Tổng thống Mỹ Donald Trump tiếp đón người đồng cấp Nga Vladimir Putin tại Alaska hồi tháng 8/2025 (Ảnh: NBC).
Tuần này, Quốc hội Mỹ đã thông qua một dự luật trừng phạt mang tính bước ngoặt nhằm vào ngành năng lượng Nga. Đây được xem là nỗ lực mới của Mỹ nhằm gây sức ép buộc Moscow phải đưa ra các nhượng bộ và chấm dứt cuộc xung đột tại Ukraine.
Tuy nhiên, ngay cả khi dự luật đang được chuyển tới bàn làm việc của nhà lãnh đạo Mỹ, chính quyền Tổng thống Donald Trump lại đang theo đuổi một cách tiếp cận khác: đưa ra những lợi ích cho Nga với hy vọng sẽ khiến Moscow cân nhắc việc chấm dứt chiến dịch quân sự tại Ukraine.
New York Times dẫn nguồn tin từ các quan chức Mỹ cho biết, một trong những biện pháp mà Nhà Trắng đang theo đuổi là ký các thỏa thuận kinh doanh với Nga trước khi Moscow ngừng chiến dịch quân sự ở Ukraine.
Quan chức Mỹ cho biết các thỏa thuận với Nga trước khi xung đột kết thúc là điều có thể xảy ra, vì động thái này sẽ cho thấy Mỹ nghiêm túc về việc thiết lập lại quan hệ với Nga.
Cách tiếp cận này đánh dấu sự thay đổi so với cam kết của ông Trump hồi năm ngoái rằng, các thỏa thuận kinh doanh với Nga sẽ không được thực hiện “cho đến khi chúng ta giải quyết xong cuộc chiến”.
Điều này cho thấy, các đặc phái viên của Tổng thống Trump, ông Steve Witkoff và ông Jared Kushner, đang tìm kiếm những cách thức mới để thuyết phục Nga chấm dứt xung đột, trong bối cảnh Ukraine không rút khỏi các vùng lãnh thổ mà Nga tuyên bố phải kiểm soát trước khi xung đột kết thúc.
Cách tiếp cận này cũng trái ngược với quan điểm mà các nghị sĩ Cộng hòa và Dân chủ tại Quốc hội Mỹ, cũng như các đồng minh châu Âu của Kiev và chính Ukraine, ủng hộ rằng chỉ có gia tăng sức ép kinh tế và quân sự mới khiến Nga nhượng bộ.
Chính quyền Tổng thống Trump được cho là đang theo đuổi cách tiếp cận “cây gậy và củ cà rốt” với Nga, nhưng dường như “củ cà rốt” đang được chú trọng hơn.
Quan chức Mỹ cho biết chính quyền Mỹ muốn tạo thêm động lực để Nga thúc đẩy hòa bình. Quan chức này nói thêm rằng, việc thực hiện một số thỏa thuận kinh doanh trước khi xung đột kết thúc có thể giúp thuyết phục những người Nga theo đường lối cứng rắn với Mỹ rằng, ông Trump thực sự muốn thiết lập một mối quan hệ mới với Nga.
Balazs Jarabik, cựu quan chức ngoại giao của Liên minh châu Âu tại Kiev, nhấn mạnh các dấu hiệu cho thấy Mỹ đang “cân nhắc những nhượng bộ lớn hơn đối với Nga”.
“Washington phát tín hiệu rằng một số thỏa thuận có thể được triển khai nếu Moscow thể hiện sự kiềm chế cụ thể. Trước đây, Washington phản đối việc ký những thỏa thuận như vậy trước khi có lệnh ngừng bắn”, ông Jarabik, người theo sát các cuộc đàm phán, nhận định.
Tổng thống Nga Vladimir Putin bắt tay ông Jared Kushner - con rể của Tổng thống Mỹ Donald Trump - trong khi đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff đứng bên cạnh tại cuộc gặp ở Điện Kremlin, Moscow ngày 5/9 (Ảnh: Reuters).
Hiện chưa rõ những thỏa thuận nào đang được đặt lên bàn đàm phán. Sau cuộc gặp giữa Tổng thống Putin với các đặc phái viên Witkoff và Kushner hôm 5/9, Cố vấn chính sách đối ngoại Điện Kremlin Yuri Ushakov xác nhận, “các vấn đề kinh tế và những dự án lớn tiềm năng mang lại lợi ích cho cả Nga và Mỹ đã được thảo luận khá chi tiết”.
Điện Kremlin đã thúc đẩy cơ hội kinh doanh với Nhà Trắng kể từ khi ông Trump trở lại nắm quyền vào năm ngoái. Giới chức Nga từng đưa ra những đề xuất về các thỏa thuận liên quan đến đất hiếm và nhôm, dự án liên doanh tại Bắc Cực, thậm chí để một số công ty Mỹ tham gia bán khí đốt tự nhiên của Nga cho châu Âu.
Ông Trump từng ca ngợi tiềm năng kinh tế “khổng lồ” với Nga, nhưng trước đây ông coi các thỏa thuận kinh doanh là “phần thưởng” dành cho Nga nếu Moscow chấp nhận hòa bình.
“Họ muốn làm ăn. Nhưng họ sẽ không làm ăn cho đến khi chúng ta giải quyết xong cuộc chiến”, ông Trump nói trước hội nghị thượng đỉnh với ông Putin tại Alaska vào năm ngoái.
Sự thay đổi âm thầm này dường như phản ánh nỗ lực của chính quyền Tổng thống Trump nhằm tìm kiếm những ý tưởng mới để chấm dứt xung đột, sau khi các cuộc đàm phán rơi vào bế tắc.
Chuyến đi tới Moscow và Kiev trong tháng này của ông Witkoff và ông Kushner dường như là nỗ lực nhằm khởi động lại các cuộc đàm phán. Các quan chức Ukraine cho biết cuộc đàm phán hòa bình 3 bên giữa Mỹ, Ukraine và Nga có thể được nối lại vào tháng 10.
Khả năng đạt được lệnh ngừng bắn một phần, bao gồm chấm dứt tấn công trên Biển Đen hoặc nhắm vào hạ tầng năng lượng, dự kiến sẽ được thảo luận trong các cuộc đàm phán tới đây.
