Sau hơn 2 tháng mưa kéo dài, hàng loạt vườn sầu riêng tại xã Chư Prông bất ngờ rụng lá, xì mủ, khô cành rồi chết. Sầu riêng chết hàng loạt khiến nhiều gia đình rơi vào cảnh điêu đứng, có nguy cơ mất trắng vườn cây.
Những ngày này, ông Trần Trọng Thủy (74 tuổi, trú tại thôn Hoàng Yên, xã Chư Prông) xót xa khi chứng kiến vườn sầu riêng của gia đình đang chết dần.
Ông Thủy xót xa khi gia tài bị chết khô sau đợt mưa kéo dài (Ảnh: Phạm Hoàng).
Ông Thủy cho biết gia đình sở hữu khoảng 500 cây đang trong thời kỳ kinh doanh. Thời gian gần đây, sầu riêng đồng loạt xuất hiện các triệu chứng xì mủ, đen vỏ, rụng lá, khô cành rồi chết. Đến nay, gần 400 cây sầu riêng trong vườn bị bệnh. Ước tính, gia đình ông thiệt hại hơn 500 triệu đồng.
Theo ông Thủy, sau đợt mưa kéo dài hơn 2 tháng, đến khi trời nắng trở lại, cả vườn đồng loạt phát bệnh nặng. Các cây sầu riêng đều chung cảnh lá cây khô và rụng nhanh. Ông đã phun nhiều loại thuốc, thử đủ cách nhưng không cứu nổi.
“Cả khu vực này hầu như nhà nào cũng chung cảnh ngộ. Vườn sầu riêng của tôi bị bệnh, chết gần như cả vườn. Trước thiệt hại này, gia đình đang thuê người phá bỏ để trồng dặm cà phê vào”, ông Thủy nói.
Anh Lê Văn Thành (45 tuổi, trú thôn Hoàng Yên) xót xa khi chứng kiến vườn sầu riêng lá rụng gần hết, cành khô héo, nhiều cây chết đứng.
Theo anh Thành, gia đình có gần 300 cây sầu riêng 6 năm tuổi. Năm ngoái, vườn cho thu hoạch khoảng 17 tấn quả, doanh thu gần 1 tỷ đồng. Thế nhưng, bước vào vụ năm nay, cây đồng loạt có dấu hiệu bất thường. Trên thân xuất hiện những mảng màu đen, sau đó lá khô héo, rụng dần rồi cây chết.
Anh Thành phá bỏ vườn sầu riêng do bị sâu bệnh chết hàng loạt (Ảnh: Phạm Hoàng).
Anh Thành cho rằng đợt mưa kéo dài hơn 2 tháng qua có thể đã tạo điều kiện cho bệnh phát sinh, lây lan mạnh. Khi trời nắng trở lại, nhiều cây đã suy kiệt, không còn khả năng phục hồi.
“Cả vườn gần như chết hết. Nếu sản lượng năm nay tương đương năm trước, gia đình tôi có thể mất nguồn thu gần 1 tỷ đồng. Bao nhiêu chi phí đầu tư chưa kịp thu hồi thì nay gần như mất trắng”, anh Thành nói.
Sau khi dọn bỏ sầu riêng, anh Thành dự kiến đi làm thêm để có vốn tái canh cà phê. Theo anh Thành, cà phê dù không mang lại khoản thu đột biến như sầu riêng nhưng phù hợp hơn với điều kiện sản xuất của gia đình và được kỳ vọng ổn định hơn.
Ông Ngô Anh Tuấn, chuyên viên Phòng Nông nghiệp - Hạ tầng xã Chư Prông, cho biết tình trạng sầu riêng chết hàng loạt hiện tập trung chủ yếu tại thôn Hoàng Yên và làng Bạt, với diện tích kiểm đếm sơ bộ hơn 10ha. Một số vườn bị ảnh hưởng nặng, tỷ lệ cây chết cao, người dân buộc phải chặt bỏ.
Sau nhiều năm chăm sóc, nông dân cưa hạ để làm củi do sâu bệnh (Ảnh: Phạm Hoàng).
Theo ông Tuấn, qua đánh giá bước đầu, cây sầu riêng chết có thể liên quan đến bệnh do nấm gây ra, với biểu hiện tương tự tình trạng hồ tiêu mắc bệnh chết nhanh, chết chậm. Tuy nhiên, nguyên nhân cụ thể vẫn cần cơ quan chuyên môn kiểm tra, xác định để có hướng xử lý phù hợp.
Qua theo dõi thực tế, nhiều diện tích sầu riêng bị bệnh nằm tại những khu vực đất tương đối bằng phẳng, khả năng thoát nước hạn chế. Trong điều kiện mưa kéo dài, nước dễ ứ đọng quanh vùng rễ, khiến cây suy yếu và tạo điều kiện thuận lợi cho các tác nhân gây bệnh phát triển.
“Trước mắt, địa phương khuyến cáo người dân không nên trồng thuần sầu riêng mà cần trồng xen với cà phê để giảm rủi ro trong sản xuất. Người dân cần thường xuyên kiểm tra vườn, chủ động khơi thông rãnh thoát nước, hạn chế tình trạng ngập úng kéo dài", ông Tuấn cho hay.
Sầu riêng đã vươn lên vị thế "vua trái cây" của Việt Nam, gia nhập nhóm nông sản "tỷ đô" khi mang lại giá trị xuất khẩu khoảng 4 tỷ USD trong năm 2025.
