Theo Luật Việc làm năm 2025, chế độ bảo hiểm thất nghiệp dành cho người lao động thất nghiệp bao gồm: Tư vấn, giới thiệu việc làm; hỗ trợ người lao động tham gia đào tạo, nâng cao trình độ kỹ năng nghề; trợ cấp thất nghiệp; hỗ trợ người sử dụng lao động đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ kỹ năng nghề để duy trì việc làm cho người lao động.
So với Luật Việc làm năm 2013, Luật Việc làm năm 2025 có nhiều điểm đổi mới, tăng cường các chế độ hỗ trợ người lao động tái gia nhập thị trường việc làm hơn là hỗ trợ tài chính. Những đổi mới này giúp chính sách bảo hiểm thất nghiệp ngày càng hoàn thiện hơn.
Nổi bật nhất là chế độ hỗ trợ học nghề đã được mở rộng thành chế độ hỗ trợ người lao động tham gia đào tạo, nâng cao trình độ kỹ năng nghề với nội dung hỗ trợ nhiều hơn.
Nội dung hỗ trợ ngoài học phí theo quy định hiện hành có thêm phần hỗ trợ tiền ăn cho người lao động trong thời gian tham gia đào tạo, nâng cao trình độ kỹ năng nghề.
Về chế độ hỗ trợ người sử dụng lao động đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ kỹ năng nghề để duy trì việc làm cho người lao động, Luật Việc làm năm 2025 mở rộng thêm nhiều trường hợp người sử dụng lao động được nhận chế độ hỗ trợ này.
Về chế độ tư vấn, giới thiệu việc làm, chính sách hướng đến việc tăng cường ứng dụng công nghệ, số hóa dữ liệu thị trường giúp quá trình kết nối nhanh hơn, chính xác hơn và phù hợp hơn với từng đối tượng.
Nhân viên Trung tâm Dịch vụ việc làm TPHCM tìm hiểu nhu cầu đào tạo của người thất nghiệp (Ảnh: Thúy Hường).
Ông Trần Anh Tuấn, Phó Chủ tịch Hội Giáo dục nghề nghiệp TPHCM, chuyên gia có hơn 40 năm làm việc trong ngành nhân lực, đánh giá: “Luật Việc làm 2025 đánh dấu bước ngoặt lớn với tư duy quản trị thị trường lao động hiện đại, chú trọng mở rộng lưới an sinh, hỗ trợ doanh nghiệp đào tạo lại kỹ năng và linh hoạt hóa chính sách bảo hiểm thất nghiệp”.
Theo ông Trần Anh Tuấn, sự đổi mới trên đang dần hoàn thiện chính sách bảo hiểm thất nghiệp, hướng đến một giải pháp mang tính toàn diện để giải quyết vấn đề thất nghiệp.
“Giải quyết vấn đề thất nghiệp một cách toàn diện là vấn đề mang tính cấp thiết trong tình hình hiện nay. Các sửa đổi trong Luật Việc làm 2025 là bước tiến đúng hướng với nhiều mục tiêu như: Mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm thất nghiệp; hỗ trợ doanh nghiệp đào tạo lại kỹ năng; quản lý lao động qua cơ sở dữ liệu… Đặc biệt, định hướng chuyển trọng tâm từ chi trả trợ cấp sang hỗ trợ việc làm, hỗ trợ người lao động quay lại thị trường lao động là rất đúng đắn”, ông Trần Anh Tuấn nhận xét.
Theo ông Trần Anh Tuấn, thị trường lao động hiện nay thay đổi rất nhanh do chuyển đổi số và các thành tựu công nghệ, nhiều nghề mất đi nhưng cũng xuất hiện nghề mới (AI, logistics số, thương mại điện tử…), vòng đời nghề nghiệp ngày càng ngắn.
Khi đó, tần suất thất nghiệp do người lao động không đáp ứng được yêu cầu kỹ năng mới tăng lên. Điểm cốt lõi là vấn đề đào tạo để người lao động có kỹ năng đáp ứng được yêu cầu công việc, tìm việc mới. Vì vậy, điểm tích cực của chính sách bảo hiểm thất nghiệp mới là đã chú trọng hơn đến 3 vấn đề: Hỗ trợ đào tạo lại, nâng cao kỹ năng và tư vấn việc làm.
Ông Trần Anh Tuấn cho rằng: “Thay vì "chạy theo" giải quyết thất nghiệp, Luật cho phép hỗ trợ doanh nghiệp đào tạo lại trước khi lao động bị sa thải. Việc hỗ trợ doanh nghiệp và hỗ trợ người lao động chuyển đổi nghề nghiệp giúp hạn chế tình trạng thất nghiệp tự phát, mất việc do công nghệ”.
Người lao động thất nghiệp được hỗ trợ kinh phí để học kỹ năng mới (Ảnh: Thúy Hường).
Theo ông Tuấn, để chính sách bảo hiểm thất nghiệp mới “đủ lực hút”, hấp dẫn người lao động tham gia thì cần chú tâm đến 2 yếu tố.
Thứ nhất là xây dựng quy trình hỗ trợ đào tạo lại cần đơn giản, tránh thủ tục hành chính phức tạp. Đồng thời, phải tăng tính linh hoạt của chương trình đào tạo lại bằng các hình thức đào tạo ngắn hạn, theo mô-đun, học tại doanh nghiệp...
Thứ hai là cần gắn chặt chính sách bảo hiểm thất nghiệp, đào tạo nâng cao trình độ kỹ năng nghề với nhu cầu tuyển dụng thực tế của doanh nghiệp, tránh đào tạo xong nhưng không có việc cho người lao động làm.
“Nếu làm tốt, bảo hiểm thất nghiệp không chỉ là “phao cứu sinh” khi người lao động mất việc mà trở thành công cụ điều tiết cung - cầu lao động trong bối cảnh thị trường biến động nhanh như hiện nay”, ông Trần Anh Tuấn nhận định.
