Lạm phát tăng gây sức ép lên người dân Mỹ (Ảnh: Reuters).
Nền kinh tế Mỹ trên lý thuyết dường như tốt, nhưng những người Mỹ có thu nhập trung bình chưa bao giờ cảm thấy bi quan về nó đến thế.
Lạm phát của Mỹ dường như đang nóng lên trở lại. Khi giá xăng tăng vọt, chi phí của nhiều hàng hóa tiêu dùng khác cũng tăng theo, và lạm phát đã quay trở lại mức trên 4%. Mức tăng giá cũng đã bắt đầu vượt qua tốc độ tăng lương.
Giá cả gia tăng kể từ năm 2020 đã tạo ra một giai đoạn khó khăn cho các gia đình thuộc tầng lớp trung lưu ở đây. Trong vòng 5 năm qua, tỷ lệ lạm phát trung bình toàn quốc là 4,8%. Nhiều người không thấy tiền lương của họ bắt kịp tốc độ tăng trưởng đó, có nghĩa là trên thực tế họ đang kiếm được ít tiền hơn so với năm 2021.
Các nhà kinh tế đã đưa ra lý thuyết rằng nước Mỹ có thể đang mắc kẹt trong một nền kinh tế hình chữ K, trong đó những người ở nửa trên của chữ K ngày càng giàu hơn, trong khi những người ở nhánh dưới thấy sức mua của họ giảm dần qua từng năm.
Một công thức cho những thời kỳ khó khăn
Britney Johnson đã bắt đầu đặt báo thức lúc 3h50 sáng. Đó là cách duy nhất để cô kịp chuyến xe buýt đi làm ở Seattle từ nhà tại Tacoma, một chuyến đi khứ hồi dài khoảng 119km.
Johnson từng lái xe đi làm với tư cách là một đầu bếp đứng bếp tại các văn phòng của Meta ở Seattle, nhưng sau đó giá xăng bắt đầu tăng vọt vào mùa xuân, đỉnh điểm lên tới 5,89 USD/gallon.
"Tôi kiểu như, ôi trời ơi. Và tôi đang phải dậy sớm hơn", cô chia sẻ.
Johnson không phải là người duy nhất đang để trang trải cuộc sống. Lạm phát vẫn đang gây ảnh hưởng tới nhiều gia đình lao động khắp nước Mỹ, nhưng tại các khu vực đô thị như Seattle, nỗi đau này còn nghiêm trọng hơn nữa.
Tỷ lệ lạm phát ở Seattle là một trong những mức cao nhất cả nước, 4,5% vào tháng 6, cao hơn một điểm phần trăm so với tỷ lệ trung bình toàn quốc và chỉ đứng sau Philadelphia.
Chi phí sinh hoạt ở Mỹ đã tăng trong nhiều năm, chủ yếu do thực phẩm và năng lượng, nhưng thủ phạm đằng sau sự tăng đột biến ở Seattle lại là năng lượng, bao gồm cả xăng xe và năng lượng cho sinh hoạt gia đình.
"Đối với tôi, đó là toàn bộ vấn đề, không phải để giảm nhẹ tầm quan trọng của những thứ khác như thực phẩm. Chúng tôi quản lý rất chặt chẽ năng lượng ở tiểu bang này", Victor Menaldo, giáo sư khoa học chính trị và chuyên gia về kinh tế chính trị tại Đại học Washington cho biết.
Johnson kiếm được hơn 30 USD/h, mức lương ở nhiều nơi trên cả nước được coi là tạm ổn. Tuy nhiên, tiền bạc của cô vẫn rất eo hẹp. Riêng chi phí tiền điện nước, dịch vụ tiện ích của cô đã khoảng 200 USD/tháng, cộng thêm 1.700 USD tiền thuê căn hộ một phòng ngủ.
Chi phí tiện ích đang tăng trên toàn nước Mỹ khi nhu cầu cung cấp năng lượng cho các trung tâm dữ liệu bùng nổ, và biến đổi khí hậu thúc đẩy các đợt nâng cấp tốn kém. Theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), mức giá trung bình cho điện sinh hoạt tại Mỹ đã tăng hơn 6% trong năm qua.
Hóa đơn tiền điện của các khách hàng thuộc Puget Sound Energy (PSE), một nhà cung cấp chính ở khu vực đại đô thị Seattle, đã tăng 48,5% kể từ năm 2024, cao hơn nhiều so với mức trung bình toàn quốc. PSE đã đề nghị tăng giá điện cho các năm 2027, 2028 và 2029.
"Sau nhiều thập niên giá tiện ích tương đối thấp nhờ hệ thống thủy điện chi phí rẻ và khí hậu tương đối ôn hòa, cả khí hậu và giá cả đều đang thay đổi", một người phát ngôn của Ủy ban Tiện ích và Vận tải Washington (UTC) cho biết.
Vì vậy, khi giá xăng tăng vọt sau khi cuộc chiến ở Iran bắt đầu, Johnson không chỉ thay đổi quãng đường đi làm mà còn cân nhắc tìm một công việc thứ hai hoặc tìm người ở ghép với cô và bạn đời. Cặp đôi này cũng không còn đi ăn ngoài, ngừng lên kế hoạch cho các chuyến du lịch và đang hạn chế mua thực phẩm tươi sống.
"Điều đó khiến chúng tôi khó có thể nhìn thấy một tương lai mà chúng tôi có thể tiếp tục và hy vọng. Bởi vì hiện tại, tiền bạc là tất cả những gì chúng tôi có thể nghĩ đến", cô nói.
Mặc dù vậy, Johnson vẫn tự hào khi phục vụ các món ăn ngoại nhập đa dạng cho các nhân viên công nghệ, những người đôi khi chụp ảnh và đăng đồ ăn của cô lên mạng xã hội.
Sự đối lập về trải nghiệm trong một nhà ăn không hề mờ đi trong mắt cô. Johnson nghĩ những người mà cô nấu ăn cho phần lớn không phải đưa ra những lựa chọn khó khăn tương tự.
Nhân viên công nghệ cũng “không miễn nhiễm”
Chris Elford, chủ một xưởng nấu bia và một quán cocktail ở trung tâm thành phố, có rất nhiều khách quen làm việc tại các gã khổng lồ công nghệ ở Seattle như Amazon và Microsoft. Ông cho biết ngay cả các nhân viên công nghệ cũng không miễn nhiễm với chi phí sinh hoạt ngày càng tăng của thành phố.
"Lần đầu tiên trong gần 13 năm tôi sống ở Seattle, tôi nhận thấy một sự thay đổi văn hóa ở những người làm công nghệ rằng lần đầu tiên họ cũng cảm thấy bị tổn thương. Đó không phải vì họ không có tiền, kiểu như thu nhập khả dụng. Đó là vì công việc của họ không còn đảm bảo nữa”, ông nói.
Theo Khảo sát Cộng đồng Mỹ của Cục Dân số Mỹ, vào năm 2024, khoảng 205.000 người ở khu vực Seattle làm các "công việc máy tính và toán học", ít hơn 11.000 người so với năm trước đó. Chỉ có California vượt qua Washington về số lượng sa thải trong ngành công nghệ.
Elford cho biết ông có thể nhận ra người tiêu dùng đang khao khát các chương trình giảm giá chỉ bằng cách nhìn vào lượng khách thứ Hai tại xưởng bia của ông đã tăng 20% so với mùa hè năm ngoái. Mọi người đã truyền tai nhau về ưu đãi bánh burger giá 8 USD vào thứ hai (giảm một nửa so với giá thông thường).
Sau đó là các ly rau câu pha rượu. "Ở tuổi 43, tôi không nghĩ mình lại bán số lượng nhiều đến thế này”, Elford nói.
Ông tin rằng doanh số bán loại đồ uống này tăng vọt là do mọi người đang tìm kiếm một thứ gì đó vui vẻ, hoài niệm nhưng cũng phải hợp túi tiền. Với giá 4 USD mỗi ly, rất dễ dàng để mua một vòng cho bạn bè.
Không chỉ có khách hàng của ông. Giống như tất cả các chủ nhà hàng và quán bar, Elford cũng đang phải đối mặt với chi phí gia tăng. Ông sử dụng ít nhân viên hơn, và họ không đi chơi sau giờ làm nhiều như trước.
Ông cũng đã phải gánh chịu mức tăng hơn 11% của giá thịt bò trong năm qua nhưng có thể sẽ phải sớm tăng giá thực đơn. Các loại trái cây họ cam quýt đắt đỏ hơn có nghĩa là một số đồ uống tại quán cocktail của ông giờ đây được pha bằng một hỗn hợp "siêu nước ép" có thể bảo quản lâu thay vì chanh tươi vắt.
Những người "ở giữa"
Trong khi nhiều người đang đổ xô đi tận dụng ưu đãi burger 8 USD, gia đình Alicia Roten đơn giản là đang cố gắng không đi ăn ngoài chút nào. Chi phí sinh hoạt hàng ngày ở Lake Stevens, Washington, từ nhiên liệu, tạp hóa, thuốc men đến sữa công thức cho trẻ em đã cộng dồn lại.
Con trai lớn của Roten mắc chứng tự kỷ và hội chứng Down. Cậu bé đã phải trải qua 16 thủ thuật trong 4 năm, vì vậy cậu bé cần những loại thuốc đặc trị và các chuyến đi đến Bệnh viện Nhi đồng Seattle để điều trị thường xuyên.
Chuyến đi khứ hồi khoảng 113 km đến bệnh viện hiện tốn kém hơn do giá xăng cao hơn. Giá của các gói quyền lợi cho Medicaid và Medicare cũng đã tăng đáng kể.
"Bạn nhận ra rằng mỗi hóa đơn nhỏ chỉ tăng 5% hoặc 10%, và đột nhiên tất cả cộng lại thành một khoản nhiều hơn số tiền bạn kiếm được", cô cho hay.
Chồng của Roten làm thầu khoán tự do. Giống như chị gái và mẹ, cô làm việc trong ngành kinh doanh tạp hóa, thực phẩm.
Tuy nhiên, mọi thứ đã thay đổi. Cha mẹ cô đã từng có thể mua một ngôi nhà đẹp ở khu vực Seattle với giá 300.000 USD và vẫn đủ tiền trang trải cho các hoạt động ngoại khóa khác nhau cho cô và các anh chị em.
Trong khi đó, Roten và chồng cô đang phải căng mình chi tiêu, đành hoãn lại việc sửa sang ngôi nhà vốn được dự định là nơi ở tạm thời ban đầu.
"Làm thế nào mà chúng ta có thể đi từ điều đó đến nông nỗi này chỉ trong một thế hệ duy nhất? Chúng tôi không thuộc tầng lớp thượng lưu, chúng tôi cũng không thuộc tầng lớp hạ lưu, nhưng có quá nhiều người trong chúng tôi ở giữa chỉ đang tự hỏi mình nằm ở đâu trong phương trình này", cô nói.
