UBND TPHCM vừa phê duyệt kế hoạch quản lý chất lượng môi trường nước mặt sông, hồ nội thành trên địa bàn giai đoạn 2026-2030. Kết quả quan trắc giai đoạn 2021-2025 cho thấy chất lượng nước tại nhiều khu vực có xu hướng giảm, đặc biệt ở các đoạn hạ lưu và các rạch nội thành.
Đối với sông Sài Gòn, chỉ số chất lượng nước (WQI) dao động 57-93, tương ứng mức trung bình đến rất tốt. Chất lượng nước được cải thiện trong giai đoạn 2021-2023 nhưng giảm trở lại trong hai năm 2024-2025 và giảm dần từ thượng lưu xuống hạ lưu. Kết quả quan trắc ghi nhận amoni vượt quy chuẩn 1,2-5,2 lần, trong khi COD (nhu cầu oxy hóa học) vượt 1,2-3,6 lần.
Sông Sài Gòn, đoạn chảy qua phường Hiệp Bình, TPHCM (Ảnh: Q.Huy).
Tình trạng ô nhiễm rõ hơn tại các rạch đổ vào sông Sài Gòn. Chỉ số WQI chỉ đạt 25-84, từ mức xấu đến tốt. Sau giai đoạn cải thiện 2021-2022, chất lượng nước giảm trong giai đoạn 2023-2025 và gần như không thay đổi so với giai đoạn 2016-2020. Đáng chú ý, amoni vượt quy chuẩn 1,2-87,8 lần, còn COD vượt 1,6-12,3 lần.
Tại sông Đồng Nai, WQI đạt 74-98, từ mức trung bình đến rất tốt. Chất lượng nước tăng trong giai đoạn 2021-2023 nhưng giảm trong hai năm tiếp theo. Amoni vượt quy chuẩn 1,2-1,7 lần; riêng năm 2024, COD tại các vị trí Long Phước, Bình An và Hóa An vượt 1,5-2,2 lần.
Đối với các rạch đổ vào sông Đồng Nai, WQI dao động 60-94, từ trung bình đến rất tốt. Tuy nhiên, suối Nhum, suối Xuân Trường và rạch Gò Công chỉ đạt mức kém đến trung bình. Kết quả quan trắc cho thấy amoni vượt quy chuẩn 1,2-35,6 lần, còn COD vượt 1,4-12,3 lần.
Theo kết quả đo được, sông Thị Tính có WQI từ 70-85, ở mức trung bình đến tốt và đã cải thiện so với giai đoạn trước. Tuy nhiên, amoni vẫn vượt quy chuẩn 1,7-8,1 lần, còn COD vượt 1,2-1,7 lần. Các rạch đổ vào sông Thị Tính có WQI 70-92, nhưng amoni vẫn vượt 1,2-8,9 lần.
Trong khi đó, nhiều nguồn nước khác được đánh giá có chất lượng khá tốt. Sông Bé đạt WQI 86-97, chất lượng nước tăng so với giai đoạn 2016-2020; sông Đu Đủ đạt 84-97; sông Dinh đạt 60-85; sông Ray đạt 59-82 và sông Thị Vải đạt 63-80, phần lớn các thông số đều nằm trong quy chuẩn, chỉ ghi nhận một số vị trí có hàm lượng chất hữu cơ hoặc amoni vượt ngưỡng.
Đối với các hồ chứa nước, hồ Đá Đen và hồ Sông Ray có WQI đạt 94-100, ở mức rất tốt. Các hồ phục vụ cấp nước sinh hoạt cũng có WQI 91-97, đáp ứng quy chuẩn chất lượng nước. Trong khi đó, nhóm hồ phục vụ tưới tiêu đạt WQI 54-79, ở mức trung bình nhưng vẫn đáp ứng yêu cầu sử dụng cho mục đích tưới tiêu.
Theo đánh giá của UBND TPHCM, trong giai đoạn 5 năm tới, tốc độ tăng trưởng kinh tế, gia tăng dân số và quá trình đô thị hóa sẽ làm tăng lượng nước thải phát sinh, kéo theo nguy cơ gia tăng tải lượng ô nhiễm đổ vào hệ thống sông, hồ trên địa bàn nếu không có các giải pháp quản lý hiệu quả.
Theo kế hoạch, đến năm 2030, khu vực Bình Dương (cũ) dự kiến phát sinh khoảng 419.000m3 nước thải/ngày đêm, còn khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ) khoảng 222.000m3/ngày, với tải lượng các chất ô nhiễm như COD, BOD5, amoni, tổng nitơ và tổng photpho tiếp tục gia tăng, tạo áp lực lớn đối với chất lượng nguồn nước mặt trên địa bàn TPHCM.
