Chỉ 3 tháng sau khi rời vị trí Tổng giám đốc CTCP Di chuyển Xanh và Thông minh GSM - thành viên của Tập đoàn Vingroup, ông Nguyễn Văn Thanh đã xuất hiện trong một doanh nghiệp xe điện mới với vai trò cổ đông chi phối.
Tại CTCP Công nghệ và Năng lượng xanh AVES, ông Thanh góp 25,5 tỷ đồng, tương đương 85% vốn điều lệ, đồng thời giữ vai trò Tổng giám đốc.
Theo tuyên bố, AVES dự kiến đưa những sản phẩm đầu tiên ra thị trường vào mùa hè năm 2027, trước mắt gồm xe máy điện và xe đạp điện. Doanh nghiệp cho biết trong giai đoạn chuẩn bị sẽ xây dựng đội ngũ nhân sự, chuẩn bị nhà máy và triển khai trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D) tại Hưng Yên.
Trung tâm này dự kiến phụ trách nghiên cứu, thiết kế, thử nghiệm và hoàn thiện mẫu xe trước khi chuyển sang sản xuất thương mại.
Sự xuất hiện của AVES diễn ra khi thị trường xe 2 bánh tại Việt Nam đang có sự dịch chuyển đáng kể về cơ cấu sản phẩm. Trong khi doanh số xe máy xăng của nhóm doanh nghiệp lớn có dấu hiệu chững lại, xe máy điện tăng trưởng nhanh và ngày càng chiếm tỷ trọng cao hơn trong tổng lượng xe bán ra.
Xe điện chiếm gần 28% doanh số xe 2 bánh
Việt Nam là một trong số ít quốc gia sử dụng xe máy nhiều nhất thế giới. Theo số liệu từ Cục Thống kê (Bộ Tài chính), các doanh nghiệp đã xuất xưởng tổng cộng 3,4 triệu xe máy mới trong năm 2025, tăng 10% so với năm 2024. Đây cũng là kỷ lục của ngành sản xuất xe máy Việt Nam từ trước đến nay.
Về tiêu thụ, năm 2025, doanh số bán hàng toàn thị trường xe máy đạt khoảng 3,4 triệu chiếc, tăng gần 15% so với 2024.
Tuy nhiên, cơ cấu thị trường xe máy truyền thống đã có dấu hiệu phân hóa. Dù quy mô chung tiếp tục tăng, tốc độ tăng trưởng giữa xe điện và xe xăng đang ngày càng khác biệt.
Năm 2025, doanh số của 5 thành viên Hiệp hội Các nhà sản xuất xe máy Việt Nam (VAMM) gồm Honda, Yamaha, Piaggio, Suzuki và SYM đạt 2,615 triệu xe, giảm 1,5% so với năm trước.
Honda vẫn duy trì vị trí dẫn đầu với 2,245 triệu xe bán ra trong năm 2025, tăng gần 5% và chiếm gần 86% doanh số của nhóm VAMM. Trong khi đó, Yamaha giảm 17%, còn Piaggio, Suzuki và SYM cũng thu hẹp doanh số.
Cùng thời gian, hãng xe điện VinFast của tỷ phú Phạm Nhật Vượng công bố bán được 406.453 xe máy điện trong năm 2025, tăng 473% so với năm 2024.
Bước sang năm nay, trang thống kê MotorcyclesData cho biết tổng doanh số xe 2 bánh tại Việt Nam trong 7 tháng đầu năm đạt khoảng 1,86 triệu chiếc, tăng gần 20% so với cùng kỳ năm 2025.
Tuy nhiên, mức tăng trưởng chủ yếu đến từ nhóm xe điện. MotorcyclesData cho biết đã có 513.742 xe 2 bánh chạy điện được bán trong 7 tháng, tăng 97% so với cùng kỳ.
Tỷ trọng xe điện trong tổng doanh số xe 2 bánh theo đó tăng từ 16,8% trong 7 tháng đầu năm 2025 lên khoảng 27,7% cùng kỳ năm nay. Như vậy, xe điện hiện chiếm hơn 1/4 lượng xe 2 bánh mới bán ra tại Việt Nam.
Tốc độ tăng trưởng giữa 2 nhóm cũng có sự khác biệt rõ rệt. Trong khi toàn thị trường tăng gần 20%, doanh số xe điện tăng 97%.
MotorcyclesData đánh giá Việt Nam hiện là thị trường xe 2 bánh điện lớn thứ ba thế giới, sau Trung Quốc và Ấn Độ, đồng thời đứng đầu Đông Nam Á về quy mô tiêu thụ.
VinFast dẫn đầu, nhiều hãng cùng mở rộng
VinFast hiện là doanh nghiệp có quy mô lớn nhất trong nhóm xe máy điện tại Việt Nam. Hãng cung cấp sản phẩm ở nhiều phân khúc, từ các mẫu phổ thông như Evo200, Evo Grand đến những dòng xe có giá cao hơn như Vento, Theon.
Doanh số 406.453 xe trong năm 2025 giúp VinFast chiếm vị trí dẫn đầu trong phân khúc xe máy điện theo số liệu doanh nghiệp công bố.
Hãng cũng đang mở rộng năng lực sản xuất. Từ nhà máy xe máy điện tại Hải Phòng với công suất giai đoạn 1 khoảng 250.000 xe/năm và 500.000 xe/năm ở giai đoạn 2, VinFast đã xây dựng thêm nhà máy sản xuất tại Khu kinh tế Vũng Áng, Hà Tĩnh với tổng vốn đầu tư hơn 13.254 tỷ đồng và công suất thiết kế 2 triệu xe/năm.
Việc mở rộng công suất diễn ra trong bối cảnh doanh số xe điện tăng nhanh. Ngoài VinFast, thị trường hiện có nhiều thương hiệu trong nước như Dat Bike, Selex Motors, Pega và một số doanh nghiệp khác. Các hãng này có cách tiếp cận khác nhau về sản phẩm và nhóm khách hàng.
Trong đó, Dat Bike tập trung vào các mẫu xe có hiệu năng và phạm vi di chuyển cao, với các sản phẩm như Quantum S1 và Weaver. Doanh nghiệp hiện sở hữu 2 nhà máy sản xuất xe máy điện đặt tại KCN Tân Bình, TP.HCM với công suất tính đến cuối năm nay là 100.000 xe/năm.
Trong khi đó, Selex Motors phát triển xe điện và hệ thống đổi pin, tập trung đáng kể vào nhóm khách hàng doanh nghiệp, giao hàng và vận tải. Nhà máy của doanh nghiệp tại Hà Nội có công suất khoảng 20.000 xe/năm và 100.000 pack pin/năm.
Ở nhóm doanh nghiệp nước ngoài, Yadea là một trong những thương hiệu có quy mô đáng chú ý. Nhà sản xuất xe điện Trung Quốc trước đó đã đầu tư 1 nhà máy sản xuất, lắp ráp tại Khu công nghiệp Quang Châu (TP Bắc Ninh) với công suất 500.000 xe/năm. Ngoài ra, Yadea cũng đang đầu tư 100 triệu USD để xây dựng nhà máy thứ 2 tại khu công nghiệp Tân Hưng (TP Bắc Ninh) với công suất 2 triệu xe/năm.
Bên cạnh đó, thị trường còn có các thương hiệu Trung Quốc như Dibao, Tailg và một số doanh nghiệp khác.
Một đối thủ đáng chú ý khác là Honda. Đây là doanh nghiệp đang có thị phần lớn nhất trên thị trường xe máy xăng nhưng mới đẩy mạnh hơn việc đưa xe điện vào Việt Nam trong thời gian gần đây.
Honda hiện đã giới thiệu các mẫu xe như ICON e:, CUV e: và UC3, đồng thời triển khai hệ thống sạc và đổi pin tại một số đại lý.
Lợi thế của Honda nằm ở hệ thống đại lý, dịch vụ hậu mãi và lượng khách hàng hiện hữu.
Dư địa tăng trưởng thu hút thêm doanh nghiệp
Sự gia tăng nhu cầu mua xe điện là một trong những lý do khiến thị trường tiếp tục thu hút doanh nghiệp mới.
Với hơn 3 triệu xe 2 bánh được tiêu thụ mỗi năm, Việt Nam có sẵn một thị trường lớn. Trong khi đó, tỷ trọng xe điện mới ở mức gần 28% cho thấy phân khúc này vẫn đang trong quá trình mở rộng.
 |
VinFast đang có lợi thế lớn khi có hợp đồng bán xe quy mô lớn với hãng gọi xe GSM. Ảnh: Phương Lâm. |
Chính sách kiểm soát khí thải tại các đô thị lớn cũng có thể tác động đến quá trình chuyển đổi. Từ ngày 1/7/2027, Hà Nội và TP.HCM bắt đầu thực hiện kiểm định khí thải đối với xe môtô, xe gắn máy theo lộ trình được Chính phủ phê duyệt. Từ năm 2028, các phương tiện tại 2 thành phố này phải đáp ứng những yêu cầu khí thải tương ứng theo quy định.
Hà Nội cũng đã công bố đề án vùng phát thải thấp, trong đó có các biện pháp hạn chế phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch tại một số khu vực theo từng giai đoạn.
Những chính sách này có thể tạo thêm động lực cho người sử dụng cân nhắc phương tiện điện.
Nếu giữ kế hoạch ra mắt vào mùa hè 2027, AVES sẽ tham gia thị trường trong bối cảnh cạnh tranh đã có sự hiện diện của cả doanh nghiệp nội địa và tập đoàn nước ngoài.
VinFast có doanh số xe máy điện hàng trăm nghìn chiếc mỗi năm và đang mở rộng công suất. Honda có hệ thống HEAD và lượng khách hàng lớn từ thị trường xe máy truyền thống. Yadea có kế hoạch sản xuất ở quy mô hàng triệu xe/năm.
Ở quy mô nhỏ hơn là nhóm startup và thương hiệu chuyên biệt như Dat Bike, Selex Motors, Pega cùng nhiều thương hiệu Trung Quốc đang kinh doanh tại Việt Nam.
