Máy bay chiến đấu xuất kích từ tàu sân bay USS Abraham Lincoln của Mỹ (Ảnh: Reuters).
"Mỹ có thể duy trì một lệnh phong tỏa như vậy vô thời hạn vì Hải quân Mỹ sẽ luân chuyển các tàu vào và ra như vẫn làm và sẽ tiếp tục làm”, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth phát biểu.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cũng cho biết Mỹ sẽ áp dụng các biện pháp kinh tế mới nhằm gia tăng áp lực lên Iran.
"Hãy chú ý dõi theo các thông báo tiếp theo vào tuần tới, vì chúng tôi sắp áp dụng các biện pháp trừng phạt chưa từng có trong lịch sử cô lập kinh tế đối với một quốc gia. Đó sẽ là sự kết hợp giữa sự cô lập kinh tế mà thế giới chưa từng thấy trước đây và lệnh tiếp tục phong tỏa tại eo biển Hormuz nhằm ngăn chặn bất kỳ thứ gì ra vào các cảng của Iran", ông Bessent cho biết hôm 13/8.
Vậy Mỹ thực sự có thể duy trì lệnh phong tỏa hải quân trong bao lâu, và liệu Iran có thể chỉ đơn giản là kiên trì chờ đợi cho qua?
Hải quân Mỹ có thể duy trì phong tỏa bao lâu?
Các nghị sĩ Mỹ tuần này đã dấy lên mối lo ngại sau các báo cáo về điều kiện khắc nghiệt trên tàu sân bay USS Abraham Lincoln triển khai ở Trung Đông. Ngoài ra, bất chấp tuyên bố của Tổng thống Mỹ Donald Trump rằng Washington đã "kiểm soát hoàn toàn" eo biển Hormuz, vẫn chỉ có một số ít tàu thuyền có thể qua lại trong tuần này.
Chính quyền Tổng thống Trump tuyên bố sẽ luân chuyển các tàu chiến ra vào để giảm bớt áp lực cho các lực lượng hải quân tại Vùng Vịnh. Tàu sân bay USS George Washington của Mỹ được cho là đã bắt đầu chuyển hướng từ Thái Bình Dương về phía Trung Đông.
Tuy nhiên, theo các chuyên gia, các tàu chiến đang triển khai tại Vùng Vịnh đã ở đó quá lâu mà không có thời gian nghỉ ngơi.
Harlan Ullman, một cựu sĩ quan hải quân cấp cao và là Chủ tịch công ty tư vấn chiến lược The Killowen Group, cho biết tàu USS Abraham Lincoln cần được bảo trì định kỳ tại cảng, xét đến mức độ phức tạp và hiện đại của con tàu này.
Ông Ullman chia sẻ, các con tàu cần được bảo dưỡng kỹ thuật để giữ cho các công nghệ tiên tiến tiếp tục vận hành hiệu quả trong thời gian dài.
"Các tàu cần được bảo dưỡng, đặc biệt là những tàu cực kỳ phức tạp với các hệ thống vũ khí tân tiến như tàu sân bay chạy bằng năng lượng hạt nhân. Có những hạng mục bảo trì không thể thực hiện khi tàu đang lênh đênh trên biển", ông Ullman chỉ ra.
Ông lưu ý, các đợt triển khai kéo dài, chẳng hạn như 9 tháng đối với tàu USS Abraham Lincoln, "sẽ làm bào mòn khả năng sẵn sàng chiến đấu và năng lực của con tàu đó khi ở trên biển càng lâu, do thiếu khả năng sửa chữa và bảo trì mở rộng".
Ông nói thêm, chính quyền Tổng thống Trump phải ưu tiên khả năng sẵn sàng chiến đấu của hải quân hơn là các yếu tố chính trị.
Iran có thể chịu đựng lệnh phong tỏa bao lâu?
Mỹ đang hy vọng có thể làm tê liệt kinh tế Iran bằng cách duy trì lệnh phong tỏa hải quân. Giữa lúc có thông tin Mỹ cạn kiệt kho tên lửa, ông Trump đánh tiếng, ông thà dựa vào việc siết chặt kinh tế Tehran hơn là quay lại một chiến dịch tấn công quân sự.
Ngày hôm sau, ông Trump tuyên bố tình trạng tài chính của Iran đang “rất tồi tệ", dẫn chứng tỷ lệ lạm phát cao và khó khăn trong việc trả lương cho binh sĩ. Ông cũng khẳng định lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ rất hiệu quả.
Lệnh phong tỏa mà Mỹ áp đặt ngay ở giai đoạn đầu xung đột đã siết chặt nguồn thu nhập quan trọng nhất của Tehran: Xuất khẩu dầu thô. Iran được cho là đã mất ít nhất 6 tỷ USD doanh thu từ dầu mỏ kể từ khi Mỹ áp lệnh phong tỏa hàng hải.
Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng có nhiều lý do cho thấy Iran đang ở thế mạnh hơn so với những gì Mỹ tuyên bố.
Phó Giám đốc chương trình Trung Đông và Bắc Phi tại Tổ chức Khủng hoảng Quốc tế Ali Vaez, nhận định: "Iran có thể nâng cao mức độ rủi ro bằng cách nhắm mục tiêu vào các tài sản hải quân của Mỹ hoặc thúc đẩy lực lượng Houthi ở Yemen thắt chặt gọng kìm đối với các tuyến xuất khẩu năng lượng trong khu vực”.
"Tehran tính toán Mỹ sẽ là bên nhượng bộ trước", ông nói thêm.
Các nhà quan sát lưu ý, kể từ khi xung đột bắt đầu, ông Trump đã nhiều lần đe dọa hành động quân sự chống lại Tehran trước khi rút lui vào phút chót.
Ngoài ra, việc Iran kiểm soát eo biển Hormuz là một đòn bẩy lớn. Iran nhiều lần tuyên bố sẽ không mở lại tuyến đường thủy quan trọng này cho đến khi Mỹ dỡ lệnh phong tỏa hải quân, dỡ bỏ các lệnh trừng phạt và giải phóng tài sản Iran bị đóng băng.
Tư lệnh Hải quân Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), Chuẩn Đô đốc Ali Azmaei, hôm 13/8 tuyên bố: "Chúng tôi kiểm soát hoàn toàn và quyết định đối với mọi di chuyển. Không một chuyển động nào ở eo biển này qua mặt được IRGC”.
Theo ông Mostafa Khoshcheshm, giáo sư tại Đại học Khoa học Ứng dụng và Công nghệ ở Tehran, Iran tự coi đang tiến hành một cuộc chiến kinh tế hơn là một cuộc chiến quân sự với Mỹ.
"Iran biết rằng nếu muốn đánh bại Mỹ, đó phải là chiến tranh bất đối xứng, và trong cuộc chiến kinh tế này, eo biển Hormuz đóng vai trò quan trọng nhất", ông Khoshcheshm chia sẻ.
Một góc độ khác là áp lực kinh tế mà Iran đã có thể gây ra cho các nước láng giềng bằng cách tấn công vào các tài sản quân sự của Mỹ, cũng như vào hạ tầng và các cơ sở năng lượng tại các nước này.
"Những gì chúng ta thấy là Iran đang cố gắng gây áp lực kinh tế lên các nước láng giềng trong khu vực, đặc biệt là các nước như Qatar, UAE, Ả rập Xê út và Kuwait, để từ đó họ sẽ gia tăng áp lực buộc Mỹ phải đàm phán với Iran", giáo sư chính trị tại Đại học Georgetown ở Qatar, Mehran Kamrava, nhận định.
Ông Kamrava nói thêm rằng ông hoài nghi về việc áp lực kinh tế của Mỹ đối với Iran sẽ mang lại hiệu quả, đặc biệt khi các nhà lãnh đạo Iran không chịu cùng một mức áp lực chính trị nội bộ như chính quyền Tổng thống Trump.
