Chỉ hai ngày sau khi tiền lương về tài khoản, một lao động Mỹ trung bình đã chi khoảng 40% số tiền vừa nhận được. Đến những ngày cuối trước kỳ lương tiếp theo, hơn một nửa lại rơi vào tình trạng tiền bạc eo hẹp.
Thoạt nhìn, hai con số dễ dẫn đến một kết luận: người Mỹ đang tiêu quá nhanh. Nhưng bóc tách dòng tiền cho thấy một câu chuyện khác. Phần lớn người lao động không bắt đầu ngày lĩnh lương bằng việc mua sắm xa xỉ mà trả những hóa đơn đã chờ sẵn, thanh toán nợ, mua thực phẩm và chuyển một phần tiền vào tiết kiệm.
Đó là phát hiện từ khảo sát 2.000 lao động toàn thời gian tại Mỹ do FinanceBuzz thực hiện cuối tháng 6 và công bố vào tháng 9. Nghiên cứu cho thấy 54% người được hỏi thường xuyên rơi vào tình trạng sắp hết tiền trước kỳ lương kế tiếp; trung bình áp lực tài chính bắt đầu xuất hiện khoảng 4 ngày trước payday - ngày lĩnh lương.
Tiền lương vừa về, hàng loạt nghĩa vụ đã đứng chờ
Trong một hoặc hai ngày đầu sau khi nhận lương, 80% số người được khảo sát cho biết họ thanh toán hóa đơn. Khoảng 71% chuyển tiền vào tiết kiệm, 70% trả thẻ tín dụng hoặc các khoản nợ và 69% mua thực phẩm cùng nhu yếu phẩm gia đình. Một nửa cũng mua những thứ đã phải trì hoãn trước đó.
Như vậy, con số 40% tiền lương được chi trong 48 giờ đầu không đồng nghĩa 40% được dùng cho nhà hàng, quần áo hay những món đồ không cần thiết. Ngày nhận lương trong trường hợp này giống một thời điểm tái thiết lập dòng tiền.
Trong những ngày trước đó, một số hóa đơn và nhu cầu có thể đã bị trì hoãn. Khi lương về, chúng đồng loạt được giải quyết. Tài khoản tăng mạnh rồi giảm nhanh không chỉ vì quyết định mua sắm mới, mà còn bởi những nghĩa vụ tài chính đã tích tụ.
Khi ngày thanh toán hóa đơn đến trước kỳ lương tiếp theo, người lao động dễ rơi vào tình trạng căng thẳng dòng tiền (Ảnh: Realtor/Getty Images)
Khảo sát cho thấy 74% lao động có ít nhất một hóa đơn đến hạn trước khi kỳ lương tiếp theo tới. Một nửa từng phải thay đổi ngày thanh toán hóa đơn chỉ để khớp tốt hơn với ngày nhận lương.
Sự lệch pha này có thể được hình dung khá đơn giản. Một người nhận lương hai tuần một lần, nhưng tiền thuê nhà, điện, thẻ tín dụng, bảo hiểm, thực phẩm hay một khoản sửa xe không nhất thiết xuất hiện đúng vào ngày nhận lương.
Nếu nhiều khoản cùng đến hạn trước khi lương về, người lao động có thể trì hoãn thanh toán hoặc sử dụng tiền vay ngắn hạn. Đến khi lương xuất hiện, tiền lập tức được dùng để bù những khoản đó.
Dữ liệu FinanceBuzz phần nào phản ánh vòng quay này. Khoảng 51% người được hỏi cho biết từng trì hoãn các hóa đơn thiết yếu trong những ngày trước khi nhận lương, còn 43% hoãn mua những thứ thiết yếu như thực phẩm, xăng hoặc thuốc men. Khoảng 44% thường gặp những khoản chi bất ngờ trước kỳ lương.
Đáng chú ý hơn, khi được hỏi vì sao hết tiền trước ngày trả lương, chỉ 29% coi chi tiêu quá mức là nguyên nhân chính. Trong khi đó, 58% nhắc tới giá hàng hóa và dịch vụ, còn 53% cho rằng các khoản chi bất ngờ là nguyên nhân.
Điều này không có nghĩa hành vi tiêu dùng không quan trọng. Gần 9/10 số người được khảo sát cho biết họ vẫn có hình thức "ăn mừng" ngày nhận lương, từ ăn ngoài đến tự mua một món quà.
Nhưng dữ liệu cho thấy sẽ quá đơn giản nếu quy toàn bộ hiện tượng tiền lương hao nhanh về thiếu kỷ luật chi tiêu.
Nhận lương sớm có giải quyết được vấn đề?
Một dấu hiệu khác về sự lệch pha dòng tiền là mong muốn thay đổi tần suất trả lương.
FinanceBuzz cho biết 51% lao động được hỏi muốn được trả lương hàng tuần. Trong khi đó, theo số liệu Cục Thống kê Lao động Mỹ (BLS) được nghiên cứu dẫn lại, chỉ khoảng 27% doanh nghiệp tư nhân trả lương theo tuần.
Từ nhu cầu đó, một số ngân hàng và doanh nghiệp đang cung cấp các hình thức nhận lương sớm hoặc tiếp cận tiền lương đã kiếm được trước ngày trả lương định kỳ.
Về bản chất, những công cụ này không làm người lao động kiếm được nhiều tiền hơn, chúng thay đổi thời điểm tiền có thể được sử dụng.
Trong khảo sát FinanceBuzz, 39% người lao động nói tài khoản chính của họ có tính năng nhận lương sớm. Trong số những người có quyền tiếp cận, 64% nói tính năng này từng giúp họ tránh một khó khăn tài chính thực tế; 54% sử dụng để trả hóa đơn hoặc tiền thuê nhà đúng hạn, 49% tránh phí trả chậm và 39% tránh phí thấu chi.
Nhưng nó cũng đặt ra một câu hỏi khác: nếu tiền lương được nhận sớm hơn hai ngày và cũng được chi sớm hơn hai ngày, liệu vấn đề có thực sự biến mất?
Câu trả lời phụ thuộc vào việc người lao động đang gặp vấn đề dòng tiền hay vấn đề thu nhập.
Nếu một hộ gia đình đủ thu nhập để trang trải chi phí nhưng thường xuyên bị lệch giữa ngày nhận lương và ngày hóa đơn đến hạn, linh hoạt thời điểm thanh toán có thể giúp tránh phí chậm trả hoặc những khoản vay ngắn hạn.
Ngược lại, nếu thu nhập thường xuyên thấp hơn tổng chi phí sinh hoạt, nhận lương sớm chủ yếu dịch chuyển thời điểm thiếu tiền từ ngày này sang ngày khác.
Dữ liệu của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) cho thấy lớp vấn đề thứ hai vẫn đáng kể. Khảo sát về tình trạng kinh tế hộ gia đình năm 2025 cho thấy 63% người trưởng thành Mỹ có thể trang trải khoản chi bất ngờ 400 USD hoàn toàn bằng tiền mặt, tiền tiết kiệm hoặc thẻ tín dụng được thanh toán hết vào kỳ sao kê kế tiếp. Điều đó cũng đồng nghĩa khoảng 37% không thể xử lý khoản chi này theo cách trên.
Khoảng 55% có quỹ dự phòng đủ trang trải ba tháng chi phí nếu mất nguồn thu nhập chính, trong khi 30% cho biết họ không thể trang trải ba tháng bằng tiền tiết kiệm, vay mượn hay bán tài sản.
Những con số này cho thấy tốc độ tiền rời tài khoản chỉ là phần nổi của câu chuyện. Một người có thể quản lý lịch thanh toán tốt hơn, điều chỉnh ngày hóa đơn, tự động dành tiền tiết kiệm hoặc sử dụng công cụ nhận lương sớm. Nhưng những biện pháp ấy không thay thế được một "tấm đệm" tài chính nếu chi phí sinh hoạt liên tục áp sát thu nhập.
Cũng cần lưu ý khảo sát FinanceBuzz được thực hiện trong khuôn khổ nội dung do Wells Fargo tài trợ. FinanceBuzz cho biết việc khảo sát, phân tích và phát triển nội dung do đơn vị này thực hiện, nhưng mối quan hệ tài trợ đặc biệt cần được tính đến khi xem các kết luận liên quan đến lợi ích của dịch vụ nhận lương sớm.
Vì vậy, "40% tiền lương được chi trong 48 giờ" không nên được đọc đơn giản như bằng chứng cho thấy người Mỹ nhận lương là lập tức tiêu xài.
Con số đáng chú ý hơn là 74% có hóa đơn đến hạn trước kỳ lương tiếp theo, 54% thường rơi vào tình trạng sắp hết tiền và chỉ 29% những người gặp tình trạng này coi chi tiêu quá mức là nguyên nhân chính.
