Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Nga Vladimir Putin (Ảnh: AFP).
Cuộc điện đàm kéo dài 90 phút gần đây giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Nga Vladimir Putin đã làm tăng thêm căng thẳng cho hội nghị thượng đỉnh NATO sắp tới tại Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ, nơi các nhà lãnh đạo của các nước đồng minh sẽ phải đối mặt với một câu hỏi trọng tâm: Liệu Washington và châu Âu có thể xây dựng lại một chiến lược chung về Ukraine hay không?
Nhà phân tích chính trị Paul Goble cho rằng cần thận trọng khi đánh giá quá cao thời lượng được cho là 90 phút của cuộc điện đàm. Theo ông, nội dung trao đổi thực tế giữa hai nhà lãnh đạo có lẽ ngắn hơn nhiều nếu tính cả thời gian dành cho phiên dịch.
Ông Goble cũng hạ thấp ý nghĩa của tuyên bố do Tổng thống Trump đưa ra rằng cả Tổng thống Putin và Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đều muốn chấm dứt cuộc chiến. Theo chuyên gia Goble, những ngôn từ như vậy không có gì đáng ngạc nhiên từ một tổng thống Mỹ muốn thể hiện mình là người trung gian hòa giải.
"Ông ấy còn có thể nói gì khác? Nếu ông ấy nói rằng Nga không muốn hòa bình, thì sẽ chẳng còn cơ hội nào để tiến hành đàm phán?", Goble đặt câu hỏi.
Chiến lược ngoại giao của Tổng thống Trump
Chuyên gia Goble cho rằng điều quan trọng hơn không chỉ là việc Tổng thống Trump điện đàm với Tổng thống Putin, mà còn là việc ông cũng liên tục trao đổi với Tổng thống Zelensky.
Theo ông Goble, việc duy trì liên lạc với cả hai bên chính là cách mà một nhà trung gian hòa giải sẽ làm khi muốn đặt mình vào vị trí ở giữa.
"Sẽ là một sai lầm lớn nếu kết luận rằng chỉ vì ông ấy trao đổi với Moscow, thì có nghĩa là ông ấy không nói chuyện với Kiev. Đó là một sai lầm rất lớn", ông Goble nhận định.
Theo ông Goble, trình tự các cuộc điện đàm của Tổng thống Trump cho thấy Washington muốn tiếp tục tham gia trực tiếp vào bất kỳ tiến trình đàm phán nào có thể diễn ra.
"Đó là một thông điệp cho thấy Mỹ muốn tham gia rất sâu", ông Goble nói, đồng thời cho rằng ông Trump "muốn đạt được một điều gì đó có thể gắn tên mình vào và tuyên bố đó là một chiến thắng”.
Phép thử với NATO
Hội nghị thượng đỉnh tại Ankara diễn ra trong bối cảnh nhạy cảm đối với liên minh xuyên Đại Tây Dương, sau nhiều tháng xuất hiện những căng thẳng rõ rệt giữa Mỹ và các nước châu Âu.
Theo ông Goble, hội nghị lầ này mang đến cho Mỹ và các đồng minh châu Âu cơ hội "xích lại gần nhau trở lại" trong bối cảnh lập trường của họ về Ukraine vẫn tiếp tục thay đổi.
Chuyên gia lưu ý rằng gần đây, Tổng thống Trump đã phát đi tín hiệu cứng rắn hơn về vấn đề hỗ trợ quốc phòng cho Ukraine so với một số phát biểu trước đó. Mức độ thay đổi này vẫn chưa rõ ràng, nhưng ông Goble cho rằng nó đã góp phần thay đổi bầu không khí ngoại giao.
"Đây là nỗ lực để liên minh xây dựng một lập trường chung, hoặc ít nhất là đưa lập trường của các đối tác chủ chốt lại gần nhau hơn", ông nói.
Ukraine kỳ vọng điều gì?
Kết quả tốt nhất mà Ukraine có thể mong đợi sau hội nghị thượng đỉnh sẽ là một tuyên bố cho rằng NATO sẵn sàng đưa Kiev vào lộ trình gia nhập liên minh theo một cơ chế được đẩy nhanh. Tuy nhiên, hiện tại khả năng này dường như vẫn khó xảy ra.
"Tôi không nghĩ điều đó sẽ xảy ra", ông Goble dự đoán, đồng thời chỉ ra rằng một số chính phủ châu Âu vẫn chưa sẵn sàng gánh vác những nghĩa vụ đi kèm với bước đi như vậy.
Dù chưa thể gia nhập NATO, Ukraine vẫn có thể được hưởng lợi từ các cam kết mạnh mẽ hơn về viện trợ quân sự, hợp tác tình báo, huấn luyện và việc sử dụng các tài sản của Nga bị phong tỏa.
Theo chuyên gia, một kết quả có thể đạt được là hội nghị thượng đỉnh NATO sẽ đưa vào tuyên bố nội dung ủng hộ nỗ lực của các nước thành viên NATO trong việc sử dụng các tài sản Nga bị tịch thu để tài trợ cho hoạt động quốc phòng của Ukraine.
"Có thể sẽ có các cuộc thảo luận về việc các thành viên liên minh sử dụng những tài sản của Nga mà họ đã tịch thu, bán các tài sản đó và chuyển số tiền thu được cho Ukraine để nước này có thể mua vũ khí và tiếp tục chiến đấu”, ông Goble nhận định.
