Một buổi sáng giữa tháng 9, trời miền Trung mưa lất phất. Ngồi trước hiên nhà, bà Trần Thị Nga (69 tuổi, trú đường Trưng Nữ Vương, phường Bàn Thạch, thành phố Đà Nẵng) miệt mài bóp gọn từng vỏ chai nhựa, tỉ mẩn xếp vào bao tải lớn.
Gần 20 năm gắn bó với nghề buôn ve chai, bà Nga vốn quen với công việc nhọc nhằn. Song vài năm trở lại đây, công việc với bà bỗng nặng nề hơn khi đôi mắt của người anh câm điếc bẩm sinh từng cùng mình nương tựa mờ dần.
Bà Nga tỉ mẩn xếp từng chai nhựa vào bao tải lớn, chờ bán cho đại lý (Ảnh: Thanh Nhật).
Dẫu cuộc đời có nghiệt ngã đến đâu, bà chưa bao giờ nghĩ đến chuyện sẽ bỏ cuộc. Bà mong sao bản thân có sức khoẻ để gắn bó, chăm sóc "người dưng" mà bà xem như ruột thịt, đã cùng mình dìu bước mưu sinh mấy chục năm trời.
Định mệnh sắp đặt
Bà Nga lớn lên giữa lúc chiến tranh loạn lạc. Chớm tuổi thanh xuân, bà rời gia đình ở Đà Nẵng cũ vào miền núi Tiên Phước, tỉnh Quảng Nam cũ làm công nhân cầu đường.
Vào một buổi chiều lên núi mót củi nấu cơm, bà Nga không may dẫm phải mìn. Bà được đưa đến bệnh viện cấp cứu, giữ được mạng sống nhưng đôi chân vĩnh viễn không còn. Kể từ đó, bà gắn đời mình trên chiếc xe lăn, sống tại trung tâm bảo trợ xã hội Tam Kỳ.
Ông Câm và bà Nga (Ảnh: Thanh Nhật).
Tại đây, duyên lành đưa bà gặp ông Nguyễn Văn Câm, nay hơn 70 tuổi, bị câm điếc bẩm sinh. Cái tên ấy do người khác đặt, bởi không ai biết tên thật của ông là gì, quê quán nơi đâu?.
Ông Câm đến với trung tâm sau một lần điều trị bệnh vì tai nạn bom mìn. Từ chỗ xa lạ, hai người cùng cảnh ngộ dần thân thiết, nương tựa nhau đến bây giờ.
“Ngày đó vào trung tâm, mọi thứ với tôi xa lạ. Tôi không quen biết ai, anh Câm giúp đỡ tôi rất nhiều”, bà kể.
Khoảng 30 năm trước, trung tâm bảo trợ Tam Kỳ sáp nhập, chuyển cơ sở ra Hội An. Bà dùng toàn bộ số tiền dành dụm, rủ ông Câm và một người đàn ông cùng cảnh ngộ ở trung tâm bảo trợ mua căn nhà nhỏ, bám trụ lại Tam Kỳ sinh sống.
Ba người không máu mủ, ruột rà coi nhau như anh em, nương tựa cơm cháo qua ngày nhờ trợ cấp xã hội hàng tháng. Một thời gian sau, người đàn ông ngã bệnh, qua đời. Bà và ông Câm tiếp tục sống với nhau đến nay, trong căn nhà riêng ở phường Bàn Thạch.
Nguyện chăm sóc "người dưng" đến khi sức cạn
Một trong hai người thân thiết nhất qua đời, cuộc sống của bà Nga trở nên trống vắng. Đôi lúc buồn chán, bà sang phụ giúp hàng xóm thu mua ve chai khi chủ vựa đi vắng. Ban đầu, bà chỉ nghĩ làm việc cho khuây khỏa.
“Sau này gia đình chủ vựa thu mua ve chai chuyển đi nơi khác sinh sống, tôi mới thử buôn bán ve chai cho đỡ buồn. Anh Câm với tôi lọ mọ làm, kiếm thêm chút ít trang trải cuộc sống, mới đó mà đã gần 20 năm”, bà Nga kể.
Hai năm nay đôi mắt ông Câm mờ dần, hay ngồi một chỗ (Ảnh: Thanh Nhật).
Công việc cứ ngày này sang ngày khác. Ông Câm phụ giúp bà việc khuân vác, bưng bê. Bà lo toan việc phân loại, thu mua ve chai. Cuộc sống đỡ nhàm chán, lại kiếm được chút ít chi tiêu.
Những năm còn khoẻ, ông Câm là “đôi chân” của bà. Ông giúp bà những việc nặng nhọc tại vựa ve chai, khi thì đẩy xe lăn đưa bà đi chợ, đi nhà thờ. Còn bà là phiên dịch giúp ông mỗi khi có người hỏi han, trò chuyện.
Tuy nhiên cách đây hai năm, tai ương giáng xuống khi đôi mắt của ông Câm mờ dần. Bà Nga đưa ông đến các bệnh viện thăm khám, nhưng kết quả không như mong đợi. Từ đó, mọi công việc trước đây hai người làm đổ dồn lên đôi vai người phụ nữ tật nguyền.
“Ổng không thấy đường, hay ngồi một chỗ. Ngày trước còn khua tay múa chân nói chuyện với anh cho vui, nay thì…”, bà Nga bỏ dở câu nói lưng chừng.
Thỉnh thoảng hàng xóm tới thăm hỏi hai anh em ông Câm, bà Nga (Ảnh: Thanh Nhật).
Một người bình thường, công việc thu mua ve chai vốn đã vất vả, với bà Nga còn khó hơn nhiều. Vậy nhưng, ngoài việc mưu sinh, bà phải lo toan thêm việc nhà, cơm nước cho người anh mù loà.
Đã có lúc, nhiều người khuyên bà để ông Câm vào trung tâm dưỡng lão nào đó để người khác nuôi dưỡng. Nhưng bà không nỡ, quyết tâm giữ ông lại chăm sóc.
“Ông ấy sống với mình mấy chục năm trời, bây giờ đưa vào trong trại lạ người, lạ cảnh, tội lắm. Cứ ở đây, tôi còn sức khoẻ, lo được cho ổng ngày nào hay ngày ấy”, bà Nga bộc bạch.
Dù khó khăn bủa vây, nhưng bà Nga chưa một lần nghĩ mình sẽ bỏ cuộc. Bà luôn cố gắng, để thấy cuộc đời vẫn còn những niềm vui. Bà tự nhủ với lòng: Ngoài kia còn nhiều hoàn cảnh còn khó khăn hơn. Nhìn lên chẳng bằng ai, nhưng nhìn xuống nhiều người không có đến một lựa chọn như mình.
“Người ta cũng hỏi tôi sao không kêu gọi hỗ trợ để vơi phần vất vả. Nhưng tôi nghĩ mình còn may mắn, còn sức khoẻ, còn làm được. Mình biết đủ là đủ, để những nhà hảo tâm góp sức lo cho những hoàn cảnh khó khăn hơn”, bà Nga trải lòng.
Ở tuổi xế chiều, bà Nga không mơ mộng những điều lớn lao. Gần 50 năm cùng nhau đi qua những mất mát, bệnh tật và quá đỗi nhọc nhằn. Bà chỉ mong cả hai có thật nhiều sức khoẻ để sống tiếp cuộc đời bình dị - như đã từng.
Ông Võ Thanh Cung, Chủ tịch Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phường Bàn Thạch xác nhận, hoàn cảnh của ông Câm và bà Nga thuộc diện khó khăn. Hai người đang sinh sống bằng nghề thu mua ve chai nhưng không ổn định, khi chỉ một mình bà Nga vừa lo kế sinh nhai, vừa lo chăm sóc ông Câm.
Vựa phế liệu của bà Nga trên đường Trưng Nữ Vương (Ảnh: Thanh Nhật).
“Với hoàn cảnh của cô chú như vậy, đúng là rất nghị lực. Chính nghị lực của bản thân, cùng với sự giúp đỡ của Nhà nước, bà con láng giềng đã giúp cô chú vượt qua giới hạn của bản thân. Hoàn cảnh của cô chú là tấm gương sáng để tuyên truyền, giáo dục cho các tầng lớp Nhân dân”, ông Cung nói.
Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận phường đã làm việc với Tổ dân phố Tân Thạnh gửi đề xuất để Mặt trận phường xem xét có thể hỗ trợ phương tiện sinh kế phù hợp với điều kiện sức khỏe của hai người.
Thanh Nhật
