Lào Cai: Cán bộ về tận bản, nói chuyện pháp luật từ những điều đồng bào cần

Từ những buổi tuyên truyền trực tiếp tại thôn, bản đến các nền tảng số, Lào Cai đang đổi mới cách phổ biến pháp luật theo hướng gần dân, sát thực tế, giúp người dân hiểu quyền, rõ nghĩa vụ và biết cách vận dụng pháp luật vào cuộc sống.

Đưa luật về thôn, gỡ những điều dân chưa rõ

Trời oi nóng, nhưng nhà văn hóa thôn Đồng Bằng, xã Lương Thịnh vẫn đông người dân đến dự buổi tuyên truyền pháp luật. Người lớn tuổi, thanh niên và đồng bào dân tộc thiểu số cùng lắng nghe những quy định gắn với đời sống hằng ngày như hôn nhân và gia đình, chính sách dân tộc, xử phạt vi phạm, phòng/chống tội phạm và nhận diện thủ đoạn lừa đảo trên không gian mạng.

Lào Cai: Cán bộ về tận bản, nói chuyện pháp luật từ những điều đồng bào cần — Với đồng bào dân tộc thiểu số, hình thức tuyên truyền trực tiếp vẫn có ý nghĩa quan trọng, nhất là ở những nơi khả năng tiếp cận thông tin trên môi trường số còn hạn chế.

Nội dung được lựa chọn có trọng tâm, không dàn trải. Thay vì chỉ phổ biến các điều khoản, cán bộ tuyên truyền đưa ra những tình huống cụ thể để người dân dễ hình dung, đồng thời dành thời gian giải đáp những vấn đề còn vướng mắc.

Không khí buổi tuyên truyền vì thế trở nên cởi mở hơn khi người dân trực tiếp đặt câu hỏi về chuyện gia đình, sử dụng mạng xã hội và những tình huống có thể gặp trong cuộc sống. Những nội dung chưa rõ được giải thích bằng ngôn ngữ gần gũi, dễ hiểu.

Với đồng bào dân tộc thiểu số, hình thức tuyên truyền trực tiếp vẫn có ý nghĩa quan trọng, nhất là ở những nơi khả năng tiếp cận thông tin trên môi trường số còn hạn chế. Trong khi đó, các thủ đoạn lừa đảo trực tuyến ngày càng tinh vi, đòi hỏi người dân phải được trang bị kiến thức để nhận diện và chủ động phòng tránh.

Một người dân tham dự buổi tuyên truyền chia sẻ, việc được nghe trực tiếp và hỏi những điều chưa hiểu giúp bà con nắm rõ hơn các quy định về hôn nhân, gia đình cũng như cách phòng tránh lừa đảo, từ đó hạn chế nguy cơ vi phạm pháp luật và bảo vệ bản thân.

Ông Triệu Đình Quán, Bí thư Chi bộ thôn Đồng Bằng, đánh giá nội dung tuyên truyền thiết thực bởi tập trung vào những vấn đề người dân quan tâm như ma túy, trộm cắp, tội phạm trên không gian mạng và các quy định về hôn nhân, gia đình.

Thôn Đồng Bằng cách trung tâm xã khoảng 11km. Vì vậy, việc cán bộ về tận khu dân cư giúp người dân thuận tiện tiếp cận thông tin pháp luật, không phải đi xa để tìm hiểu những quy định liên quan đến mình.

Theo ông Quán, những buổi tuyên truyền như vậy cần được duy trì, nhất là tại các khu dân cư xa trung tâm. Nội dung cũng nên tiếp tục mở rộng theo nhu cầu thực tế, trong đó có các quy định về đất đai.

Từ những câu hỏi tại cơ sở có thể thấy, điều người dân cần không đơn thuần là nghe nhiều quy định, mà là hiểu quy định liên quan gì đến mình, quyền lợi và nghĩa vụ ra sao, cần làm gì khi gặp một tình huống cụ thể.

Mỗi địa bàn một cách làm, lấy người dân làm trung tâm

Xã Lương Thịnh hiện có 24 thôn, gần 13.000 người, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm khoảng 53%. Địa bàn rộng, nhiều dân tộc cùng sinh sống, điều kiện tiếp cận thông tin không đồng đều đặt ra yêu cầu phải đổi mới phương thức phổ biến, giáo dục pháp luật.

Ở những nơi người dân còn hạn chế về kỹ năng số, cán bộ trực tiếp xuống thôn, tổ chức tuyên truyền và giải đáp thắc mắc. Với nhóm người dân thường xuyên sử dụng điện thoại thông minh, thông tin pháp luật có thể được chuyển tải qua Zalo, Facebook, fanpage và các nền tảng số.

Cách truyền đạt cũng được điều chỉnh theo đối tượng tiếp nhận. Những quy định nhiều thuật ngữ chuyên môn được diễn giải bằng ngôn ngữ đời thường; các vấn đề thiết thực được ưu tiên để người dân dễ hiểu, dễ nhớ và chủ động trao đổi.

Đây cũng là hướng Lào Cai triển khai trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật. Trong 6 tháng đầu năm, toàn tỉnh tổ chức hơn 2.800 cuộc tuyên truyền với trên 470.000 lượt người tham gia; khoảng 60% là các nhóm đối tượng đặc thù. Hơn 44.000 tài liệu tuyên truyền được biên soạn, phát hành.

Theo ông Nguyễn Hưng Tĩnh, Phó Giám đốc Sở Tư pháp Lào Cai, muốn phổ biến pháp luật hiệu quả, trước hết phải xác định đúng điều người dân cần, truyền đạt theo cách dễ hiểu và lựa chọn phương thức phù hợp với từng nhóm đối tượng, từng địa bàn.

Trên cơ sở đó, các cơ quan chức năng chú trọng tìm hiểu nhu cầu của người dân trước mỗi hoạt động tuyên truyền, tập trung vào những vấn đề gắn trực tiếp với đời sống như đất đai, hôn nhân và gia đình, lao động, y tế, phòng/chống ma túy, tội phạm trên không gian mạng và bảo vệ trẻ em.

“Không phải địa bàn nào cũng có thể tuyên truyền theo một cách giống nhau”, ông Tĩnh nhấn mạnh.

Với những nội dung cần đối thoại, giải thích hoặc liên quan trực tiếp đến quyền lợi của người dân, tuyên truyền trực tiếp vẫn giữ vai trò quan trọng. Trong khi đó, công nghệ giúp mở rộng phạm vi tiếp cận, đưa thông tin pháp luật đến người dân nhanh chóng và thường xuyên hơn.

Tuy nhiên, chuyển đổi số không đồng nghĩa với việc thay thế hoàn toàn các phương thức tuyên truyền truyền thống. Tùy điều kiện thực tế, địa phương kết hợp nền tảng số với vai trò của báo cáo viên, tuyên truyền viên, hòa giải viên cơ sở và người có uy tín trong cộng đồng.

Theo lãnh đạo Sở Tư pháp, điều quan trọng không phải sử dụng càng nhiều công nghệ càng tốt, mà là bảo đảm thông tin pháp luật đến đúng người, đúng nhu cầu, đúng thời điểm và bằng cách người dân có thể tiếp nhận.

Thời gian tới, Lào Cai tiếp tục tập trung phổ biến các luật, nghị quyết và chính sách mới tác động trực tiếp đến quyền, lợi ích, nghĩa vụ của người dân; đa dạng hóa hình thức tuyên truyền theo từng nhóm xã hội, từng địa bàn; đồng thời phát huy vai trò của đội ngũ tuyên truyền viên, hòa giải viên và người có uy tín ở cơ sở.

Công tác phổ biến pháp luật cũng được gắn với tổ chức thi hành pháp luật, kiểm tra, xử lý vi phạm và giải quyết những vấn đề phát sinh ngay từ cơ sở.

Hiệu quả cuối cùng không chỉ được đo bằng số cuộc tuyên truyền hay lượng tài liệu phát hành, mà ở việc người dân thực sự hiểu và biết vận dụng pháp luật. Khi những quy định được diễn giải bằng ngôn ngữ đời sống, gắn với tình huống cụ thể và đến đúng nơi người dân cần, pháp luật sẽ trở thành kiến thức thiết thực để mỗi người biết bảo vệ quyền lợi, thực hiện nghĩa vụ và chủ động phòng tránh rủi ro cho bản thân, gia đình và cộng đồng.