Chị Lương Thị Nga (SN 1991), Phó Bí thư Đoàn xã Quỳ Châu, Nghệ An, đón tin vui khi dự án “Phát triển du lịch trải nghiệm cộng đồng vùng Phủ Quỳ xưa” giành giải Nhì cuộc thi Dự án khởi nghiệp thanh niên nông thôn năm 2026.
Ý tưởng làm du lịch cộng đồng được chị Nga ấp ủ từ lâu, nhưng bước ngoặt đến vào cuối năm 2024, khi chị đón đoàn gần 60 khách từ Hà Nội. Những vị khách muốn được sống, ăn ở và trải nghiệm trong bản làng người Thái.
Du khách tự tay làm hương trong chuyến trải nghiệm văn hóa tại Quỳ Châu (Ảnh: Nhân vật cung cấp).
Chị Nga đưa đoàn tới một bản thuần Thái, phối hợp với người dân tổ chức các hoạt động trải nghiệm tại bản làng. “Trước đó tôi nghĩ muốn làm du lịch phải có thật nhiều tiền. Sau chuyến đi ấy, tôi nhận ra điều quan trọng hơn là biết kết nối những gì cộng đồng đang có”, chị Nga chia sẻ.
Sinh ra và lớn lên ở Quỳ Châu, chị Nga quen với nhà sàn, khung cửi, trang phục, món ăn truyền thống, dân ca, dân vũ của đồng bào Thái. Theo chị, những giá trị ấy vẫn hiện diện nhưng chưa được kết nối thành sản phẩm tạo thêm thu nhập cho người dân.
Dự án không hướng tới xây khu du lịch biệt lập mà tận dụng nguồn lực sẵn có. Hộ có nhà sàn phù hợp có thể đón khách; người biết dệt thổ cẩm, làm hương, chế biến món ăn trực tiếp hướng dẫn du khách; các câu lạc bộ văn hóa đảm nhận dân ca, dân vũ; thanh niên địa phương có thể làm hướng dẫn, tổ chức trải nghiệm.
Với chương trình một ngày, du khách có thể tham quan nhà sàn, làm bánh, trải nghiệm nghề truyền thống, thưởng thức bữa cơm bản địa. Nếu ở lại 2 ngày một đêm, khách ngủ tại nhà sàn, thưởng thức đặc sản, giao lưu văn nghệ và sinh hoạt cùng bản làng.
Theo chị Nga, điều quan trọng là biến những nét sinh hoạt quen thuộc thành trải nghiệm có câu chuyện và sự tham gia của du khách.
Thay vì chỉ xem thổ cẩm, khách có thể ngồi bên khung cửi, tự tay làm sản phẩm nhỏ. Với ẩm thực, du khách được nghe người dân kể về nguyên liệu, cách chế biến; với nghề làm hương, khách có thể trực tiếp thực hiện một công đoạn rồi mang sản phẩm về làm kỷ niệm.
Chị Lương Thị Nga thực hiện công đoạn quấn hương tại cơ sở của gia đình (Ảnh: Nhân vật cung cấp).
“Chúng tôi muốn bán trải nghiệm, câu chuyện và sự kết nối với cộng đồng, chứ không đơn thuần bán một dịch vụ du lịch”, chị Nga chia sẻ.
Khi còn là sinh viên Đại học Sư phạm Hà Nội, chị Nga thường mang hương trầm Quỳ Châu ra Hà Nội bán cho người quen, vừa có thêm tiền trang trải, vừa giới thiệu sản phẩm quê hương.
Năm 2014, sau khi tốt nghiệp, chị trở về địa phương, tham gia công tác Đoàn và tiếp tục phát triển hương trầm.
“Nếu hương trầm giúp tôi đưa một sản phẩm văn hóa đến khách hàng thì với dự án Phủ Quỳ xưa, tôi muốn đưa cả không gian văn hóa và cộng đồng đến với du khách”, chị Nga nói.
Mục tiêu xa hơn của chị là để người dân có thêm thu nhập từ những gì họ đang gìn giữ.
Hai du khách nước ngoài tự tay làm hương và mang sản phẩm về làm kỷ niệm (Ảnh: Nhân vật cung cấp).
Ông Nguyễn Văn Dũng, Chủ tịch UBND xã Quỳ Châu, cho biết dự án của chị Lương Thị Nga phù hợp với tiềm năng địa phương khi khai thác các giá trị sẵn có của văn hóa Thái và đời sống bản làng.
“Nếu triển khai bài bản, dự án có thể góp phần quảng bá hình ảnh Quỳ Châu, tạo thêm sinh kế, việc làm cho người dân, nhất là thanh niên. Địa phương sẽ tạo điều kiện để dự án kết nối với cộng đồng, nhưng phải giữ được bản sắc văn hóa và để người dân trực tiếp tham gia, hưởng lợi”, ông Dũng nói.
Chị Nga thừa nhận từ một dự án đoạt giải đến khi vận hành ổn định còn nhiều việc phải làm. “Nếu một du khách từ rất xa tìm đến, điều tôi muốn họ nhớ nhất khi rời đi là sự gắn kết của cộng đồng, bản sắc văn hóa và sự chân thành của người dân”, chị Nga nói.
