Tổng thống Trump, Thủ tướng Frederiksen và Thủ hiến Greenland Nielsen ký thỏa thuận cho phép Washington tăng cường hiện diện quân sự tại Greenland (Ảnh: Reuters).
Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 22/9 đã ký thỏa thuận an ninh với Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen và Thủ hiến Greenland Jens-Frederik Nielsen bên lề kỳ họp Đại hội đồng Liên hợp quốc tại New York.
Theo thỏa thuận, Mỹ có thể xây dựng thêm 2 cơ sở quân sự tại Greenland, triển khai hệ thống phòng thủ tên lửa Vòm Vàng mà ông Trump đề xuất và ngăn các đối thủ tiềm tàng của Mỹ tạo dựng chỗ đứng về quân sự hoặc kinh tế trên hòn đảo này.
Theo các nhà phân tích, thỏa thuận mới đáng chú ý nhất ở 2 điểm là việc hạn chế các đối thủ của Mỹ “đầu tư nhạy cảm” tại Greenland và không đặt ra thời hạn chấm dứt.
Ngoài ra, thỏa thuận còn hạn chế các nhà đầu tư đến từ những quốc gia ngoài NATO, các nước đối tác NATO và EU giành quyền kiểm soát hoặc ảnh hưởng đáng kể trong những lĩnh vực nhạy cảm của Greenland.
Một thay đổi đáng chú ý khác là việc văn kiện không có ngày hết hiệu lực và chỉ có thể được sửa đổi khi các bên cùng nhất trí.
Ông Trump mô tả thỏa thuận mới là cơ sở để Washington “kiểm soát vĩnh viễn” vấn đề an ninh của Greenland. Tuy nhiên, văn kiện đồng thời tái khẳng định chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Đan Mạch, cũng như quyền tự quyết của hòn đảo này.
Chính quyền và người dân Greenland cảm thấy nhẹ nhõm bởi một thỏa thuận quân sự như vậy có thể giúp chấm dứt nỗi lo ngại Tổng thống Trump đe dọa thâu tóm hòn đảo Bắc Cực này. Dù vậy, nhiều người vẫn tỏ ra hoài nghi.
"Tôi cảm thấy vô cùng nhẹ nhõm và cho rằng kết quả này rất hợp lý. Chúng tôi có thể hài lòng với điều đó", bà Naaja Nathanielsen, một nghị sĩ đại diện cho Greenland tại Quốc hội Đan Mạch, chia sẻ với hãng tin Reuters.
Chủ tịch Nghị viện Kim Kielsen đã kêu gọi các hộ gia đình treo cờ Greenland vào ngày 23/9. Nhà hoạt động kiêm nhân vật có ảnh hưởng Orla Joelsen cũng khuyến khích cư dân thủ đô Nuuk ra sân bay chào đón Thủ tướng và Ngoại trưởng trở về từ New York.
Ông Pitanguaq Mikissen, 69 tuổi, một cựu nhân viên hỗ trợ trên tàu, cho rằng việc có thể tái mở cửa một số căn cứ cũ của Mỹ sẽ mang lại an ninh tốt hơn cho 57.000 cư dân của vùng lãnh thổ này.
Nhưng không phải tất cả cư dân đều hài lòng và nhiều người vẫn tỏ ra hoài nghi.
Đan Mạch đã gia tăng đáng kể sự hiện diện quân sự của mình tại Greenland kể từ khi Tổng thống Trump cảnh báo thâu tóm hòn đảo này, trong đó có việc triển khai thêm binh sĩ, tăng cường ngân sách quốc phòng tại Bắc Cực và tiếp đón các đồng minh tham gia tập trận.
Bà Malene Vahl Rasmussen, thị trưởng đô thị Kujalleq ở phía nam Greenland - nơi Mỹ đang có kế hoạch mở lại căn cứ quân sự Narsasuaq - cho biết, theo thỏa thuận, việc mở rộng quy mô quân sự của Mỹ phải tôn trọng lối sống của người dân Greenland nhằm bảo vệ các hoạt động săn bắt và đánh cá.
Một số người dân Greenland lo ngại, việc mở rộng các hoạt động quân sự - bao gồm gia tăng tần suất di chuyển của máy bay và tàu thuyền - có thể gây ảnh hưởng đến các khu vực săn bắt và đánh bắt vốn là nguồn sinh kế của cộng đồng, mặc dù thỏa thuận quy định rõ rằng các hoạt động này phải tôn trọng xã hội và lối sống truyền thống của người dân Greenland.
