Ngày 6/8, Quốc hội thảo luận tổ về một số nội dung quan trọng, trong đó có chủ trương đầu tư dự án Vành đai 5 - Vùng Thủ đô.
Cần có sự liên kết, điều phối
Đại biểu Huỳnh Quyết Thắng (Đoàn Hà Nội) đề xuất trong chủ trương đầu tư phải thể hiện rõ ý tưởng đây là một dự án liên kết vùng chứ không thể chia thành 22 dự án thành phần thuộc về các tỉnh, thành phố mà không có sự liên kết, điều phối. Theo ông, Hà Nội đóng vai trò chủ trì, cùng với các tỉnh thành phố khác, có sự điều phối của Trung ương.
"Cần xây dựng một trách nhiệm rõ ràng giữa Chính phủ, các bộ ngành và các tỉnh, thành phố liên quan", ông Thắng nêu ý kiến.
Đại biểu Huỳnh Quyết Thắng (Đoàn Hà Nội) phát biểu thảo luận (Ảnh: Như Ý).
Cùng chung mối quan tâm, đại biểu Nguyễn Ngọc Việt (Đoàn Hà Nội) nhấn mạnh dự án Vành đai 5 khi hoàn thành sẽ mở ra không gian phát triển rất lớn. Tuyến đường này sẽ tạo cơ hội, động lực để phát triển một số vùng còn nhiều khó khăn như khu vực các xã Hương Sơn, Mỹ Đức, Ba Vì...
Ông Việt cho hay đây vốn là những địa danh có cảnh quan, tiềm năng phát triển du lịch nhưng nhiều năm qua không thu hút được nhà đầu tư vì hạ tầng kết nối còn hạn chế.
Theo đại biểu, khu vực Hương Sơn, Hồng Sơn, Mỹ Đức, Phúc Sơn nếu thuận lợi về giao thông sẽ thu hút được nhà đầu tư, phát triển khu du lịch sinh thái, tâm linh kết nối với Tràng An - Bái Đính (tỉnh Ninh Bình) và Ba Vì, Hòa Bình...
Đại biểu cho rằng cần tính toán kỹ lộ trình đầu tư, xác định rõ nội dung nào ưu tiên trước, nội dung nào đưa vào quản lý ngay và nội dung nào cần phát huy để khai thác hiệu quả quỹ đất hai bên tuyến, tạo thêm nguồn lực cho phát triển.
Đồng thời, cấp ủy, chính quyền các cấp cần chủ động tuyên truyền, vận động nhân dân tạo sự đồng thuận trong bồi thường, giải phóng mặt bằng để dự án được triển khai nhanh, hiệu quả, theo ông Việt.
Cần ngăn đầu cơ đất dọc Vành đai 5
Phát biểu thảo luận, đại biểu Dương Đức Hải (Đoàn Hà Nội) bày tỏ đồng tình với việc triển khai đường dự án và ưu tiên khoảng 116km trong giai đoạn 2026-2030, do nhu cầu vận tải rất lớn.
Theo ông Hải, đây là mắt xích kết nối của trục phát triển phía Tây, có vai trò giảm tải cho Vành đai 4 và các đường hướng tâm, tạo động lực cho các đô thị vệ tinh phía Tây Hà Nội.
Vừa rồi triển khai đường Vành đai 4 cho thấy chi phí giải phóng mặt bằng thường tăng rất nhanh theo thời gian, do vậy việc giải phóng mặt bằng sớm là giải pháp tiết kiệm ngân sách hiệu quả, theo đại biểu Hải.
Đại biểu Dương Đức Hải (Đoàn Hà Nội) phát biểu thảo luận (Ảnh: Như Ý).
Về vấn đề vốn, ông Hải cho rằng phải có cơ chế xử lý dự án thành phần chậm tiến độ hoặc địa phương không bố trí đủ vốn đúng cam kết, như vậy mới đảm bảo tính hiệu quả, nếu chỉ dừng lại ở việc đôn đốc, nhắc nhở thì rất khó đảm bảo tiến độ chung của dự án rất lớn này.
Đại biểu đề xuất thành lập Ban Chỉ đạo liên vùng do Chính phủ đứng đầu, có thẩm quyền quyết định các vấn đề liên tỉnh về tiến độ, đơn giá, mỏ vật liệu để tránh tình trạng mỗi địa phương thực hiện một giải pháp, một cách làm khác nhau.
Đại biểu Nguyễn Thị Lan, Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam, cho rằng dự thảo nghị quyết đề cập nhiều đến khai thác giá trị đất nhưng chưa làm rõ cách quản lý phần giá trị tăng thêm.
Theo bà Lan, đất nông nghiệp hiện có giá trị không cao nhưng có thể tăng giá nhiều lần sau khi Nhà nước xây tuyến vành đai, nút giao và hạ tầng kết nối. Dự thảo cần xác định rõ nguyên tắc phân chia nguồn thu, phương thức khai thác và biện pháp kiểm soát đầu cơ.
Bà nhấn mạnh việc quản lý phải được thực hiện xuyên suốt từ quy hoạch, công khai thông tin đến khai thác, phân bổ nguồn lực phục vụ lợi ích chung. Nếu làm không cẩn thận sẽ dẫn đến chuyện đầu cơ đất đai sau khi tuyến đường được triển khai.
Sơ bộ tổng mức đầu tư dự án Vành đai 5 - Vùng Thủ đô hơn 288.200 tỷ đồng. Riêng giai đoạn 2026-2030, ngân sách Trung ương dự kiến bố trí khoảng 59.700 tỷ đồng để xây dựng tuyến cao tốc chính.
Giai đoạn 2026-2030, khoảng 116km qua Ninh Bình, Hưng Yên, Hải Phòng và Bắc Ninh sẽ được ưu tiên đầu tư. Những đoạn được cân đối đủ vốn dự kiến cơ bản hoàn thành năm 2030, khai thác từ năm 2031. Toàn tuyến được đặt mục tiêu hoàn thành trước năm 2035.
