Bệnh hô hấp phổ biến thời điểm giao mùa
Trao đổi với phóng viên Dân trí, đại diện Bệnh viện Nhi đồng 2 (TPHCM) cho biết, từ thời điểm tựu trường (5/9) đến nay, đơn vị tiếp nhận hơn 53.800 lượt bệnh ngoại trú, hơn 3.400 lượt nội trú và 175 trường hợp cấp cứu.
Bệnh nhi đến khám tại Bệnh viện Nhi đồng 2 (Ảnh: H.L).
Con số này không khác biệt nhiều so với cùng kỳ tháng trước. Tuy nhiên, bệnh nhân mắc các bệnh hô hấp chiếm tỷ lệ chủ yếu, bên cạnh đó là các trường hợp sốt xuất huyết và tay chân miệng.
Còn tại Bệnh viện Nhi đồng Thành phố, BSCKII Nguyễn Trần Nam, Phó Giám đốc đơn vị cho biết, tổng số trường hợp điều trị thời gian gần đây của bệnh viện có gia tăng, trong đó nhiều nhất là nhóm nhiễm siêu vi.
Trong khi đó, tại Hà Nội, Bệnh viện Nhi Trung ương mỗi ngày tiếp nhận 4.000-5.000 bệnh nhi, trong đó các bệnh về hô hấp, virus chiếm phần lớn.
Tại Trung tâm Nhi khoa, Bệnh viện Bạch Mai, bệnh lý đường hô hấp vẫn chiếm chủ yếu. TS.BS Nguyễn Thành Nam, Giám đốc Trung tâm Nhi khoa cho biết, thời tiết mưa ẩm, các bệnh hô hấp có xu hướng tăng lên, trong đó có cả cúm, RSV.
"Nhóm bệnh hô hấp, bao gồm viêm phổi, viêm tiểu phế quản và hen phế quản, liên tục chiếm tới 40%-50% tổng số bệnh nhi nhập viện. Tỷ lệ này áp đảo so với các nhóm bệnh lý khác và thường tăng cao vào các thời điểm giao mùa", TS Nam thông tin.
Bên cạnh đó, sự lưu hành của các tác nhân như virus hợp bào hô hấp (RSV), adenovirus hay cúm mùa càng làm gia tăng nguy cơ diễn biến nhanh ở trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ sơ sinh và trẻ sinh non.
Nhiều trường hợp bệnh nhi được đưa tới viện trong tình trạng suy hô hấp chỉ sau thời gian ngắn có biểu hiện sốt, viêm đường hô hấp.
Suy hô hấp sau vài ngày ho sốt
"Nhiều cha mẹ thường chỉ chú ý đến nhiệt độ khi trẻ sốt hoặc tiếng ho nhiều đờm trong khi bỏ qua chỉ số rất quan trọng: nhịp thở. Nhịp thở là chỉ số nhạy nhất phản ánh tình trạng tổn thương, tắc nghẽn đường hô hấp dưới", TS Nam nói.
Chị H.Y (35 tuổi, Cầu Giấy, Hà Nội) chia sẻ, sáng con nhỏ 3 tuổi của chị hâm hấp sốt, chảy mũi nhưng chị vẫn đưa con đến lớp. Chiều đón con về, bé vẫn đi siêu thị với mẹ chuẩn bị đồ sinh nhật cho chị gái.
Tối về, con có ăn ít hơn chút, nhưng vẫn chịu chơi. Đến tối đi ngủ, con có biểu hiện thở nhanh, sáng hôm sau đến viện khám bác sĩ đã yêu cầu nhập viện vì kết quả chụp X-quang cho thấy con bị viêm phổi.
Theo TS Nam, khi bị viêm đường hô hấp dưới, diện tích trao đổi khí của phổi bị thu hẹp hoặc các phế quản nhỏ bị bít tắc. Để bù đắp lượng oxy thiếu hụt, cơ thể trẻ bắt buộc phải phản ứng bằng cách tăng tần số thở. Đây chính là lý do thở nhanh được coi là dấu hiệu lâm sàng sớm cảnh báo viêm phổi.
Vì thế, bên cạnh hạ sốt, rửa mũi, cha mẹ cần quan tâm đến nhịp thở của trẻ để kịp thời phát hiện bệnh có chuyển biến nặng, kịp thời đưa trẻ đi viện.
TS.BS Nguyễn Thành Nam thăm khám cho bệnh nhi (Ảnh: Hồng Hải)
TS Nam cho biết, trẻ nhỏ dưới 6 tháng sức đề kháng kém nên nguy cơ mắc bệnh cao hơn trẻ lớn. Hơn nữa, viêm phổi ở trẻ nhỏ cũng không biểu rầm rộ như ở trẻ lớn (sốt, ho, khó thở...) mà ít có dấu hiệu điển hình, có những trẻ thậm chí còn không sốt, không ho nên việc nhận biết dấu hiệu là rất khó khăn.
Vì thế, với trẻ nhỏ dưới 6 tháng tuổi và trẻ sơ sinh, các bậc phụ huynh cần quan sát trẻ rất kỹ. Nếu thấy trẻ bỗng ậm ạch khó chịu, bú ít hơn ngày thường, khóc khi đang bú, có giấc ngủ bất thường (ngủ nhiều hơn bình thường hoặc ít hơn bình thường), quấy khóc thì cha mẹ cần theo dõi chặt chẽ.
Lúc này, ngoài quan sát cách thở của bé qua cánh mũi (khi thở, hai cánh mũi phập phồng lên xuống rõ ràng), thì nên vén áo lên để quan nhịp thở của trẻ.
Theo TS Nam, để phát hiện diễn biến bệnh hô hấp ở trẻ em, việc quan sát, “đếm” nhịp thở là quan trọng nhất.
Trẻ dưới 2 tháng tuổi được cho là thở nhanh khi bé thở từ 60 lần trong một phút trở lên. Trẻ từ 2 tháng tuổi đến 11 tháng tuổi có nhịp thở 50 lần trong một phút trở lên và trẻ từ 1-5 tuổi có nhịp thở từ 40 lần trở lên trong một phút.
Cách đếm nhịp thở đơn giản nhất là cho trẻ nằm yên, không cho bú và tốt nhất là khi bé ngủ. Người lớn đặt tay trên ngực bé hoặc quan sát bằng mắt. Mỗi lần ngực trẻ phình lên được tính là một nhịp.
Trẻ nhỏ khi đang bị bệnh, mẹ hãy quan sát nhịp thở con ngày ít nhất 3 lần, nếu thấy di động lồng ngực nhanh hơn, thở nhanh hơn bình thường đã có dấu hiệu viêm phổi, còn nếu đến mức thở rút lõm sâu lồng ngực thì đã viêm phổi nặng.
Đặc biệt, dấu hiệu thở rút lõm lồng ngực là cảnh báo nguy hiểm, cho thấy trẻ đã bắt đầu rơi vào suy hô hấp.
Cha mẹ cần quan sát vùng ranh giới giữa ngực và bụng (phần dưới lồng ngực) khi trẻ thở. Nếu thấy lõm sâu vào mỗi khi trẻ hít cảnh báo rất nguy hiểm. Ở trẻ sơ sinh và trẻ nhũ nhi, phản ứng này còn đi kèm với hiện tượng phập phồng cánh mũi, co kéo các cơ liên sườn hoặc trẻ phát ra tiếng thở rên nhẹ ở thì thở ra.
Bên cạnh tổn thương hô hấp, tình trạng thiếu oxy kéo dài sẽ nhanh chóng ảnh hưởng đến toàn bộ các cơ quan của cơ thể.
Cha mẹ cần nhanh chóng đưa trẻ đến cơ sở y tế gần nhất khi trẻ có một trong các dấu hiệu: tím tái, da tái nhợt hoặc xuất hiện màu xanh tím rõ quanh môi, lưỡi, đầu ngón tay, ngón chân; li bì, lơ mơ, khó đánh thức; kích thích, vật vã liên tục; co giật; giảm hoặc không ăn uống được; xuất hiện những khoảng ngừng thở, thở ngắt quãng hoặc có tiếng thở rít rõ ngay cả khi nằm yên.
TS.BS Nguyễn Thành Nam, Giám đốc Trung tâm Nhi khoa- Bệnh viện Bạch Mai
Theo TS Nam, diễn tiến bệnh hô hấp ở trẻ nhỏ thường rất nhanh nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát tốt nếu được phát hiện sớm và xử trí đúng hướng.
Theo đó, hãy chủ động quan sát trẻ khi trẻ ốm sốt, duy trì thói quen đếm nhịp thở và quan sát lồng ngực trẻ. Tuyệt đối không tự cho trẻ uống kháng sinh, thuốc giảm ho, thuốc giãn phế quản hoặc thuốc chống viêm khi chưa có chỉ định. Việc tự ý sử dụng thuốc giảm ho có thể làm ứ đọng đờm nhầy, khiến vi khuẩn phát triển mạnh hơn và che lấp các dấu hiệu chuyển nặng.
Vệ sinh mũi thông thoáng bằng nước muối sinh lý, bảo đảm dinh dưỡng, cho trẻ uống đủ nước hoặc tăng cường bú mẹ để làm loãng đờm.
Giữ không khí trong nhà thông thoáng và tuyệt đối không để trẻ hít phải khói thuốc lá - tác nhân hàng đầu làm suy giảm hàng rào bảo vệ đường hô hấp của trẻ. Ngoài ra, trẻ cần được tiêm phòng đầy đủ để bảo vệ trước các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm.
