Trong bối cảnh thị trường lao động liên tục biến động dưới tác động của chuyển đổi số, tự động hóa và trí tuệ nhân tạo (AI), việc hỗ trợ người lao động sau khi mất việc không còn dừng lại ở khoản trợ cấp tạm thời. Theo các chuyên gia, để người lao động sớm quay trở lại thị trường lao động một cách bền vững, cần có sự liên kết chặt chẽ giữa Nhà nước, cơ sở đào tạo và doanh nghiệp.
Cầu nối giữa người lao động, nhà trường và doanh nghiệp
Ông Phạm Quang Thành, Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm tỉnh Hưng Yên, cho biết thị trường lao động hiện nay đang thay đổi theo hướng yêu cầu kỹ năng ngày càng cao. Nhiều doanh nghiệp không còn đặt nặng bằng cấp mà ưu tiên kỹ năng thực tế, khả năng thích nghi, ngoại ngữ, tư duy công nghệ và kỹ năng giải quyết vấn đề.
Theo ông Thành, quá trình chuyển đổi số, tự động hóa và AI đang làm thay đổi nhanh nhu cầu nhân lực của doanh nghiệp. Điều này đòi hỏi người lao động phải liên tục học tập, cập nhật kỹ năng mới nếu không muốn bị tụt lại phía sau.
Ông Phạm Quang Thành, Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm tỉnh Hưng Yên (Ảnh: Hải Long).
Trong bối cảnh đó, Luật Việc làm 2025 đã bổ sung nhiều chính sách theo hướng hỗ trợ người lao động duy trì việc làm, chuyển đổi nghề nghiệp và nâng cao trình độ kỹ năng nghề. Hệ thống trung tâm dịch vụ việc làm tiếp tục được xác định là đầu mối kết nối giữa người lao động, cơ sở giáo dục nghề nghiệp và doanh nghiệp.
"Chúng tôi xác định việc hỗ trợ người lao động cần được thực hiện theo mô hình liên kết "ba nhà", gồm Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp, nhằm tạo điều kiện tốt nhất để người lao động học nghề, tìm việc làm và phát triển bền vững trên thị trường lao động", ông Thành nói.
Theo ông, trung tâm dịch vụ việc làm hiện thực hiện nhiều hoạt động như tư vấn định hướng nghề nghiệp, giới thiệu việc làm, hướng dẫn kỹ năng dự tuyển, tư vấn quan hệ lao động và kết nối nguồn nhân lực cho doanh nghiệp có nhu cầu tuyển dụng.
Đào tạo theo nhu cầu thực tế của thị trường
Từ góc độ cơ sở đào tạo nghề, ông Tạ Văn Xã, Hiệu trưởng Trường Trung cấp Kinh tế - Kỹ thuật Bắc Thăng Long, cho biết nhu cầu học nghề và học lại nghề hiện nay đang gia tăng, không chỉ ở học sinh mới tốt nghiệp mà cả những lao động đang tham gia thị trường lao động hoặc đang hưởng bảo hiểm thất nghiệp.
Theo ông Xã, người lao động hiện nay không chỉ học để có một nghề mà còn học để nâng cao khả năng chuyển đổi nghề nghiệp. Xu hướng đào tạo cũng đang dịch chuyển từ các ngành nghề sản xuất truyền thống sang những lĩnh vực gắn với công nghệ số và kỹ năng xanh.
Ông cho rằng các cơ sở đào tạo nghề cần chuyển từ mô hình đóng sang một hệ sinh thái mở và linh hoạt hơn, đào tạo theo nhu cầu của doanh nghiệp thay vì chỉ dạy những gì nhà trường sẵn có.
"Nhà trường không thể chỉ đào tạo những gì mình có mà phải đào tạo những gì doanh nghiệp cần, thậm chí phải dự báo nhu cầu nhân lực trong 2-3 năm tới", ông Xã nói.
Hiện nay, Trường Trung cấp Kinh tế - Kỹ thuật Bắc Thăng Long đã triển khai mô hình đào tạo kết hợp trực tuyến và trực tiếp, mở rộng nhiều ngành nghề như bán hàng, chế biến món ăn, điện công nghiệp, kế toán doanh nghiệp, chăm sóc da, phun thêu thẩm mỹ và công nghệ thông tin.
Các chương trình được thiết kế theo mô-đun ngắn hạn, kết hợp công nghệ mô phỏng nhằm rút ngắn thời gian đào tạo nhưng vẫn đảm bảo người học có khả năng vận hành các thiết bị hiện đại sau khi tốt nghiệp.
Ông Tạ Văn Xã, Hiệu trưởng Trường Trung cấp Kinh tế - Kỹ thuật Bắc Thăng Long (Ảnh: Hải Long).
Doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào quá trình đào tạo
Theo các diễn giả, doanh nghiệp là mắt xích quan trọng trong mô hình liên kết "Ba nhà" bởi đây là đơn vị hiểu rõ nhất thị trường đang cần những kỹ năng gì.
Ông Phạm Quang Thành cho rằng doanh nghiệp cần tham gia sâu hơn vào quá trình đào tạo lao động thay vì chỉ tuyển dụng sau khi người lao động tốt nghiệp. Sự phối hợp giữa doanh nghiệp và cơ sở đào tạo sẽ giúp chương trình đào tạo sát thực tế hơn, giảm chi phí đào tạo lại sau tuyển dụng và giúp người lao động tự tin hơn khi bước vào môi trường làm việc mới.
Thực tế này đã được triển khai tại Trường Trung cấp Kinh tế - Kỹ thuật Bắc Thăng Long. Theo ông Tạ Văn Xã, nhà trường đang phối hợp với Công ty Canon để đào tạo hàng trăm công nhân theo đúng yêu cầu của từng vị trí việc làm.
Nhờ đó, khi vào làm việc, người lao động có thể nhanh chóng thích nghi với công việc, trong khi doanh nghiệp không phải mất thêm thời gian và chi phí đào tạo lại.
Ông Xã cho rằng nếu Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp cùng phối hợp chặt chẽ, chính sách bảo hiểm thất nghiệp sẽ phát huy hiệu quả cao hơn trong việc hỗ trợ người lao động học nghề, nâng cao kỹ năng và sớm quay trở lại thị trường lao động.
Trong bối cảnh công nghệ và yêu cầu việc làm liên tục thay đổi, mô hình liên kết "Ba nhà" được kỳ vọng sẽ giúp thu hẹp khoảng cách giữa đào tạo và nhu cầu tuyển dụng, tạo điều kiện để người lao động thích ứng tốt hơn với những biến động của thị trường lao động.
