Tàu thuyền đi qua gần quần đảo Hanish ở biển Đỏ (Ảnh: Getty).
Bộ Quốc phòng Ả rập Xê út hôm 30/7 cho biết, đại diện từ 43 quốc gia và Liên minh châu Âu đã tham dự một hội nghị quốc tế để thảo luận về liên minh này, trong đó Riyadh đóng vai trò quốc gia sáng lập và lãnh đạo, đồng thời là nơi đặt trụ sở chính.
Bộ này sau đó tuyên bố, 14 quốc gia đã khẳng định sự ủng hộ của họ đối với liên minh hàng hải mới này. Trong số 6 quốc gia Ả rập vùng Vịnh, Oman và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) không nằm trong danh sách các quốc gia ủng hộ tuyên bố này.
Vẫn chưa rõ liên minh sẽ hoạt động như thế nào, và các quốc gia tham gia sẽ đóng góp những tàu hoặc máy bay nào.
Bộ Quốc phòng Ả rập Xê út cho hay liên minh sẽ tăng cường an ninh hàng hải, bảo vệ tự do hàng hải, đảm bảo các tuyến đường thương mại quốc tế, bảo vệ các lợi ích hàng hải chung ở eo biển Bab el-Mandeb và vịnh Aden.
Eo biển Bab el-Mandeb - nối liền phía nam biển Đỏ với vịnh Aden và Ấn Độ Dương, là cửa ngõ hàng hải quan trọng đối với thương mại và vận chuyển năng lượng toàn cầu.
Sáng kiến mới này được đưa ra trong bối cảnh lực lượng Houthi, một nhóm quân sự Yemen đã nhắm mục tiêu vào các tàu của Ả rập Xê út ở biển Đỏ khi cuộc chiến giữa Mỹ - Iran leo thang, vốn khiến eo biển Hormuz dậy sóng và giá dầu tăng cao.
Ngày 20/7, lực lượng Houthi ở Yemen tuyên bố phong tỏa Ả rập Xê út ở biển Đỏ, sau đó đã nhận trách nhiệm thực hiện một loạt cuộc tấn công vào các tàu liên quan đến Riyadh. Ả rập Xê út đáp trả bằng các cuộc không kích vào cơ sở quân sự của Houthi ở Hodeidah, Yemen.
Theo đánh giá của Riyadh và các đối tác khu vực, trong tuần này Houthi đã tấn công Ả rập Xê út từ lãnh thổ Iraq, phối hợp với các nhóm vũ trang Iraq.
Điều này cho thấy sự phối hợp ngày càng tăng giữa các lực lượng thân Iran trong “Trục kháng chiến”, với khả năng gây thiệt hại cho các đồng minh của Mỹ trong khu vực, bất chấp nhiều năm Mỹ và Israel tấn công họ từ Li Băng đến Iran.
Các cuộc tấn công vào tàu thuyền cũng đã mở rộng sang một mặt trận khác trong tuần này: Ai Cập.
Lần đầu tiên kể từ khi chiến sự bùng nổ vào tháng 2, chính quyền Ai Cập hôm 30/7 cho biết một máy bay không người lái không xác định đã gây ra vụ nổ tại cảng Damietta trên Địa Trung Hải vào ngày hôm trước.
Trước đó, Ả rập Xê út cũng lần đầu tiên thừa nhận vai trò tham gia trực tiếp vào cuộc chiến, sau khi tiến hành các cuộc tấn công phối hợp với lực lượng Mỹ nhằm vào các nhóm dân quân được Iran hậu thuẫn ở Iraq hôm 29/7.
Khi phạm vi giao tranh lan rộng, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) hôm 30/7 cho biết đã hoàn thành một đợt tấn công khác vào các mục tiêu ở Iran, bao gồm các trung tâm chỉ huy quân sự và các cơ sở tên lửa và máy bay không người lái. Quân đội Jordan sau đó thông báo bắn hạ 5 tên lửa phóng từ Iran, mặc dù các quan chức Iran không công khai nhận trách nhiệm về vụ tấn công này.
CENTCOM cho hay các cuộc tấn công mới nhất là để đáp trả việc Iran phóng tên lửa đạn đạo vào lực lượng Mỹ ở Trung Đông hôm 29/7.
Các cuộc giao tranh trong tuần này đã chấm dứt thời gian tạm ngừng các cuộc tấn công trực tiếp giữa Mỹ và Iran, đồng thời ảnh hưởng đến ngày càng nhiều đồng minh của Washington, trong đó có Jordan, Ả rập Xê út, Iraq và giờ đây là Ai Cập.
Vụ tấn công ở Ai Cập đã gây ra hỏa hoạn trên hai con tàu, trong đó có một tàu chở khí đốt thuộc sở hữu của Mỹ, và đe dọa kéo Cairo vào cuộc xung đột. Hôm 30/7, chính quyền nước này cho biết sẽ thực hiện “các biện pháp cần thiết để bảo vệ lợi ích và an ninh quốc gia của Ai Cập”.
Tại cuộc họp báo ở Phòng Bầu dục hôm 29/7, Tổng thống Trump ám chỉ rằng Iran phải chịu trách nhiệm về vụ tấn công ở Ai Cập, nhưng không đưa ra chi tiết nào.
Đáp lại, ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đã mạnh mẽ ám chỉ trên mạng xã hội rằng Tehran không đứng sau vụ tấn công bằng máy bay không người lái vào cảng Ai Cập.
Gọi Ai Cập là “người bạn và đối tác quan trọng”, ông Araghchi thay vào đó lại nghi ngờ Israel. Ông nói: “Tất cả chúng ta phải cảnh giác trước các âm mưu và hoạt động giả mạo của Israel nhằm phá hoại hòa bình khu vực. Mối đe dọa là rõ ràng, có tính hai chiều".
Một phát ngôn viên quân đội Israel đã bác bỏ lời ám chỉ của ngoại trưởng Araghchi và nói rằng Tel Aviv không liên quan gì đến vụ tấn công.
Cho đến nay, chưa có chính phủ hay lực lượng dân quân nào nhận trách nhiệm về vụ tấn công bằng máy bay không người lái này. Nội các Ai Cập cho biết chính quyền đang tiến hành điều tra và sẽ thực hiện “các biện pháp cần thiết để bảo vệ lợi ích và an ninh quốc gia”.
