Sáng 3/8, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn thừa ủy quyền của Thủ tướng trình Quốc hội dự thảo Nghị quyết quy định cơ chế, chính sách đặc thù tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong việc thực hiện các dự án, công trình phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027 tại đặc khu Phú Quốc, tỉnh An Giang.
Đề xuất gỡ vướng cho loạt dự án
Từ tháng 3/2025 đến nay, tỉnh An Giang cùng các nhà đầu tư đã tập trung nguồn lực triển khai đồng thời nhiều dự án trọng điểm.
Đây đều là các công trình có quy mô lớn, thi công trong thời gian rất ngắn tại địa bàn đặc khu Phú Quốc - nơi có nhiều điều kiện đặc thù về thời tiết, vật liệu san lấp, vận chuyển máy móc, vật tư từ đất liền ra đảo, đồng thời phải bảo đảm yêu cầu về quốc phòng, an ninh và bảo vệ môi trường.
Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn báo cáo trước Quốc hội (Ảnh: Media Quốc hội).
Theo Bộ trưởng Tài chính, nếu áp dụng đầy đủ trình tự, thủ tục thông thường về đầu tư, quy hoạch, đất đai, xây dựng và môi trường thì phải mất từ 18 đến 36 tháng mới hoàn thành thủ tục để khởi công, thậm chí có thể kéo dài hơn. Điều này sẽ khiến không đủ thời gian để hoàn thành các công trình theo chỉ đạo của lãnh đạo Đảng và Chính phủ.
Về các cơ chế, chính sách đặc thù, nghị quyết tập trung quy định cơ chế, chính sách đặc thù xử lý vướng mắc liên quan đến quy hoạch, kiến trúc, đổ thải chất thải xây dựng; khai thác, thu hồi khoáng sản; thực hiện dự án đầu tư công, đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP), đầu tư kinh doanh; sử dụng đất đai; tổ chức thi công xây dựng công trình; nghiệm thu, thanh toán, quyết toán khối lượng công trình.
Đối với những vướng mắc nêu trên, Chính phủ đề xuất quy định cơ chế đặc thù để xử lý theo hướng các công trình, dự án vẫn được tiếp tục thi công trong quá trình hoàn thiện thủ tục để bảo đảm đáp ứng tiến độ cấp bách phục vụ AРЕС 2027.
Theo dự thảo nghị quyết, với dự án đã thi công trước nhưng đến nay mới thực hiện các thủ tục pháp lý thì được ghi nhận "đã thực hiện".
Đối với dự án đã thi công trước nhưng đến nay còn tiếp tục phải hoàn thiện các thủ tục, Chính phủ đề xuất được thực hiện theo quy trình đơn giản, rút gọn hoặc theo cơ chế đặc biệt như điều chỉnh quy hoạch theo thủ tục rút gọn; thực hiện dự án đầu tư công, đầu tư kinh doanh theo thủ tục đặc biệt; không phải thực hiện thủ tục thi tuyển phương án kiến trúc.
Đối với dự án đối ứng của dự án BT đã thi công trước nhưng chưa hoàn thành các thủ tục liên quan đến sử dụng đất, Chính phủ cũng đề xuất được áp dụng cơ chế đặc thù.
Cần làm rõ nhiều nội dung liên quan đến cơ chế đặc thù
Thẩm tra dự thảo nghị quyết này, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi đề nghị nghiên cứu bổ sung điều kiện cho phép tiếp tục tổ chức thi công xây dựng nếu các hạng mục hoặc bộ phận công trình đã có thiết kế bản vẽ thi công được tư vấn độc lập thẩm tra theo quy định của Luật Xây dựng.
Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi (Ảnh: Media Quốc hội).
Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị nghiên cứu làm rõ căn cứ pháp lý của việc dự thảo nghị quyết quy định áp dụng trình tự, thủ tục đặc biệt cho các trường hợp này để thống nhất với quy định về dự án đầu tư công đặc biệt theo Luật Đầu tư công và thủ tục đầu tư đặc biệt quy định tại Luật Đầu tư.
Bên cạnh đó, cần nghiên cứu, đánh giá tác động của các cơ chế đặc thù như quy định tiến độ tính từ ngày bàn giao mặt bằng hay việc không phải gửi văn bản thông báo khởi công để đảm bảo sự đồng bộ với pháp luật hiện hành và hiệu quả trong công tác quản lý nhà nước, theo cơ quan thẩm tra.
Về xử lý vướng mắc đối với dự án, công trình thi công xây dựng khi chưa hoàn thiện thủ tục về xây dựng, cơ quan thẩm tra cho rằng việc quy định tại dự thảo nghị quyết không chỉ là vấn đề đơn giản hóa hoặc hoàn thiện các thủ tục hành chính về xây dựng mà còn liên quan trực tiếp đến cơ chế kiểm soát chất lượng, an toàn công trình.
Do đó, cơ quan thẩm tra đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo cần làm rõ, nghiên cứu bổ sung cơ chế thay thế để kiểm soát chất lượng, an toàn công trình. Đồng thời, xác định rõ cơ quan, tổ chức, cá nhân có trách nhiệm kiểm tra, thẩm định, giám sát và chịu trách nhiệm đối với các rủi ro phát sinh trong quá trình thi công, nghiệm thu và khai thác, sử dụng công trình.
Ủy ban Kinh tế và Tài chính cũng đề nghị rà soát, làm rõ cơ sở pháp lý, thẩm quyền và trình tự thực hiện đối với việc phân cấp cho UBND tỉnh An Giang trong lĩnh vực xây dựng, đặc biệt là thẩm quyền chấp thuận áp dụng tiêu chuẩn nước ngoài, tiêu chuẩn quốc tế đối với công trình sử dụng công nghệ mới chưa có quy chuẩn, tiêu chuẩn của Việt Nam...
