Khói bao phủ bầu trời Dubai sau các vụ tấn công hồi tháng 3 (Ảnh: AFP).
Một ngày sau khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc tấn công mở màn nhắm vào Iran hồi cuối tháng 2, quốc gia Cộng hòa Hồi giáo này đã đáp trả bằng loạt tấn công bằng máy bay không người lái vào các mục tiêu giá trị cao mới nhất tại vùng Vịnh: các trung tâm dữ liệu của Mỹ.
Hơn 6 tháng sau loạt tấn công đó, một cơ sở của trung tâm Dịch vụ web Amazon tại Abu Dhabi (Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất - UAE) và một cơ sở khác tại Bahrain bị hư hại vẫn hầu như không thể hoạt động.
Công ty đã yêu cầu khách hàng chuyển dữ liệu sang các khu vực khác trong thời gian sửa chữa các cơ sở này và chưa đưa ra thời hạn hoàn tất công việc.
Các cuộc tấn công cùng những thiệt hại kéo dài đang gây trở ngại cho tham vọng của các quốc gia Vùng Vịnh, chẳng hạn như UAE, trong việc trở thành trung tâm xử lý dữ liệu hàng đầu thế giới phục vụ các ngành công nghiệp như trí tuệ nhân tạo (AI).
Làn sóng tấn công cũng tạo ra một rủi ro lớn mới đối với các công ty Mỹ đang cân nhắc những khoản đầu tư có thể lên tới hàng chục tỷ USD.
UAE đã dành nhiều năm nỗ lực ngoại giao để thuyết phục giới chức Mỹ bán các loại chip AI tiên tiến nhất và cuối cùng đã thành công trong nỗ lực buộc chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đồng ý cấp quyền tiếp cận tương đương với các nước châu Âu.
Trong chuyến thăm Abu Dhabi vào tháng 5/2025, ông Trump chứng kiến các nhà lãnh đạo UAE công bố kế hoạch xây dựng một tổ hợp trung tâm dữ liệu với nhu cầu điện năng lên tới 5 gigawatt - công suất tương đương hơn 2 đập thủy điện Hoover cộng lại.
Giới chức UAE và Mỹ từng tự hào tuyên bố, OpenAI đã đồng ý trở thành khách thuê đầu tiên tại tổ hợp này, với kế hoạch sử dụng tới 20% công suất trong tương lai.
Tuy nhiên, thỏa thuận đó hiện có vẻ đang bị đình trệ.
Theo những nguồn tin thân cận, OpenAI vẫn chưa ký hợp đồng thuê mặt bằng cho dự án này. Hiện OpenAI cũng chưa có bình luận gì về thông tin này.
Các trung tâm dữ liệu phục vụ AI thường có quy mô lớn hơn nhiều so với các cơ sở điện toán đám mây từng bị tấn công trong chiến tranh, khiến chúng trở thành những mục tiêu dễ bị nhắm đến hơn.
Chi phí xây dựng cũng đắt đỏ hơn nhiều. Do giá thành của các loại chip AI, ước tính mỗi gigawatt công suất sẽ tiêu tốn ít nhất 50 tỷ USD, bao gồm cả chi phí cho máy chủ và cơ sở hạ tầng.
Trước khi chiến tranh nổ ra, các nước vùng Vịnh có lợi thế rõ ràng là quỹ đất dồi dào, sự hậu thuẫn mạnh mẽ từ chính phủ và thủ tục cấp phép thuận lợi.
Giờ đây, họ lại đối mặt với rủi ro về mặt an ninh khi đặt các cơ sở trị giá hàng tỷ USD trong phạm vi cách khoảng 320km tính từ lãnh thổ Iran, tại một khu vực thường xuyên xảy ra xung đột. Điều đó đang làm thay đổi hoàn toàn cục diện.
"Giá trị cốt lõi mà các quốc gia vùng Vịnh đưa ra để thuyết phục chính phủ và các công ty công nghệ Mỹ chính là nguồn vốn dồi dào, năng lượng giá rẻ và quy trình xây dựng thuận lợi", ông Aaron Bartnick, một quan chức phụ trách công nghệ tại Nhà Trắng dưới thời chính quyền Tổng thống Joe Biden, nhận định. Theo ông, cuộc chiến liên quan đến Iran thực sự đã đảo lộn hoàn toàn những tính toán đó.
Theo các nguồn tin, Dịch vụ web Amazon cho biết đang nỗ lực khôi phục dịch vụ tại các cơ sở ở Bahrain và UAE, đồng thời đã áp dụng các chính sách hỗ trợ chi phí cho những khách hàng phụ thuộc vào các cơ sở này.
UAE là quốc gia hứng chịu phần lớn các cuộc tấn công từ Iran trong thời gian xung đột, với hơn 2.800 máy bay không người lái và tên lửa nhắm vào nước này - con số lớn hơn nhiều so với lượng vũ khí Iran từng nhắm vào Israel.
Theo các nguồn tin, để giải quyết lo ngại về các cuộc tấn công, giới chức UAE đã cân nhắc phương án xây dựng trung tâm dữ liệu ngầm (dù việc này sẽ làm tăng đáng kể chi phí) và bố trí hệ thống phòng thủ chống UAV gần các trung tâm điện toán này.
Tuy nhiên, ở thời điểm hiện tại, luồng dữ liệu lại đang di chuyển theo hướng ngược lại.
Các nguồn tin trong ngành cho biết UAE, quốc gia vốn áp dụng chính sách nghiêm ngặt về chủ quyền dữ liệu đối với các doanh nghiệp trong nước, đã cho phép một số đơn vị chuyển dữ liệu ra nước ngoài trong khi Amazon nỗ lực khôi phục dịch vụ tại cơ sở của họ ở nước này.
Các cuộc tấn công của Iran nhắm vào cơ sở của Amazon đã gây ra hỏa hoạn, làm hư hại cơ sở hạ tầng và buộc chính quyền phải cắt điện. Lượng nước được sử dụng để dập tắt đám cháy thậm chí còn gây thêm nhiều thiệt hại hơn.
Các ứng dụng ngân hàng, dịch vụ doanh nghiệp và nền tảng công nghệ tài chính trong khu vực đã bị gián đoạn hoạt động khi Amazon nỗ lực hỗ trợ khách hàng sao lưu và chuyển dữ liệu sang Mỹ, châu Âu hoặc các khu vực khác. Thời gian gián đoạn kéo dài cho thấy mức độ thiệt hại rất nghiêm trọng.
Ngay cả hiện nay, hơn 130 dịch vụ điện toán tại cơ sở ở Abu Dhabi và 140 dịch vụ tại cơ sở ở Bahrain vẫn đang bị gián đoạn; chỉ có 5 dịch vụ tại mỗi địa điểm được khôi phục.
Một số công ty công nghệ vẫn đang tiếp tục triển khai các dự án trung tâm dữ liệu tại vùng Vịnh. Họ đặt cược rằng, xung đột rồi sẽ kết thúc và bị thu hút bởi nguồn vốn dồi dào tại khu vực này.
Thực tế thì việc tăng cường năng lực phòng thủ cho các dự án tại Vùng Vịnh có thể tiết kiệm chi phí và thời gian hơn so với việc bắt đầu lại từ đầu tại những địa điểm kém thuận lợi hơn.
Tháng trước, cả Amazon và Microsoft đều tuyên bố sẽ vẫn triển khai các trung tâm dữ liệu tại Ả Rập Xê Út vào cuối năm nay.
Microsoft đã đạt được thỏa thuận xây dựng một trung tâm dữ liệu công suất 200 megawatt tại Abu Dhabi, dự kiến hoàn thành vào cuối năm 2025 và công tác xây dựng đang được tiến hành.
Mô hình khu phức hợp trung tâm dữ liệu đang được xây dựng tại Abu Dhabi (Ảnh: AFP).
Các nhà cung cấp dịch vụ đám mây thường muốn đặt trung tâm dữ liệu gần các trung tâm thương mại sầm uất.
"Trung Đông thu hút mối quan tâm lớn từ giới kinh doanh, và các nhà cung cấp dịch vụ đám mây đều muốn nắm bắt cơ hội tăng trưởng đó", ông Doug Madory, Trưởng bộ phận phân tích Internet tại công ty an ninh mạng Infoblox, nhận định. "Tuy nhiên, những rủi ro an ninh sau các cuộc tấn công từ Iran đang làm thay đổi các tính toán đó", ông nói.
"Tôi ví các trung tâm dữ liệu này như những con tàu đi qua eo biển Hormuz, nếu hai tàu bị tấn công, những tàu khác sẽ e ngại và rút lui", chuyên gia trên nói thêm.
Trong khi đó, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran từng cảnh báo các công ty công nghệ - bao gồm Microsoft, Oracle, Alphabet và Nvidia - với cáo buộc rằng họ đã tham gia vào các cuộc tấn công nhắm vào Iran.
"Việc xây dựng cơ sở hạ tầng trọng yếu - vốn đòi hỏi phải hoạt động liên tục 100% thời gian và là nền tảng cho những công nghệ quan trọng nhất của thế hệ chúng ta - tại một trong những khu vực bất ổn nhất thế giới là một rủi ro thực sự", ông Bartnick, hiện là nghiên cứu viên tại Đại học Columbia, nói.
