HĐND TP Hà Nội đang xây dựng dự thảo nghị quyết về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù, đặc biệt nhằm đầu tư các dự án đường sắt quan trọng của Thủ đô.
Một trong những nội dung đáng chú ý nhất liên quan trực tiếp tới người dân là cơ chế bồi thường, hỗ trợ và tái định cư. Theo dự thảo, giá bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi để thực hiện các dự án đường sắt quan trọng của Thủ đô có thể được áp dụng tối đa bằng 2 lần so với mức quy định hiện hành.
UBND TP Hà Nội sẽ là cơ quan bố trí vốn linh hoạt cho công tác giải phóng mặt bằng, đồng thời quyết định cụ thể tuyến, đoạn tuyến hoặc khu vực nào được áp dụng mức bồi thường này.
Tàu đường sắt Cát Linh - Hà Đông (Ảnh: Mạnh Quân).
Người dân bị thu hồi đất ở cũng được ưu tiên bố trí tạm cư. Với đất nông nghiệp và đất công, địa phương có thể triển khai kiểm đếm, lập hồ sơ bồi thường, hỗ trợ, tái định cư ngay khi phương án hướng tuyến tỷ lệ 1/2.000 được chấp thuận, song song với quá trình hoàn thiện hồ sơ tỷ lệ 1/500.
Đối với đất ở và đất phi nông nghiệp, chính quyền địa phương được tổ chức vận động, kiểm đếm và lập phương án bồi thường trong quá trình hoàn thiện hướng tuyến. Cách làm này nhằm rút ngắn thời gian chuẩn bị mặt bằng - một trong những khâu thường kéo dài tại các dự án hạ tầng lớn.
Theo phụ lục dự thảo, cơ chế đặc biệt dự kiến áp dụng cho 7 dự án đường sắt, gồm 2 tuyến quốc gia và 5 tuyến đường sắt đô thị.
Hai dự án đường sắt quốc gia là tuyến Hà Nội - TPHCM hiện hữu đoạn Phú Xuyên - Ngọc Hồi và tuyến vành đai phía Đông, đoạn Ngọc Hồi - Kim Sơn.
Năm dự án đường sắt đô thị gồm tuyến số 1 (Thượng Phúc - Khu công nghiệp đường sắt - Ngọc Hồi - Ga Hà Nội - Yên Viên - Khu đô thị đa mục tiêu Thư Lâm - sân bay Nội Bài); tuyến số 2 (sân bay Nội Bài - Nam Thăng Long - Trần Hưng Đạo - Thượng Đình - Sân vận động VinFast - Trống Đồng); tuyến số 8 (Hòa Lạc - Sơn Đồng - Mai Dịch - Vành đai 3 - Lĩnh Nam - Thuận An - sân bay Gia Bình); tuyến số 10 (Võ Chí Công - Vành đai 2,5 - Vĩnh Tuy - Đông Anh); tuyến số 14 (cầu Thăng Long - Hồng Hà - Gia Lâm - Nghĩa Trụ).
Ngoài cơ chế về bồi thường đất, dự thảo còn đề xuất nhiều chính sách nhằm rút ngắn thủ tục đầu tư.
Với các dự án đường sắt địa phương, Hà Nội đề xuất cho phép thực hiện đồng thời thủ tục quy hoạch, khởi công và quyết định đầu tư; đồng thời không phải thực hiện riêng thủ tục lập, thẩm định và quyết định chủ trương đầu tư.
Thành phố cũng dự kiến áp dụng cơ chế nhà thầu chiến lược. Nhà thầu được lựa chọn theo hình thức chỉ định thầu rút gọn, phải tham gia xuyên suốt quá trình thực hiện dự án, có phương án tiếp nhận, chuyển giao công nghệ và cam kết giảm giá tối thiểu 15% đối với dự án đường sắt địa phương, 10% với dự án đường sắt quốc gia.
Một số hạng mục khảo sát, thiết kế và thi công cũng có thể được phép thử nghiệm có kiểm soát trước khi toàn bộ dự án được phê duyệt. Nhà thầu phải tự chịu chi phí và rủi ro nếu phần việc thực hiện trước không phù hợp với dự án sau khi được phê duyệt.
Dự thảo nghị quyết dự kiến có hiệu lực trong 5 năm. Các cơ chế nêu trên vẫn đang trong quá trình xem xét, lấy ý kiến trước khi HĐND TP Hà Nội quyết định.
