Thị trường "khát" thợ tay nghề cao
Đang nghỉ ngơi sau ngày dài làm việc, thợ sửa ống nước Phi Long (tên nhân vật đã được thay đổi theo yêu cầu) bất ngờ nhận cuộc gọi từ một số lạ. Anh đặt bát cơm xuống, ôm thùng đồ nghề rồi nhanh chóng ra xe.
Từ Melbourne (Australia), anh lái xe gần 1 giờ đến một thành phố khác để xử lý sự cố vỡ đường ống nước tại nhà một cụ ông gần 80 tuổi sống một mình.
"Nhiều lúc đang nghỉ ngơi, tôi vẫn phải chạy đi xử lý ngay khi khách gặp sự cố khẩn cấp. Càng chậm xử lý, nguy cơ thiệt hại cho gia chủ càng lớn.
Đặc biệt, người lớn tuổi thường khó tự xoay xở khi gặp sự cố. Ở Australia, nhiều người già sống một mình vì con cháu khi trưởng thành đã ra ở riêng. Vì vậy, tôi cố gắng đến hỗ trợ họ sớm nhất có thể", anh Long chia sẻ.
Anh Long là thợ sửa ống nước tại Australia (Ảnh: Nhân vật cung cấp).
Với 6 năm kinh nghiệm, anh cho biết chỉ cần thời gian ngắn "khám" tình hình là có thể xác định vấn đề và đưa ra phương án xử lý. Một người thợ sửa ống nước được đào tạo bài bản chỉ mất vài giờ để khắc phục sự cố đơn giản, mất 1-2 ngày với sự cố phức tạp.
"Những sự cố phức tạp có thể là khi đường ống nằm dưới lòng đất bị vỡ. Người thợ phải xác định chính xác vị trí, đào lên, nối lại đường ống rồi kiểm tra toàn bộ hệ thống trước khi hoàn tất.
Những ngày đầu chưa có nhiều kinh nghiệm, tôi từng vô tình làm trúng đường ống nước thuộc hệ thống của Chính phủ. Chi phí khắc phục một sự cố như vậy có thể lên tới hàng trăm triệu đồng. May mắn là khi làm việc cho công ty, tôi được hỗ trợ mua bảo hiểm để xử lý những trường hợp tương tự", anh kể.
Công việc đòi hỏi người thợ có tay nghề chuyên môn cao (Ảnh: Nhân vật cung cấp).
Theo anh Long, với những hạng mục kỹ thuật phức tạp, một số quy định tại Australia yêu cầu người dân không tự ý thực hiện mà phải thuê thợ có giấy phép hành nghề. Những quy định này nhằm bảo đảm an toàn, đồng thời đáp ứng các yêu cầu về môi trường và hạ tầng.
Nhờ đó, nhu cầu sửa chữa, bảo trì nhà ở tại Australia khá cao, trong khi nguồn thợ có tay nghề không phải lúc nào cũng đáp ứng kịp. Có thời điểm, anh phải từ chối một số khách để ưu tiên các trường hợp khẩn cấp. Những công việc chưa cấp thiết được hẹn sang thời điểm phù hợp.
"Ở Australia, người ta thường nói vui rằng nếu trong nhà có một người thợ sửa ống nước, thợ mộc hoặc thợ sửa chữa thì cuộc sống sẽ bớt lo hơn", anh Long nói.
Về thu nhập, anh cho biết tiền công phụ thuộc vào tay nghề, hình thức làm việc và khối lượng công trình. Thợ có bằng cấp, kinh nghiệm có thể kiếm khoảng 300-350 AUD/ngày (khoảng 5,4-6,4 triệu đồng), trong khi người mới vào nghề thường có mức thấp hơn.
Thời gian làm việc phổ biến khoảng 5 ngày/tuần. Cuối tuần, một số thợ nhận thêm công trình riêng.
"Thợ có giấy phép hành nghề và nhiều năm kinh nghiệm có thể đạt thu nhập đến 120.000 AUD/năm (tương đương 2,192 tỷ đồng). Thợ còn được hưởng các chế độ đãi ngộ khác như bảo hiểm tai nạn lao động, hưu bổng... Nếu tự nhận công trình và có đội ngũ riêng thì thu nhập phụ thuộc vào số lượng, quy mô công việc", anh nói.
Sau nhiều năm làm nghề, anh Long dần xây dựng được mạng lưới khách hàng riêng. Các mối quan hệ trong nghề cũng giúp anh có thêm công trình khi những người thợ quen biết không thể nhận hết việc.
Cơ hội việc làm rộng mở
Trước khi trở thành thợ sửa ống nước, anh Phi Long sang Australia du học ngành kinh tế. Sau khi tốt nghiệp cử nhân, anh tiếp tục học lên thạc sĩ. Tuy nhiên, quá trình học tập và làm việc khiến anh Long nhận ra ngành học không thực sự phù hợp với mình.
Trong thời gian đó, anh thử sức với những công việc chân tay, bắt đầu phụ việc tại các công trình sửa chữa nhà và hệ thống nước.
"Càng làm tôi càng thấy mình phù hợp với nghề này. Hơn nữa, nghề sửa ống nước ở Australia có nhiều cơ hội việc làm, thu nhập khá hấp dẫn, đôi lúc cao hơn một số công việc văn phòng. Tôi quyết định dừng học thạc sĩ kinh tế để tìm hiểu con đường trở thành thợ sửa ống nước chuyên nghiệp", anh kể.
Nghề sửa ống nước mang lại thu nhập cao, cơ hội nghề nghiệp rộng mở (Ảnh: Nhân vật cung cấp).
Theo anh Long, nghề sửa ống nước tại Australia có yêu cầu chặt chẽ về đào tạo và giấy phép hành nghề. Các công việc liên quan đến hệ thống nước phải tuân thủ tiêu chuẩn kỹ thuật, bởi một sai sót có thể gây thiệt hại lớn cho chủ nhà và các công trình xung quanh.
Theo anh, con đường phổ biến để trở thành thợ sửa ống nước bắt đầu từ chương trình học nghề kéo dài khoảng 4 năm. Người học vừa học lý thuyết, vừa làm việc thực tế để hoàn thành Chứng chỉ nghề sửa ống nước bậc III (Certificate III in Plumbing).
Sau khi hoàn thành chương trình, người học phải đáp ứng các yêu cầu kiểm tra và đăng ký hành nghề theo quy định của từng bang. Khi được đăng ký hành nghề, thợ có thể thực hiện các công việc sửa ống nước trong phạm vi được phép nhưng vẫn phải làm việc dưới sự giám sát của thợ đã được cấp giấy phép hành nghề.
Để trở thành thợ sửa ống nước có giấy phép hành nghề, người lao động cần tiếp tục đáp ứng yêu cầu về kinh nghiệm thực tế, hoàn thành các học phần bắt buộc và vượt qua kỳ thi cấp giấy phép.
Theo anh Long, giấy phép hành nghề đi kèm trách nhiệm cao hơn. Người có giấy phép có thể đảm nhận việc giám sát những thợ khác, học viên và cấp chứng nhận hoàn thành một số hạng mục công việc theo quy định.
Từ một thợ phụ, sau khi có giấy phép hành nghề, anh Long bắt đầu nhận những công trình lớn hơn, phối hợp với các đội thi công khác. Anh cũng xây dựng đội ngũ riêng, tạo cơ hội việc làm và tích lũy kinh nghiệm cho những người cùng theo nghề.
Nhóm của anh Long thường có 5 lao động Việt Nam. Khi khối lượng công việc tăng, đội ngũ có thể lên hơn 10 người. Phần lớn trong số này từng sang Australia du học ngành khác rồi chuyển hướng sang học và làm nghề sửa ống nước.
Theo Long, để có thu nhập tốt và công việc ổn định, người lao động nhập cư cần vượt qua rào cản ngôn ngữ, hoàn thành chương trình đào tạo, có bằng cấp, chứng chỉ và giấy phép hành nghề phù hợp. Đây cũng là một hướng để lao động Việt có thêm cơ hội phát triển lâu dài tại Australia
Ngược lại, những người chỉ làm thợ phụ, chưa có bằng cấp hoặc giấy phép hành nghề thường có mức thu nhập thấp hơn và phụ thuộc nhiều hơn vào công việc được giao.
Theo Jobs and Skills Australia (JSA - cơ quan phụ trách dữ liệu và phân tích thị trường lao động Australia), nghề thợ sửa ống nước nằm trong danh sách 18 nghề thuộc nhóm xây dựng và nghề kỹ thuật thuộc nhóm thiếu nhân lực trên toàn Australia trong giai đoạn 2021-2025.
Nhu cầu nhân lực đối với nghề này được dự báo tiếp tục tăng, với tốc độ khoảng 2% mỗi năm.
Dữ liệu của Viện Nghiên cứu kinh tế ERI (Economic Research Institute) cho thấy tính đến ngày 26/8, mức lương gộp trung bình của thợ sửa ống nước tại Úc là 103.584 AUD/năm (tương đương với khoảng 1,8 tỷ đồng), theo giờ là 52,42 AUD (hơn 957.000 đồng). Ngoài ra, thợ sửa ống nước còn được hưởng tiền thưởng trung bình là 3.523 AUD (hơn 64 triệu đồng).
Một thợ sửa ống nước mới vào nghề với 1-3 năm kinh nghiệm kiếm được mức lương trung bình là 76.385 AUD/năm (hơn 1,3 tỷ đồng). Ở mức lương cao hơn, một thợ sửa ống nước kỳ cựu với hơn 8 năm kinh nghiệm kiếm được mức lương trung bình là 117.815 AUD/năm (hơn 2,152 tỷ đồng).
Trước tình trạng thiếu hụt nhân lực nghề này, Chính phủ Australia đã đề ra một số chính sách thu hút lao động, trong đó có lao động tay nghề cao từ nước ngoài.
