Máy bay trinh sát không người lái Global Hawk của Nhật Bản (Ảnh: Nikkei Asia).
Lực lượng Phòng vệ trên không Nhật Bản (ASDF) ngày 15/9 cho biết, một máy bay trinh sát không người lái Global Hawk của nước này đã mất liên lạc khi bay qua vùng biển quốc tế, cách bờ biển tỉnh Tottori ở miền Tây Nhật Bản khoảng 50km.
Theo ASDF, máy bay biến mất khỏi màn hình radar vào khoảng 13h cùng ngày sau khi triển khai từ căn cứ không quân Misawa ở tỉnh Aomori.
ASDF sau đó đã tìm thấy vật thể nghi là một phần của máy bay trôi dạt trên biển, khiến cơ quan chức năng nghi ngờ máy bay Global Hawk đã rơi xuống biển. Hiện chưa rõ nguyên nhân sự cố.
Global Hawk do nhà thầu quốc phòng Mỹ Northrop Grumman sản xuất. Máy bay này được thiết kế cho mục đích trinh sát và không mang theo vũ khí tấn công. Phiên bản được quân đội Mỹ sử dụng có tầm hoạt động vượt quá 20.000km và có thể hoạt động liên tục trên không trong khoảng 36 giờ.
Theo tài liệu của Bộ Quốc phòng Mỹ, máy bay được lập trình để tiếp tục bay ngay cả khi mất liên lạc và có thể tự động quay trở lại một vị trí đã được thiết lập trước. Nó được cho là cũng có khả năng hoạt động bằng nguồn điện pin trong trường hợp gặp sự cố động cơ.
Mỗi máy bay không người lái được ví như "mắt thần" trên không này có giá khoảng 110 triệu USD.
Mỹ từng ghi nhận một số vụ rơi Global Hawk. Nguyên nhân được cho là do sự cố ở hệ thống kiểm soát bay và động cơ. Vụ việc ở Nhật Bản là vụ rơi đầu tiên liên quan đến Global Hawk tại nước này.
"Có khả năng máy bay đã gặp sự cố tương tự như những sự cố từng thấy trong các vụ việc của quân đội Mỹ trước đây, hoặc các yếu tố con người, bao gồm cả lỗi điều khiển", ông Tomoyuki Furutani, giáo sư Đại học Keio chuyên về các hệ thống quân sự không người lái, nhận định.
Ông nói thêm: "Do độ cao hoạt động cực kỳ lớn của máy bay, các điều kiện thời tiết hoặc sự can thiệp từ bên ngoài là những nguyên nhân khó xảy ra".
Ông Furutani cho biết đội bay Global Hawk của ASDF thường được vận hành theo cơ chế xoay vòng: một máy bay thực hiện nhiệm vụ, một máy bay ở trạng thái sẵn sàng chiến đấu và một máy bay đang được bảo dưỡng.
"Tùy thuộc vào nguyên nhân, hoạt động của hai máy bay còn lại cũng có thể bị đình chỉ. Vì vậy, nếu một máy bay bị mất, tác động có thể lớn hơn rất nhiều so với những gì con số đơn lẻ đó thể hiện," ông nhấn mạnh.
Nhật Bản cần duy trì việc giám sát liên tục để phản ứng nhanh chóng với các máy bay nước ngoài tiếp cận Nhật Bản. Ở khía cạnh này, máy bay không người lái có ý nghĩa quan trọng bởi chúng có thể hoạt động ở độ cao vượt ngoài tầm hoạt động của máy bay có người lái. Chúng cũng giảm tải khối lượng công việc cho phi công và tiết kiệm mức tiêu thụ nhiên liệu.
"Sẽ cần một số lượng máy bay chiến đấu có người lái để thực hiện cùng một khối lượng giám sát mà một chiếc Global Hawk tiến hành", một quan chức cấp cao của ASDF cho biết.
Ông Heigo Sato, giáo sư Đại học Takushoku và là một chuyên gia về các vấn đề an ninh, đánh giá: "Nếu Nhật Bản thực sự đã mất một máy bay Global Hawk, chúng ta không thể loại trừ kịch bản điều này có thể tạo ra những khoảng trống trong năng lực giám sát”.
Ông khuyến nghị: “ASDF cần đẩy mạnh các cuộc thảo luận về việc áp dụng các năng lực giám sát mới có sử dụng máy bay không người lái và vệ tinh”.
