Đại diện Ban Quản lý dự án di tích cố đô Huế (thuộc Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế) cho biết công trình bảo tồn, tu bổ di tích đàn Nam Giao (phần còn lại) tại phường Thuận Hóa, thành phố Huế được phê duyệt đầu tư từ năm 2024, với tổng mức đầu tư hơn 40 tỷ đồng.
Dự án được khởi công từ tháng 11/2024, đến nay đã đạt hơn 95% khối lượng công việc theo quy mô đầu tư. Công trình dự kiến hoàn thành bàn giao đưa vào sử dụng từ tháng 10, vượt tiến độ 7 tháng so với kế hoạch.
Khu vực Trai Cung, nơi các vua triều Nguyễn nghỉ ngơi, chay tịnh trước khi làm tế trời (Ảnh: Cao Tiến).
Thời gian qua, chủ đầu tư tập trung tu bổ, tôn tạo các hạng mục la thành phía Đông, bình phong Giao Đàn phía Nam và phía Đông.
Phục hồi các công trình Tả Túc, Hữu Túc, phòng Thượng trà, sở Thượng thiện cùng các đồ nội thất phục vụ trưng bày, tái hiện không gian nội thất cho công trình. Ngoài ra, dự án còn đầu tư chỉnh trang hạ tầng kỹ thuật khu vực Trai Cung (nơi nhà vua đến ở và chay tịnh trước khi làm lễ), nhà vệ sinh.
Theo đại diện chủ đầu tư, Giao Đàn (nơi làm lễ chính) và Trai Cung là hai kiến trúc quan trọng nhất, được quy hoạch và xây dựng đầu tiên dưới thời vua Gia Long. Trong các triều vua sau đó, Giao Đàn và hệ thống tường, cổng trong khuôn viên Trai Cung cơ bản không thay đổi về quy mô, hình thức và vật liệu.
Toàn cảnh đàn Nam Giao triều Nguyễn tại thành phố Huế (Ảnh: Cao Tiến).
Riêng các công trình trong khu vực Trai Cung có nhiều lần sửa chữa. Giai đoạn 1936-1945, điện chính Trai Cung đã có thay đổi về kiến trúc, từ kiểu 5 gian 2 chái thành 3 gian 2 chái sau khi bỏ hàng cột hiên xung quanh.
Từ những căn cứ này, dự án lựa chọn giai đoạn 1936-1945, để phục hồi các công trình trong khuôn viên Trai Cung. Đây là giai đoạn được xác định phù hợp với các tiêu chí bảo tồn về giá trị lịch sử, yếu tố nguyên gốc và tính chân xác của di tích.
Theo tư liệu lịch sử, đàn Nam Giao được vua Gia Long cho xây dựng từ năm 1807, gồm các công trình Giao Đàn, Trai Cung, Thần trù và Thần khố, sở Thượng Thiện,... Trong giai đoạn 1807-1945, tại đây đã diễn ra 98 đại lễ tế trời, do 10 vị vua nhà Nguyễn trực tiếp thực hiện hoặc bố trí người tế thay.
Sau năm 1945, di tích chịu ảnh hưởng nặng bởi chiến tranh, thậm chí quân Pháp còn chiếm đóng làm doanh trại, dùng bình phong làm bia tập bắn, lấy đá về xây các công sự phòng thủ. Quân Pháp còn chặt thông, kéo đổ các ngôi nhà bên trong di tích.
Năm 1993, khu vực đàn Nam Giao và Trai Cung được bàn giao cho Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế quản lý. Giai đoạn 1994-1996, ba tầng trong của Giao Đàn và một số hạng mục tại Trai Cung được tu bổ, phục hồi. Năm 2006, một số công trình tiếp tục được sửa chữa phục vụ Festival Huế.
Năm 2020, di tích Đàn Nam Giao được Trung tâm Bảo tồn di tích Cố đô Huế trùng tu tổng thể giai đoạn 1, dần trả lại hình dáng xưa của di tích quan trọng này.
Lãnh đạo Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế việc phục hồi các công trình tại đàn Nam Giao sẽ góp phần hoàn chỉnh diện mạo di tích, đưa khu vực này vào giới thiệu và khai thác trong hệ thống tham quan quần thể di tích cố đô Huế.
