Theo quy định tại Luật Bảo hiểm xã hội 2024, mức hưởng lương hưu được xác định bằng tỷ lệ hưởng nhân với mức bình quân tiền lương hoặc thu nhập làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội.
Điều 66 Luật Bảo hiểm xã hội quy định tỷ lệ hưởng lương hưu tối đa là 75% mức bình quân tiền lương tháng đối với người tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc và 75% mức bình quân thu nhập tháng đối với người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện.
Trường hợp người lao động có thời gian đóng bảo hiểm xã hội vượt số năm tương ứng để hưởng tỷ lệ tối đa 75%, phần đóng vượt được tính trợ cấp một lần khi nghỉ hưu.
Lao động nam và nữ có số năm đóng bảo hiểm xã hội khác nhau để đạt mức hưởng tối đa. Với lao động nữ, 15 năm đóng bảo hiểm xã hội đầu tiên được tính 45%, sau đó mỗi năm đóng thêm được cộng 2%. Như vậy, lao động nữ cần đủ 30 năm đóng bảo hiểm xã hội để hưởng tối đa 75%.
Trong khi đó, lao động nam cần 20 năm đóng bảo hiểm xã hội để đạt mức 45%; mỗi năm đóng thêm được cộng 2%. Để hưởng tối đa 75%, lao động nam phải có đủ 35 năm đóng bảo hiểm xã hội.
Người dân nhận lương hưu hằng tháng (Ảnh: Thu Hương).
Quy định này áp dụng cho cả người tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc và bảo hiểm xã hội tự nguyện.
Một điểm mới của luật hiện hành là cách tính linh hoạt hơn với lao động nam có thời gian tham gia ngắn. Cụ thể, lao động nam đóng bảo hiểm xã hội từ đủ 15 năm đến dưới 20 năm được tính mức hưởng khởi điểm 40% cho 15 năm đầu. Sau đó, mỗi năm đóng thêm được cộng 1%.
Quy định này được đánh giá giúp mở rộng diện bao phủ an sinh xã hội, tạo điều kiện để nhiều lao động nam tham gia bảo hiểm xã hội muộn vẫn có cơ hội hưởng lương hưu hằng tháng.
Người lao động nghỉ hưu trước tuổi, trừ các trường hợp đặc biệt theo quy định, sẽ bị giảm tỷ lệ hưởng lương hưu. Mỗi năm nghỉ hưu sớm bị trừ 2%; trường hợp nghỉ sớm có tháng lẻ, dưới 6 tháng không bị giảm, từ đủ 6 tháng đến dưới 12 tháng bị giảm 1%.
Đối với người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện, lương hưu được tính dựa trên tỷ lệ hưởng và mức bình quân thu nhập tháng làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội. Người tham gia có thể lựa chọn mức thu nhập phù hợp với điều kiện kinh tế; mức đóng càng cao và thời gian tham gia càng dài thì lương hưu nhận được càng lớn.
Theo Bộ luật Lao động 2019, người lao động bảo đảm điều kiện về thời gian đóng bảo hiểm xã hội theo quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội và tuổi nghỉ hưu thì được hưởng lương hưu.
Tuổi nghỉ hưu của người lao động trong điều kiện lao động bình thường được điều chỉnh theo lộ trình cho đến khi đủ 62 tuổi đối với lao động nam vào năm 2028 và đủ 60 tuổi đối với lao động nữ vào năm 2035.
Kể từ năm 2021, tuổi nghỉ hưu của người lao động trong điều kiện lao động bình thường là đủ 60 tuổi 3 tháng đối với lao động nam và đủ 55 tuổi 4 tháng đối với lao động nữ; sau đó, cứ mỗi năm tăng thêm 3 tháng đối với lao động nam và 4 tháng đối với lao động nữ.
Như vậy, tuổi nghỉ hưu của người lao động nam năm 2027 là 61 tuổi 9 tháng, còn lao động nữ là 57 tuổi 4 tháng.
Tính đến tháng 6, Bảo hiểm xã hội Việt Nam cho biết hiện có khoảng 3,5 triệu người đang hưởng lương hưu và trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng trên cả nước. Trong đó, nhóm hưởng lương hưu từ 20 triệu đồng trở lên có hơn 11.500 người. Nhóm hưởng từ 10 triệu đến dưới 20 triệu đồng có gần 418.500 người.
