Khói bốc lên trong trận tập kích của Nga vào Kiev (Ảnh: Reuters).
Trong vài tháng qua, Ukraine đã khiến Nga rơi vào thế bị động bằng các đòn tấn công vào nhà máy lọc dầu, gây ra tình trạng gián đoạn về nguồn cung năng lượng và thiêu rụi nhiều trung tâm hậu cần thương mại của Nga.
Tuy nhiên, Nga đã tận dụng một điểm yếu then chốt của Ukraine - thiếu hụt tên lửa đánh chặn tên lửa đạn đạo - để tiến hành các cuộc tấn công bằng tên lửa tốc độ cao nhằm vào các thành phố của Ukraine, kết hợp với các đòn tấn công tầm xa khác.
Tuần này, chỉ trong một đêm, hàng loạt cuộc tấn công bằng hơn 20 tên lửa đạn đạo và tên lửa chống hạm đã đánh trúng khu vực thủ đô Kiev của Ukraine. Toàn bộ số tên lửa này đều vượt qua được hệ thống phòng không Ukraine.
Các cuộc không kích quy mô lớn của Nga nhằm vào Ukraine có tính chất rất phức tạp. Nga sử dụng cả tên lửa chống hạm, tên lửa đạn đạo, máy bay không người lái (UAV) tấn công các mục tiêu trên khắp Ukraine.
Tuy nhiên, các tên lửa đạn đạo của Nga dường như là mối đe dọa nguy hiểm nhất khiến Ukraine lo ngại nhất. Những đợt tập kích bằng tên lửa đạn đạo của Moscow diễn ra trong bối cảnh Kiev đang bổ sung khẩn cấp kho tên lửa đánh chặn của hệ thống phòng không Patriot do Mỹ sản xuất - một trong số rất ít loại vũ khí có khả năng bắn hạ tên lửa đạn đạo.
Những mối đe dọa chính đối với các thành phố Ukraine
Các mối đe dọa đối với các thành phố Ukraine có thể được chia thành 3 nhóm chính: tên lửa đạn đạo, tên lửa hành trình và máy bay không người lái (UAV). Phần lớn các loại vũ khí này được phóng từ lãnh thổ Nga hoặc các khu vực do Nga kiểm soát tại Ukraine.
Ở gần tiền tuyến hơn, quân đội Nga sử dụng các UAV tấn công cỡ nhỏ, nhắm vào các trạm xăng và phương tiện giao thông.
Ukraine đã cho thấy khả năng đối phó với UAV của Nga. Những thiết bị này tương đối rẻ và được sản xuất với số lượng lớn. Nga hiện sản xuất hàng loạt UAV Geran-2, phiên bản của UAV Shahed do Iran thiết kế, đồng thời bổ sung các cải tiến như động cơ và UAV mồi nhử nhằm nâng cao hiệu quả các đòn tập kích.
Tuy nhiên, Ukraine đã xây dựng hệ thống phòng thủ nhiều tầng để đối phó với các UAV bay tương đối chậm, và kinh nghiệm chống UAV của nước này hiện được nhiều quốc gia quan tâm sau cuộc chiến Mỹ - Iran.
Trong khi đó, tên lửa hành trình thường mang đầu đạn lớn hơn nhiều so với UAV. Chúng có thể bay sát mặt đất để tránh bị phát hiện.
Ngược lại, tên lửa đạn đạo có tốc độ và quỹ đạo hoàn toàn khác. Sau khi được động cơ tên lửa đẩy lên cao, chúng bay theo quỹ đạo hình vòng cung rồi lao xuống mục tiêu.
Tầm bắn của chúng khác nhau nhưng tốc độ đều rất lớn. Trong các cuộc tấn công gần đây vào Kiev, còi báo động phòng không thậm chí vang lên gần như cùng lúc với thời điểm tên lửa rơi xuống mục tiêu.
Nga cũng đã sử dụng một số lần tên lửa Oreshnik - loại vũ khí siêu vượt âm tầm trung - nhằm vào Ukraine. Moscow gọi đây là tên lửa “không thể đánh chặn”.
Tuy nhiên, các hệ thống tầm ngắn như Iskander vẫn là lực lượng chủ lực trong các cuộc tập kích bằng tên lửa của quân đội Nga. Quan chức Ukraine cũng cho biết Nga đã cải tiến các tên lửa phòng không S-400 để sử dụng như tên lửa đạn đạo tấn công các mục tiêu trên lãnh thổ Ukraine.
Trong bối cảnh nguồn cung tên lửa đánh chặn ngày càng cạn kiệt và các cuộc tấn công vào các thành phố ngày càng dữ dội, Kiev đã thúc giục Washington hợp tác sản xuất hệ thống Patriot.
Bên lề hội nghị thượng đỉnh NATO tại Ankara tháng trước, Tổng thống Mỹ Donald Trump phát tín hiệu rằng ông có thể sẵn sàng cấp phép để Ukraine cùng sản xuất Patriot. Tuy nhiên, tuần trước, ông dường như đã làm tiêu tan hy vọng của Kiev khi nói rằng: "Chúng tôi đang thảo luận về vấn đề đó, nhưng việc chuyển giao loại công nghệ như vậy là điều rất khó”.
Khoảng trống trong năng lực phòng thủ tên lửa của Ukraine có thể còn lớn hơn sau cuộc chiến Mỹ - Iran. Trong khi Kiev đang cân nhắc các phương án, thời gian đang dần cạn đối với các thành phố của Ukraine khi Nga tiếp tục mở rộng chiến dịch tấn công bằng tên lửa.
