Eo biển Hormuz (Ảnh: Reuters).
Trả lời phỏng vấn hãng thông tấn nhà nước IRNA ngày 5/8, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi cho biết, trong một thỏa thuận với Oman, Iran đã đồng ý mở một tuyến đường qua eo biển Hormuz và tuyến đường này sẽ hoạt động trong thời gian 2-4 tháng.
"Tuyến đường mà chúng ta đang được phối hợp với Oman được coi là một tuyến đường tạm thời sẽ đi vào hoạt động trong 2-4 tháng. Tuy nhiên, trong các cuộc đàm phán hiện tại với Oman, vấn đề này đang được giải quyết theo hướng tuyến đường tạm thời có thể tiếp tục có hiệu lực trong một khoảng thời gian dài hơn", ông nói.
Ông Gharibabadi lưu ý quyết định này xuất phát từ sự không chắc chắn, vì Tehran không biết họ sẽ phải đối mặt với những điều kiện gì trong tương lai và liệu họ có thể bình thường hóa tình hình tại tuyến đường thủy này hay không.
Ông Gharibabadi cho biết các cuộc đàm phán đã kéo dài hơn 3 tuần và đạt được đồng thuận rộng rãi về các tuyến vận tải chiều vào và chiều ra. Các cuộc thảo luận cũng đề cập đến các thỏa thuận kỹ thuật, an ninh và chủ quyền của Iran và Oman, cùng một trung tâm phối hợp chung được đề xuất để quản lý giao thông hàng hải và thu thập thông tin từ các tàu thuyền.
Theo thỏa thuận đề xuất, các tuyến đường tạm thời gần đảo Larak của Iran ở eo biển Hormuz và đi qua vùng biển thuộc chủ quyền của Oman sẽ bị đóng lại.
Các phần của hành lang chiều vào và chiều ra mới sẽ đi qua vùng biển của Iran, đánh dấu sự thay đổi so với hệ thống kéo dài nhiều thập niên qua, ông Gharibabadi cho biết.
Theo ông Gharibabadi, tuyến đường đề xuất ban đầu sẽ hoạt động trong 2-4 tháng hoặc có thể lâu hơn. Việc triển khai tuyến đường này sẽ cần một quyết định riêng biệt từ cấp lãnh đạo cấp cao của Iran.
"Bản thân sự thấu hiểu này không có nghĩa là eo biển Hormuz sẽ được mở lại", ông nói và nhấn mạnh thêm rằng việc mở lại vẫn phụ thuộc vào các điều kiện tiên quyết cụ thể.
Ông Gharibabadi cho biết các điều kiện đó phần lớn liên quan đến Mỹ, bên mà ông cáo buộc đã tái lập lệnh phong tỏa hàng hải, tiếp tục các hoạt động thù địch và áp đặt lại các biện pháp trừng phạt.
Ông Gharibabadi nhấn mạnh, Iran coi việc Mỹ tuân thủ các cam kết theo bản ghi nhớ ghi nhớ hồi tháng 6 là điều kiện cần, nhưng chưa đủ, để mở lại eo biển. Tehran cũng sẽ yêu cầu các bảo đảm nhằm ngăn chặn các vi phạm tiếp theo.
Ông Gharibabadi phủ nhận việc Iran đang đàm phán với Mỹ về eo biển Hormuz. Ông mô tả các cuộc thảo luận với Oman hoàn toàn mang tính chất song phương.
"Tuyên bố của Mỹ rằng các cuộc đàm phán với Iran đang diễn ra là sai sự thật. Không hề có cuộc đàm phán nào cả", ông phát biểu.
Ông Gharibabadi thừa nhận Tehran đã nhận được các thông điệp từ Mỹ thể hiện sự sẵn sàng quay trở lại các cam kết trước đó, nhưng ông cho biết Iran chưa quyết định liệu có tiến sang giai đoạn thứ hai, giai đoạn có thể dẫn đến việc thực thi bản ghi nhớ ghi nhớ giữa Mỹ và Iran hay không.
Trước đó, Tổng thống Donald Trump tuyên bố, eo biển Hormuz sẽ sớm được mở lại "trong thời gian ngắn", nếu không ông sẽ phát động một cuộc tấn công mới và khốc liệt nhằm vào Iran.
Iran đã cảnh báo các quốc gia Vùng Vịnh rằng bất kỳ cuộc tấn công mới nào của Mỹ vào lãnh thổ nước này sẽ kích hoạt hành động đáp trả nhằm vào các cơ sở hạ tầng năng lượng quan trọng trên khắp khu vực.
