Chiếc tàu ngầm tự hành của Mỹ bị Iran bắt giữ hôm 8/9 tại eo biển Hormuz (Ảnh: Telegram).
Iran bắt tàu ngầm tự hành của Mỹ
Phương tiện tự hành dưới mặt nước Dive-LD bị Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) bắt giữ hôm 8/9, được sản xuất bởi công ty Anduril, là một tàu ngầm mini được thiết kế chuyên biệt cho các nhiệm vụ dưới mặt nước, bao gồm rà phá thủy lôi.
Theo nhà sản xuất, Dive-LD dài 5,8 mét, nặng gần 3 tấn, có khả năng lặn sâu tới 6.000m và hoạt động tự động liên tục trong khoảng 10 ngày nhờ hệ thống thủy âm và định vị tiên tiến.
Mặc dù người phát ngôn Hải quân Mỹ gọi đây là "mẫu cũ", khẳng định thiết bị không chứa thông tin tối mật và được thiết kế để chấp nhận tình huống bị thu giữ, nhưng các chuyên gia nhận định Iran vẫn có thể thu thập được nhiều thông tin hữu ích.
Đặc biệt, khả năng tự chủ hoàn toàn của Dive-LD trong các nhiệm vụ dưới nước, từ việc tính toán dòng chảy, tránh chướng ngại vật, thu thập dữ liệu đến truyền thông tin qua vệ tinh và tự điều chỉnh hành động khi đối phương xuất hiện, cho thấy nó được trang bị một trí tuệ nhân tạo (AI) cực kỳ hiện đại.
Việc Dive-LD được cho là đã hoạt động trong một thời gian dài ở eo biển Hormuz để tìm kiếm các bãi thủy lôi nghi do Iran thả, càng làm tăng giá trị thông tin mà Tehran có thể khai thác từ chiến lợi phẩm này.
Hải quân Mỹ huấn luyện với tàu ngầm không người lái Dive-LD vào tháng 12/2024. (Ảnh: US Navy).
Hé lộ bí mật quân sự
Từ bức ảnh chiếc AUV Dive-LD với không gian mở ở phần dưới thân tàu, một câu hỏi khác được đặt ra: liệu Dive-LD có khả năng tự động rải thủy lôi?
Mặc dù về mặt lý thuyết, khả năng này không cao, nhưng nó cho thấy tiềm năng của các phương tiện không người lái dưới nước (UUV) và phương tiện tự hành dưới mặt nước (AUV) trong việc thực hiện nhiều nhiệm vụ chiến đấu.
Hải quân Mỹ không hề giấu giếm việc tích hợp rộng rãi UUV cũng như AUV vào các hoạt động của hạm đội, thậm chí đã thành lập các trung tâm điều hành và chỉ huy riêng biệt cho các phương tiện không người lái. Biểu tượng của đơn vị này với hình cá mập và cá sấu mang thủy lôi và ngư lôi trong răng và chân, cho thấy rõ định hướng phát triển này.
Vụ việc Dive-LD bị thu giữ dường như hé lộ một bí mật: các UUV với trí tuệ nhân tạo (AI) và khả năng hoạt động tự động đã được đưa vào phục vụ trong Hải quân Mỹ từ lâu. Điều này có hai ý nghĩa quan trọng.
Thứ nhất, AI được Mỹ đưa vào các thiết bị quân sự từ lâu: Các hệ thống AI như Palantir Maven đã chứng minh khả năng xử lý thông tin và tăng cường hiệu quả tác chiến. Giờ đây, khả năng chiến đấu của các đơn vị không còn phụ thuộc hoàn toàn vào quân số, khi các hệ thống tự động hoặc bán tự động ngày càng phổ biến.
Thứ hai, vai trò của các công ty công nghệ mới trong quốc phòng: Hai công ty nổi bật trong việc tích hợp AI vào hoạt động chiến đấu của quân đội Mỹ là Palantir Technologies và Anduril. Trong đó, Palantir Technologies là nhà sáng tạo và cung cấp các công cụ tình báo, phần mềm chỉ huy và xử lý tình huống, đóng vai trò không thể thiếu trong lĩnh vực tình báo và quản lý quy trình.
Anduril tập trung phát triển các hệ thống vũ khí tương đối đơn giản, giá rẻ nhưng được điều khiển bằng AI, như UAV và UAV chiến đấu QF-44 Fury. Yếu tố khác biệt chính của Anduril là AI và giá cả, cho phép sản xuất hàng loạt các sản phẩm có thiết kế đơn giản, sử dụng linh kiện dân dụng và hiệu năng bình thường.
Sự trỗi dậy của Palantir và Anduril đang định hình lại "tổ hợp công nghiệp quốc phòng mới của Mỹ", khác biệt hoàn toàn so với "tổ hợp công nghiệp quốc phòng cũ". Thay vì các sản phẩm đắt tiền, số lượng ít với chu kỳ sản xuất dài, trọng tâm hiện nay là các sản phẩm giá rẻ, số lượng lớn, đơn giản với chu kỳ sản xuất ngắn, được điều khiển tự động hoặc bán tự động.
Hai tập đoàn này đang "xung phong đánh chiếm" thị trường quốc phòng Mỹ, giành lấy một phần lớn ngân sách từ các đối thủ cạnh tranh truyền thống.
Ảnh hưởng của họ ngày càng gia tăng, định hình lại cách tiếp cận đối với việc phát triển và sản xuất vũ khí. Do đó, việc theo dõi các sản phẩm của họ và cách thức các loại vũ khí này được đánh giá, đặc biệt là bởi các lực lượng vũ trang như Iran, là điều đáng quan tâm.
Iran có thể chia sẻ "chiến lợi phẩm" này với đối tác, những quốc gia cũng đang tích cực phát triển UUV. Điều này có thể giúp các đối thủ của Mỹ nắm bắt thông tin về năng lực và hạn chế của công nghệ UUV tiên tiến.
Ngoài ra, vụ việc còn mang lại lợi ích tuyên truyền cho chính phủ Iran, vốn đang tận dụng triệt để không gian thông tin để đối phó với áp lực quân sự và kinh tế từ Mỹ. Việc các quốc gia thu giữ các phương tiện tự hành của nước ngoài không phải là mới, và những sự cố tương tự đã xảy ra với Iran vào năm 2022 liên quan đến phương tiện mặt nước không người lái (USV) Saildrone của Hải quân Mỹ.
Khi quy mô hoạt động bằng phương tiện không người lái của Mỹ tiếp tục mở rộng, nguy cơ bị thu giữ hoặc các tổn thất khác cũng sẽ tăng theo, đặt ra thách thức mới trong việc bảo vệ công nghệ và duy trì ưu thế quân sự.
Và điều gì phải đến đã đến. IRGC ngày 27/9 tuyên bố lực lượng của họ đã chặn bắt thêm được một phương tiện không người lái dưới nước của Mỹ trong một “chiến dịch phối hợp và phức tạp”, sử dụng năng lực tình báo và tác chiến điện tử.
Iran tuyên bố bắt giữ tàu ngầm không người lái thứ hai của Mỹ hôm 27/9 (Ảnh: Telegram).
Theo thông báo, Iran đã tiến hành một chiến dịch để giăng bẫy tàu ngầm không người lái tiên tiến của Mỹ đang hoạt động tại eo biển Hormuz với mục đích do thám. Iran không nêu cụ thể cách họ đã tịch thu vũ khí của Mỹ.
Phương tiện này được xác định là Remus 600, một thiết bị không người lái dưới nước tự hành tiên tiến.
IRGC cho biết phương tiện đã bị thu giữ và hiện nằm trong tay các chuyên gia của lực lượng, những người đang tìm cách trích xuất thông tin từ nó. Người phát ngôn của IRGC cho biết Iran sẽ bắt đầu mổ xẻ vũ khí này.
