.
"Một mô hình nếu chỉ nuôi mà không có đầu ra thì sớm muộn cũng thất bại. Vì vậy, tôi xác định song song với việc nuôi phải tìm kiếm khách hàng và xây dựng đầu ra", anh Thuận khẳng định.
Trao đổi với phóng viên Dân trí, ông Nguyễn Thiện Nhân, Phó Chủ tịch Hội Nông dân phường Phước Thới, cho biết mô hình nuôi cà cuống của anh Thuận mang lại hiệu quả kinh tế cao. Trên địa bàn phường cũng có một số hộ nuôi thử nghiệm loài côn trùng này.
"Địa phương từng xuống tham quan, khảo sát và nắm tình hình sản xuất tại trại cà cuống của anh Thuận. Loài vật này khá mới mẻ và đang có giá trị kinh tế trên thị trường. Đầu ra của mô hình là sản phẩm cà cuống giống, cà cuống thương phẩm", ông Nhân nói thêm.
Để vận chuyển cà cuống đi xa, anh Thuận làm ẩm vải lót quấn cà cuống và đặt trong thùng xốp đục lỗ thoát khí (Ảnh: Bảo Kỳ).
Cà cuống, còn được gọi là đà cuống, sâu quế hoặc long sắt, là loài côn trùng thường sống dưới nước tại các ruộng sâu, ao hồ, sông. Tại nhiều địa phương, cà cuống được sử dụng làm thực phẩm hoặc khai thác tinh dầu để tạo hương vị đặc trưng cho các loại nước chấm.
Hiện khách hàng của anh Thuận chủ yếu mua cà cuống để nuôi thử nghiệm, làm thực phẩm hoặc khai thác tinh dầu. Từ mảnh vườn cỏ mọc um tùm, mô hình nhỏ ban đầu đã trở thành sinh kế giúp anh có nguồn thu ổn định, đồng thời mở ra hướng kinh doanh mới từ một loài côn trùng đặc biệt.
