Quan điểm này được Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu nhấn mạnh khi phát biểu tại Diễn đàn của Quốc hội về hoạt động giám sát của năm 2026, sáng 30/7.
Cho biết Chính phủ kiến nghị Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội quan tâm, nghiên cứu nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác giám sát trong giai đoạn tới, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu nhấn mạnh cần chuyển trọng tâm giám sát sang khâu tổ chức thi hành pháp luật - vấn đề đang là điểm nghẽn hiện nay.
Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu phát biểu tại Diễn đàn (Ảnh: Quang Vinh).
Cùng với đó, theo Phó Thủ tướng, cần ưu tiên giám sát việc thực hiện các luật, nghị quyết mới, các lĩnh vực được phân cấp, phân quyền mạnh, các chính sách tác động trực tiếp đến người dân, doanh nghiệp...
Qua giám sát, lãnh đạo Chính phủ cho rằng cần phân định rõ nội dung nào còn mâu thuẫn, chồng chéo, thiếu khả thi, nội dung nào hướng dẫn chậm, không thống nhất, nội dung nào do tổ chức thực hiện chưa nghiêm, thiếu nguồn lực, hạn chế về năng lực...
Đặc biệt, Phó Thủ tướng đề nghị tăng cường khảo sát, giám sát việc thực thi pháp luật ở cấp tỉnh, cấp xã, nơi trực tiếp giải quyết phần lớn công việc của người dân, doanh nghiệp.
Trong điều kiện vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, Phó Thủ tướng lưu ý cần giám sát đồng thời cả việc giao nhiệm vụ, các điều kiện đảm bảo thực hiện bao gồm thể chế, nhân lực, tài chính, cơ sở dữ liệu, hạ tầng số, năng lực quản trị.
Ông cũng lưu ý cần kịp thời phát hiện những vấn đề như phân cấp nhưng không phân bổ đủ nguồn lực, cấp dưới được giao quyền nhưng không đủ khả năng thực hiện, cấp trên buông lỏng kiểm tra…
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cùng các đại biểu trao đổi bên lề Diễn đàn (Ảnh: Hồng Phong).
Với các kết luận giám sát của Quốc hội, theo Phó Thủ tướng, cần gắn với mục tiêu, thời hạn, kết quả giải quyết, làm rõ trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân chịu sự giám sát, đảm bảo quyền lực được thực thi đúng thẩm quyền, đúng pháp luật.
Phát biểu đề dẫn, Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Lê Thị Nga đánh giá hoạt động giám sát đã có nhiều đổi mới quan trọng, từng bước khẳng định vai trò là công cụ quan trọng trong kiểm soát quyền lực.
Về định hướng giám sát có tính chiến lược cho nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI, bà Nga cho biết hoạt động giám sát nhiệm kỳ tới cần bám sát các chủ trương, quyết sách lớn của Đảng và Quốc hội; tập trung vào những vấn đề có ý nghĩa chiến lược đối với phát triển đất nước.
Trong đó, bà nhấn mạnh giám sát phải góp phần thực hiện các mục tiêu phát triển đất nước trong giai đoạn mới, tập trung vào những lĩnh vực như hoàn thiện thể chế, quản lý và sử dụng hiệu quả các nguồn lực, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, các chương trình, dự án quan trọng quốc gia và những chủ trương lớn về phát triển kinh tế - xã hội.
Cùng với đó, giám sát cần chú trọng phát hiện những điểm nghẽn về thể chế, những bất cập trong cơ chế, chính sách và tổ chức thực hiện; đồng thời quan tâm việc thực hiện chủ trương phân cấp, phân quyền, sắp xếp tổ chức bộ máy, xây dựng chính quyền địa phương hai cấp và cải cách hành chính.
Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Lê Thị Nga (Ảnh: Quang Vinh).
Trong giám sát, bà Lê Thị Nga cho rằng cần ưu tiên những vấn đề tác động trực tiếp đến người dân, doanh nghiệp; đồng thời chủ động nhận diện, lựa chọn kịp thời những vấn đề mới, những thách thức mới có ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của đất nước để Quốc hội xem xét, giám sát.
Với định hướng đổi mới hoạt động giám sát, theo bà Nga, không chỉ đổi mới về nội dung mà còn phải đổi mới về phương pháp, cách thức tổ chức và các điều kiện bảo đảm. Trong đó, việc đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, khai thác dữ liệu số, tăng cường kết nối, chia sẻ thông tin giữa các cơ quan.
Việc này sẽ góp phần nâng cao chất lượng phân tích, dự báo, lựa chọn vấn đề giám sát và theo dõi việc thực hiện các kết luận, kiến nghị giám sát.
Bên cạnh đó, phải tăng cường phối hợp giữa hoạt động giám sát với kiểm tra, thanh tra, kiểm toán và các cơ chế kiểm soát quyền lực khác, bảo đảm thống nhất, tránh chồng chéo và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực.
