Wan Denghui, quê tại Tiên Đào, tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc, gần đây khiến dư luận chú ý bởi câu chuyện làm giàu bằng nghề shipper (tài xế giao hàng) của mình.
Trước đây, anh từng kinh doanh nhà hàng lẩu với thu nhập khoảng 500.000 NDT (tương đương hơn 1,9 tỷ đồng) mỗi năm. Tuy nhiên, việc mở rộng kinh doanh thiếu kiểm soát đã khiến anh rơi vào cảnh phá sản, gánh khoản nợ vượt quá 1 triệu NDT (hơn 3,8 tỷ đồng).
Wan Denghui, shipper từng bị tạm khóa ứng dụng 240 lần vì "cày" bạt mạng (Ảnh: Leifeng).
Trong hoàn cảnh không còn nhiều lựa chọn, vào tháng 4/2024, Wan Denghui đăng ký làm tài xế giao đồ ăn cho nền tảng Meituan. Anh thừa nhận đây là công việc hiếm hoi có thể mang lại thu nhập cao trong thời gian ngắn để trả nợ.
Theo dữ liệu được công bố, trong vòng 714 ngày liên tiếp, Wan Denghui duy trì cường độ làm việc trung bình 11 giờ/ngày. Nếu tính cả thời gian chờ nhận đơn, nghỉ ngơi và ăn uống, anh ra ngoài từ 6h đến 22h mỗi ngày.
Trong khoảng thời gian này, anh đã hoàn thành tổng cộng 47.393 đơn hàng, với thu nhập thực nhận khoảng 447.000 NDT (tương đương hơn 1,7 tỷ đồng, bao gồm tiền công và các khoản trợ cấp). Nhờ đó, anh đã trả được 400.000 NDT (khoảng 1,5 tỷ đồng) tiền nợ.
Tuy nhiên, cường độ làm việc cao cũng khiến anh nhiều lần bị chức năng “chống mệt mỏi” của nền tảng buộc tài xế phải ngừng nhận đơn. Anh bị bắt buộc nghỉ tổng cộng 240 lần sau khi vượt ngưỡng 12 giờ làm việc mỗi ngày.
Những bữa cơm ăn vội trên xe của nam shipper (Ảnh: Leifeng).
Ngay sau khi câu chuyện được lan truyền, nhiều ý kiến trên mạng xã hội đã bày tỏ nghi ngờ về mức thu nhập 30.000 NDT/tháng (hơn 115 triệu đồng).
Lý do được đưa ra là đơn giá giao đồ ăn tương đối thấp, nên để đạt mức thu nhập này, người lao động phải hoàn thành số lượng đơn hàng phi thực tế.
Bên cạnh đó, một số người cũng đặt câu hỏi về động cơ chia sẻ câu chuyện, cho rằng đây có thể là một cách xây dựng hình ảnh để thu hút sự chú ý.
Tuy nhiên, dữ liệu từ nền tảng Meituan cho thấy các con số về đơn hàng và thu nhập của Wan Denghui là chính xác.
Không chỉ Wan Denghui, tại các thành phố lớn như Bắc Kinh hay Thượng Hải, nhiều “shipper top đầu” cũng được ghi nhận có thể đạt mức thu nhập từ 20.000 đến 30.000 NDT/tháng (khoảng 77-115 triệu đồng) nếu làm việc với cường độ rất cao (14-16 giờ/ngày) và tối ưu hóa lộ trình giao hàng.
Câu chuyện của Wan Denghui cũng làm nổi bật mâu thuẫn giữa nhu cầu mưu sinh và các quy định bảo vệ người lao động.
Chức năng “chống mệt mỏi” của nền tảng được thiết kế nhằm hạn chế rủi ro tai nạn, với cơ chế nhắc nghỉ sau 8 giờ và buộc dừng sau 12 giờ làm việc. Tuy nhiên, với những người đang chịu áp lực tài chính lớn, bị buộc nghỉ lại đồng nghĩa với việc giảm thu nhập.
Bản thân Wan Denghui thừa nhận ban đầu anh cảm thấy khó chịu khi bị hệ thống ép dừng, nhưng về sau nam tài xế giao hàng nhận ra đây là cách giúp bản thân tránh bị kiệt sức. Dù vậy, những vấn đề sức khỏe như đau khớp gối đã bắt đầu xuất hiện với anh.
Theo nhiều nghiên cứu, Wan Denghui không phải là trường hợp cá biệt. Một tỷ lệ lớn shipper tham gia công việc với mục tiêu trả nợ nhanh trong khi thu nhập cao thường đi kèm với thời gian làm việc kéo dài tới 15-18 giờ mỗi ngày và gần như không có ngày nghỉ.
Các chuyên gia cho rằng trong bối cảnh này, các nền tảng cần tìm cách cân bằng giữa quyền được nghỉ ngơi và quyền được lao động để kiếm sống của người lao động, thay vì áp dụng cứng nhắc các quy định về thời gian làm việc.
Dù còn nhiều tranh cãi, phần lớn ý kiến vẫn ghi nhận nỗ lực của Wan Denghui trong việc vượt qua khó khăn tài chính. Tuy nhiên, câu chuyện cũng đặt ra những câu hỏi lớn hơn về tính bền vững của mô hình lao động trong nền kinh tế số.
