Tại TPHCM, người có thu nhập bình quân dưới 4,3 triệu đồng/tháng là người nghèo (Ảnh: Hải Long).
Chuẩn hộ nghèo, cận nghèo mới
UBND TPHCM đang lấy ý kiến dự thảo quy định chuẩn nghèo đa chiều của thành phố trong giai đoạn 2027-2030.
Theo dự thảo, thành phố vẫn xác định tiêu chí đo lường chuẩn nghèo đa chiều theo tiêu chí thu nhập và các chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt về dịch vụ xã hội cơ bản.
Tuy nhiên, điểm khác biệt với chuẩn nghèo quốc gia là tiêu chí thu nhập của TPHCM cao hơn và không phân chia theo khu vực nông thôn, thành thị mà chia theo địa giới hành chính.
Nhóm 1 là 66 phường, xã, đặc khu thuộc khu vực Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu cũ.
Ở khu vực này, hộ nghèo là hộ gia đình có thu nhập bình quân đầu người từ 3,5 triệu đồng/người/tháng trở xuống và thiếu hụt từ 3 chỉ số đo lường tiếp cận dịch vụ xã hội cơ bản trở lên.
Hộ cận nghèo là hộ gia đình có thu nhập bình quân đầu người từ 3,5 triệu đồng/người/tháng trở xuống và thiếu hụt dưới 3 chỉ số đo lường tiếp cận dịch vụ xã hội cơ bản.
Nhóm 2 là 102 phường, xã thuộc địa giới TPHCM cũ.
Ở khu vực này, hộ nghèo là hộ gia đình có thu nhập bình quân đầu người từ 4,3 triệu đồng/người/tháng trở xuống và thiếu hụt từ 3 chỉ số đo lường tiếp cận dịch vụ xã hội cơ bản trở lên.
Hộ cận nghèo là hộ gia đình có thu nhập bình quân đầu người từ 4,3 triệu đồng/người/tháng trở xuống và thiếu hụt dưới 3 chỉ số đo lường tiếp cận dịch vụ xã hội cơ bản.
Xác định tiêu chí thu nhập theo thực tiễn các giai đoạn trước
Điều chỉnh quan trọng nhất trong chuẩn hộ nghèo giai đoạn 2027-2030 theo đề xuất trên là tiêu chí thu nhập.
Theo giải thích của UBND TPHCM, trong các giai đoạn trước, 3 khu vực (TPHCM, Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu cũ) áp dụng tiêu chí thu nhập khác nhau. Vì vậy, khi xây dựng tiêu chí thu nhập giai đoạn 2027-2030, thành phố đề xuất tiêu chí thu nhập theo đơn vị hành chính cấp xã thuộc các khu vực khác nhau.
Căn cứ thực tiễn các giai đoạn trước, Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu cũ luôn áp dụng hệ số cao hơn từ 1,3 đến 1,5 lần so với chuẩn quốc gia.
Do đó, thành phố đề xuất hệ số điều chỉnh chung là 1,4 lần, tức là cao hơn 40% so với tiêu chí thu nhập bình quân thành thị (2,8 triệu đồng/người/tháng) và nông thôn (2,2 triệu đồng/người/tháng) theo chuẩn nghèo quốc gia.
Như vậy, tiêu chí thu nhập giai đoạn 2027-2030 ở nhóm 1 được tính như sau: [(2,2 triệu đồng + 2,8 triệu đồng):2] x 1,4 lần = 3,5 triệu đồng/người/tháng, tương đương 42 triệu đồng/người/năm.
Trong các giai đoạn trước, TPHCM cũ áp dụng 2 cách tính để xác định tiêu chí thu nhập trong chuẩn nghèo.
Thứ nhất, thành phố áp dụng hệ số cao hơn từ 1,3 đến 1,5 lần so với mức chuẩn quốc gia. Riêng giai đoạn 2021-2025, thành phố áp dụng hệ số cao gấp 1,92 lần.
Do đó, giai đoạn 2027-2030, thành phố đề xuất hệ số điều chỉnh là 1,6 lần, cao hơn khoảng 60% so với tiêu chí thu nhập bình quân thành thị (2,8 triệu đồng/người/tháng) theo chuẩn nghèo quốc gia.
Với cách tính này, tiêu chí thu nhập ở nhóm 2 được tính như sau: 2,8 triệu đồng/người/tháng x 1,6 lần = 4,48 triệu đồng/người/tháng, tương đương 53,76 triệu đồng/người/năm.
Thứ hai, tiêu chí thu nhập của TPHCM cũ được tính bằng 80% mức lương tối thiểu vùng. Hiện địa bàn các phường, xã thuộc khu vực TPHCM cũ áp dụng mức lương tối thiểu vùng I (từ ngày 1/1/2026 là 5,31 triệu đồng/tháng).
Với cách tính này, tiêu chí thu nhập ở nhóm 2 được tính như sau: 80% x 5,31 triệu đồng/tháng = 4,248 triệu đồng/người/tháng.
Căn cứ 2 cách tính trên, thành phố đề xuất tiêu chí thu nhập cho nhóm 2 trong giai đoạn 2027-2030 là 4,3 triệu đồng/người/tháng, tương đương 51,6 triệu đồng/người/năm.
Mức chuẩn này nằm trong khoảng mức tiêu chí thu nhập 4,248 triệu đồng/người/tháng và 4,48 triệu đồng/người/tháng).
