Binh sĩ Ukraine trên tiền tuyến (Ảnh: Quân đội Ukraine).
Mùa thu năm ngoái, Cụm tác chiến Trung tâm của Nga bắt đầu bao vây Kostiantynivka, thành phố có dân số khoảng 67.000 người trước chiến sự ở tỉnh Donetsk.
Tám tháng sau, thành phố đang đứng trước nguy cơ thất thủ trước các nhóm xâm nhập của Nga. “Chúng ta đang tiến gần đến giai đoạn cuối của trận chiến giành thành phố này, và việc thành phố thất thủ có thể chỉ bị trì hoãn đến giữa mùa hè", nhà phân tích kiêm chuyên gia lập bản đồ Clément Molin viết, nhận định đây sẽ "thành tựu chiến lược đầu tiên của Nga trong năm nay”.
Đà tiến của Nga trong năm 2026 đã có dấu hiệu chững lại sau mùa đông không kích dữ dội đối thủ. Ukraine đang tăng cường các cuộc tập kích tầm trung nhằm vào hạ tầng hậu cần, tuyến tiếp viện để cầm chân Nga.
Tuy nhiên, điều đó vẫn không cứu được Kostiantynivka, nơi Nga từ lâu đã duy trì ưu thế đáng kể về nhân lực, đồng thời địa hình tại đây cũng đặc biệt bất lợi cho bên phòng thủ.
Để chuẩn bị cho cuộc bao vây Kostiantynivka, không quân Nga đã bắt đầu ném hàng nghìn bom lượn dẫn đường xuống thành phố mỗi tháng. UAV Nga biến tuyến đường chính dẫn vào thành phố từ hướng tây bắc thành “vùng chết”, buộc lực lượng đồn trú Ukraine cuối cùng phải phụ thuộc gần như hoàn toàn vào UAV vận tải và robot mặt đất để tiếp tế.
Tuy nhiên, các đơn vị luân chuyển ra vào vị trí trong Kostiantynivka vẫn phải đối mặt với bom, UAV, bãi mìn và pháo binh Nga.
Khi các tuyến tiếp tế của lực lượng đồn trú Ukraine ngày càng bị bóp nghẹt, quân đội Nga dần siết chặt vòng vây quanh Kostiantynivka trong mùa xuân và đến mùa hè năm nay bắt đầu thâm nhập thành phố theo các nhóm nhỏ, di chuyển chủ yếu bằng đường bộ nhằm tránh hỏa lực trên không của Ukraine.
Sau khi các đơn vị Nga thiết lập được chỗ đứng tại quận Chervone ở phía nam Kostiantynivka, số phận của thành phố gần như đã được định đoạt.
“Từ đây, các nhóm xâm nhập nhỏ của Nga có thể tập kết lực lượng rồi tiếp tục lan rộng vào sâu hơn vào bên trong thành phố", AMK Mapping nhận định.
Đầu tháng 6, quân đội Ukraine bắt đầu rút lui nhằm tránh nguy cơ bị bao vây hoàn toàn. “Thành phố hiện đã được xem như mất rồi", một số binh sĩ Ukraine viết vào đầu tháng 6.
Hiện Ukraine vẫn kiểm soát khu vực cực bắc của Kostiantynivka, nhưng vùng ngoại ô phía nam đã nằm chắc trong tay Nga, còn khu vực trung tâm biến thành vùng xám hỗn loạn.
Nga vẫn đang đạt được đà tiến ở mặt trận miền Đông Ukraine (Ảnh: Telegraph).
Đến nay, phần lớn dân thường đã rời khỏi Kostiantynivka. Giá trị của thành phố nằm ở những gì nó bảo vệ. Trong nhiều tháng sau khi Myrnohrad và Pokrovsk thất thủ, Kostiantynivka đã cản trở các nỗ lực của Nga nhằm tiến về Kramatorsk và Sloviansk, hai thành phố lớn cuối cùng còn nằm dưới sự kiểm soát của Ukraine tại tỉnh Donetsk.
Giờ đây, Kostiantynivka không còn thực hiện được vai trò đó nữa và Nga đang rộng cửa hơn để tiến sâu vào vành đai pháo đài, các khu vực mà Ukraine triển khai hệ thống phòng thủ chặt chẽ trong nhiều năm.
Các thành phố là địa hình thuận lợi cho phòng thủ dựa trên bộ binh, nhưng các cánh đồng trống trải, nơi gần như không có chỗ ẩn nấp, lại phù hợp hơn với chiến thuật phòng thủ dựa vào UAV mà Ukraine đang theo đuổi.
Từ Kostiantynivka tới Kramatorsk và Sloviansk theo đường chim bay vẫn còn khoảng 16km. Tầm quan trọng thực sự của việc Kostiantynivka thất thủ trong dài hạn sẽ phụ thuộc vào khả năng Ukraine phòng thủ quãng đường 16km này hiệu quả đến đâu.
Trận chiến kéo dài tại Kostiantynivka từng là cơ hội để Ukraine chặn đứng hoàn toàn đà tiến quân của Nga. Nhưng cơ hội đó hiện đã bị bỏ lỡ. Một cơ hội mới để ngăn chặn Nga đang chờ đợi Ukraine ở phía bắc thành phố này.
