Giấc ngủ ban đêm của bạn trải qua nhiều giai đoạn. Khoảng một phần tư thời gian ngủ được gọi là giấc ngủ REM, hay là ngủ chuyển động mắt nhanh. Hầu hết các giấc mơ diễn ra trong giai đoạn này, đặc biệt là những giấc mơ sống động.
Giấc ngủ không REM là các giai đoạn ngủ sâu hơn, thường chiếm từ 75% đến 80% thời gian ban đêm của bạn. Đây là một giai đoạn quan trọng của giấc ngủ, bởi lúc này cơ thể bạn thực sự giảm tốc độ, nghỉ ngơi và tự phục hồi.
Mỗi chu kỳ gồm các giai đoạn ngủ nói trên kéo dài khoảng 90 phút một lần. Giấc ngủ không REM chiếm nhiều thời lượng giấc ngủ của bạn ngay sau khi đi ngủ và sau đó giấc ngủ REM chiếm tỷ lệ cao hơn trong những giờ sáng sớm.
Tất cả các loài động vật có vú, từ chuột, mèo cho đến voi, đều có cấu trúc ngủ giấc ngủ của từng loài. Khi bạn ngủ, rất nhiều ký ức được củng cố để có thể lưu giữ lâu dài. Giấc ngủ cũng là thời điểm trẻ em thường phát triển về thể chất, đồng thời là lúc hệ miễn dịch hoạt động mạnh mẽ nhất.
Giấc ngủ là khoảng thời gian quan trọng để não bộ và cơ thể tái tạo năng lượng cũng như tự chăm sóc, phục hồi. Các bác sĩ khuyến nghị thanh thiếu niên nên ngủ từ 8 đến 10 tiếng mỗi đêm, và trẻ nhỏ hơn cần thời gian ngủ nhiều hơn: từ 10 đến 13 tiếng đối với trẻ từ 3-5 tuổi, và từ 9 đến 12 tiếng đối với trẻ từ 6-12 tuổi.
Nói thành tiếng khi đang ngủ
Mặc dù một người đang ngủ có vẻ như đã hoàn toàn "tắt máy" để nghỉ ngơi, nhưng thực tế não bộ của họ không hề ngừng hoạt động. Các vùng khác nhau của não bộ vẫn duy trì hoạt động để thực hiện những chức năng riêng biệt vào các thời điểm khác nhau trong đêm.
Các nhà khoa học cho rằng hiện tượng nói mơ xảy ra khi các vùng não chịu trách nhiệm về ngôn ngữ và lời nói vẫn hoạt động, trong khi những vùng não khác – vốn có chức năng ngăn chặn việc phát âm – lại đang ở trạng thái ngủ.
Phần lớn những gì người ta nói khi ngủ không hẳn là từ ngữ rõ ràng; thường chỉ là những tiếng lẩm bẩm, tiếng cười hoặc tiếng thì thầm.
Nếu người nói mơ thực sự thốt ra từ ngữ, thì từ phổ biến nhất là "không" - chiếm khoảng 5% tổng số từ được nói ra trong lúc ngủ. Khi họ nói thành lời, đó thường là các câu hỏi và đôi khi là những lời chửi thề. Hiếm khi những gì họ nói mang tính lịch sự; trái lại, nghe như thể họ đang tranh cãi với ai đó.
Đôi khi, người nói mơ nghe như đang thực sự trò chuyện, thậm chí còn dừng lại để chờ người kia đáp lời, dù không có ai khác trong phòng. Các nhà nghiên cứu cho rằng có thể bạn đang nghe được một chiều của cuộc đối thoại diễn ra trong giấc mơ của họ.
Theo các nghiên cứu tại phòng thí nghiệm giấc ngủ, những gì người ta nói thành tiếng trong giai đoạn ngủ REM thường trùng khớp với nội dung giấc mơ của họ tại thời điểm đó trong khoảng 80% các trường hợp.
Bạn có thể thực sự tương tác với người đang nói mơ. Các nhà nghiên cứu nhận thấy rằng trong khoảng một nửa số trường hợp, người nói mớ sẽ phản hồi lại câu hỏi hoặc lời nói của người khác. Tuy nhiên, đừng vội mừng rằng bạn có thể khiến họ tiết lộ bí mật hay những điều họ không muốn chia sẻ. Chưa có bằng chứng khoa học nào cho thấy điều này có thể xảy ra.
Hiện chưa có nhiều nghiên cứu về chứng nói mơ, nhưng có vẻ như hiện tượng này có thể xảy ra ở bất kỳ giai đoạn nào của giấc ngủ. Bên cạnh đó, một nghiên cứu cũng chỉ ra rằng những người hay nói mơ ngủ ít hơn người bình thường hơn một tiếng rưỡi mỗi đêm và thời gian ngủ REM chỉ bằng khoảng một nửa so với người không nói mơ.
Tại sao lại nói được khi đang ngủ?
Lời giải thích hợp lý nhất hiện nay cho hiện tượng này là các phần của não không chìm vào giấc ngủ cùng một lúc. Ở một số người, các vùng não chịu trách nhiệm về giấc ngủ vẫn tiếp tục hoạt động lâu hơn so với những vùng não giúp duy trì sự im lặng.
Hiện tượng này khá phổ biến; hơn hai phần ba số người từng nói mớ vào một thời điểm nào đó trong đời. Nếu bạn gặp phải tình trạng này thì cũng không cần quá lo lắng, mặc dù nó có thể làm tăng nguy cơ mắc các chứng rối loạn giấc ngủ khác như mộng du.
Nói mơ nhìn chung xảy ra ở trẻ em nhiều hơn người lớn. Các nhà nghiên cứu chưa hiểu rõ nguyên nhân chính xác, nhưng chúng ta biết rằng trẻ em có nhiều thời gian ngủ ở giai đoạn sóng chậm (thuộc giấc ngủ không chuyển động mắt nhanh - non-REM) hơn. Tỷ lệ giấc ngủ sóng chậm giảm dần theo độ tuổi, vì vậy có thể sự thay đổi trong cấu trúc giấc ngủ này dẫn đến việc ít nói mơ hơn khi trưởng thành.
Nói mơ được coi là hiện tượng bình thường. Tuy nhiên, nếu bạn cảm thấy phiền toái vì nó, hoặc vì các chứng rối loạn giấc ngủ khác như mộng du, hoảng sợ ban đêm hay đái dầm ở trẻ em thì hãy nhớ rằng những tình trạng này đều sẽ giảm dần từ tuổi nhỏ đến tuổi trưởng thành. Ngoài ra, bạn cũng có thể tìm đến các chuyên gia tâm lý chuyên về giấc ngủ để được tư vấn và điều trị.
Một lưu ý cuối cùng: Các nhà khoa học đã xác định rằng nói mơ, cũng như một số chứng rối loạn giấc ngủ khác, thường xảy ra hơn khi cơ thể quá mệt mỏi. Vì vậy, lần tới nếu thấy mình nói mơ, bạn hãy hiểu rằng đó không phải là vấn đề đáng lo ngại, mà có thể là dấu hiệu cho thấy bạn cần tranh thủ ngủ bù để nghỉ ngơi đầy đủ hơn.
