Trong những năm gần đây, tần suất các đợt mưa lớn bất thường có xu hướng gia tăng. Trước tác động của biến đổi khí hậu, quy luật mưa ngày càng trở nên bất định, khó dự báo, với nhiều hình thái thời tiết cực đoan xuất hiện dày hơn.
Đáng chú ý, sự dịch chuyển của các pha ENSO trong năm 2026 được nhận định sẽ làm gia tăng tính biến động của thời tiết, đặc biệt là nguy cơ mưa lớn cục bộ, dông lốc và các hiện tượng nguy hiểm đi kèm.
Ông Nguyễn Văn Hưởng, Trưởng phòng Dự báo thời tiết, Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia nhìn nhận, tổng lượng mưa năm 2026 trên phạm vi cả nước nhìn chung ở mức xấp xỉ trung bình nhiều năm.
Mùa mưa tại Tây Nguyên dự kiến bắt đầu từ cuối tháng 4 đến đầu tháng 5; Nam Bộ từ giữa tháng 5; Bắc Bộ vào khoảng tháng 5; trong khi Trung Bộ muộn hơn, khoảng từ tháng 9.
Tuy nhiên, điều đáng lưu ý là sự phân bố mưa có xu hướng cực đoan hơn.
Số đợt mưa lớn diện rộng có thể không tăng, thậm chí thấp hơn trung bình, nhưng các trận mưa lớn cục bộ với cường suất rất lớn trong thời gian ngắn lại có xu hướng gia tăng. Các đợt mưa lớn diện rộng có khả năng xuất hiện từ tháng 6 tại Bắc Bộ, sau đó dịch chuyển dần xuống phía Nam và kết thúc vào khoảng tháng 11 tại khu vực Trung Bộ.
Nguy cơ lũ quét, sạt lở đất tại khu vực miền núi Bắc Bộ và Trung Bộ được cảnh báo gia tăng, nhất là trong các tháng cao điểm mùa mưa và giai đoạn chuyển mùa.
Đáng chú ý, trong bối cảnh ENSO có xu hướng chuyển sang pha nóng, thậm chí tiến tới El Nino vào cuối năm, nền nhiệt được dự báo gia tăng, kéo theo sự xuất hiện nhiều hơn của các hiện tượng thời tiết cực đoan như dông, lốc, sét, mưa đá và mưa lớn cục bộ.
Mưa lũ lịch sử ở miền Trung năm 2025 (Ảnh: Dân trí).
“Năm 2026 được nhận định là năm có thời tiết, thiên tai mang tính cực đoan và khó lường cao hơn”, ông Hưởng nhấn mạnh, đồng thời lưu ý các giai đoạn chuyển mùa (tháng 3-5 và tháng 9-10) là thời điểm cần đặc biệt đề phòng.
Về hải văn, khu vực ven biển Đông Nam Bộ có thể xuất hiện các đợt triều cường cao trong những tháng cuối năm.
Riêng trong tháng 11 và 12, mực nước tại trạm Vũng Tàu có thể vượt 4,3m, tiềm ẩn nguy cơ ngập úng tại các vùng trũng thấp.
Trong khi đó, xâm nhập mặn tại đồng bằng sông Cửu Long trong mùa khô đầu năm 2026 được dự báo ở mức xấp xỉ trung bình nhiều năm, thấp hơn so với mùa cạn 2024-2025.
Từ tháng 5 đến tháng 7, tình trạng khô hạn, thiếu nước cục bộ có thể xảy ra tại một số khu vực ngoài vùng cấp nước của các công trình thủy lợi, đặc biệt tại Gia Lai, Đắk Lắk và Lâm Đồng.
ENSO là hiện tượng khí hậu tự nhiên tại vùng xích đạo Thái Bình Dương, bao gồm sự biến động của nhiệt độ nước biển và áp suất không khí.
ENSO có 3 trạng thái (pha): El Nino (nóng), La Nina (lạnh), và trung tính, tác động mạnh mẽ đến thời tiết toàn cầu, gây ra nắng nóng, hạn hán hoặc bão lũ.
