Ngày 14/5, Đoàn công tác của Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội khảo sát thực tế tại Khu kinh tế Cửa khẩu Quốc tế Mộc Bài (Tây Ninh), phục vụ công tác thẩm tra dự án Luật Bưu chính (sửa đổi).
Đoàn công tác khảo sát Trạm Kiểm soát liên hợp Cửa khẩu Quốc tế Mộc Bài, Dự án cảng cạn Mộc Bài; đồng thời kiểm tra hoạt động tại Bưu cục Bến Cầu của Bưu điện tỉnh và Bưu cục Viettel Post xã Bến Cầu.
Đoàn công tác khảo sát Bưu cục Viettel Post, xã Bến Cầu (Ảnh: Cổng Thông tin điện tử Bộ Khoa học và Công nghệ).
Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, việc khảo sát nhằm bổ sung thông tin thực tiễn về hoạt động cung ứng dịch vụ bưu chính tại khu vực cửa khẩu nhằm bổ sung thông tin, phục vụ công tác thẩm tra dự án Luật Bưu chính (sửa đổi).
Một kiện hàng qua nhiều mạng lưới
Khác với chuyển phát nội địa, bưu gửi quốc tế không chỉ trải qua các công đoạn tiếp nhận, chia chọn, vận chuyển và phát mà còn liên quan đến yêu cầu quản lý hàng hóa khi đi qua biên giới, kết nối giữa các mạng lưới và xử lý thông tin giữa nhiều chủ thể.
Sự phát triển của thương mại điện tử xuyên biên giới đang thúc đẩy doanh nghiệp bưu chính mở rộng năng lực chuyển phát quốc tế, logistics và ứng dụng công nghệ trong vận hành.
Ngày 11/3, Vietnam Post và DHL Express gia hạn hợp đồng liên doanh, tiếp tục hợp tác trong lĩnh vực chuyển phát quốc tế. Đến ngày 25/5, Vietnam Post ký Biên bản ghi nhớ hợp tác với SF Technology và SF Express Việt Nam về chuyển phát nhanh quốc tế, logistics xuyên biên giới, tự động hóa kho bãi thông minh và ứng dụng công nghệ trong chuỗi cung ứng.
Xe chở hàng thông quan qua Cửa khẩu quốc tế Móng Cái (Ảnh: Nguyễn Dương).
Theo đại diện Vietnam Post, việc nâng cao năng lực logistics xuyên biên giới cần gắn với ứng dụng công nghệ thông tin, tự động hóa mạng lưới vận hành, kho bãi và quy trình khai thác.
Ở cấp độ khu vực, tại Đại hội lần thứ 14 Liên minh Bưu chính khu vực châu Á - Thái Bình Dương (APPU) năm 2026, các vấn đề về hiện đại hóa dịch vụ bưu chính, chuyển đổi số, thương mại điện tử xuyên biên giới, hải quan và tạo thuận lợi thương mại cũng được đưa ra thảo luận.
Một bưu kiện quốc tế có thể đi qua nhiều công đoạn: tiếp nhận tại nước gửi, khai thác, vận chuyển quốc tế, thực hiện thủ tục liên quan đến hàng hóa qua biên giới, sau đó tiếp tục được xử lý trong mạng lưới tại nước nhận trước khi đến người mua.
Vì vậy, năng lực kết nối giữa các khâu trở thành yếu tố quan trọng trong cung ứng dịch vụ.
Cùng với sự phát triển của thương mại điện tử, khung pháp lý liên quan cũng được hoàn thiện. Luật Thương mại điện tử số 122/2025/QH15 và Nghị định số 248/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 đặt ra các yêu cầu về minh bạch thông tin, trách nhiệm của các chủ thể tham gia và bảo vệ người tiêu dùng trên môi trường số.
Dữ liệu trở thành một phần của hành trình bưu gửi
Kết quả khảo sát tại Mộc Bài - Bến Cầu và các hoạt động hợp tác quốc tế cho thấy hoạt động bưu chính tại khu vực cửa khẩu đang gắn với những yêu cầu mới về kết nối quốc tế, logistics và công nghệ của doanh nghiệp bưu chính. Những nội dung này là cơ sở thực tiễn để hoàn thiện dự thảo Luật Bưu chính (sửa đổi).
Chuyển phát xuyên biên giới không chỉ đặt ra yêu cầu về vận chuyển mà còn yêu cầu quản lý thông tin trong toàn bộ hành trình bưu gửi.
Dự thảo Luật Bưu chính (sửa đổi) hướng tới quản lý bưu gửi bằng dữ liệu số, nâng cao khả năng chuyển phát quốc tế (Ảnh: Ngọc Tân).
Trong quá trình xử lý, các dữ liệu về bưu gửi, người gửi, người nhận, trạng thái vận chuyển và các công đoạn khai thác là cơ sở để theo dõi hành trình, phối hợp giữa các bên và xử lý các tình huống phát sinh.
Thực tế tại Việt Nam cũng cho thấy doanh nghiệp đang tăng cường ứng dụng công nghệ trong vận hành. Trong thỏa thuận hợp tác ngày 25/5, Vietnam Post, SF Technology và SF Express Việt Nam xác định các nội dung hợp tác về logistics thông minh, chuyển phát quốc tế, ứng dụng công nghệ mới và tự động hóa trong chuỗi cung ứng.
Dự thảo Luật Bưu chính (sửa đổi) bổ sung các nội dung về bưu chính số, quản trị dữ liệu, định danh và truy vết bưu gửi, giúp quản lý thông tin của bưu gửi trong quá trình cung ứng dịch vụ, nhất là khi bưu gửi được xử lý qua nhiều khâu trước khi đến người nhận.
Ở góc độ quản lý, phát triển bưu chính số cũng góp phần hỗ trợ phương thức quản lý dựa trên dữ liệu, phù hợp với sự thay đổi của thị trường khi số lượng bưu kiện, đơn hàng thương mại điện tử xuyên biên giới ngày càng tăng.
