Mảnh vỡ tên lửa từ Iran rơi ở Bờ Tây ngày 8/6 (Ảnh: Reuters).
Mỹ và Israel bắt đầu ném bom Iran vào ngày 28/2, khiến Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei và một số quan chức cấp cao Iran thiệt mạng.
Iran đáp trả bằng các cuộc tấn công tên lửa và máy bay không người lái nhằm vào Israel và khắp khu vực. Nước này cũng ngay lập tức đóng cửa eo biển Hormuz, tuyến đường vận chuyển chính cho các sản phẩm năng lượng, khiến giá dầu và khí đốt tăng vọt.
Một thỏa thuận ngừng bắn đã đạt được vào đầu tháng 4, nhưng các cuộc đụng độ vẫn tiếp tục nổ ra ở Vùng Vịnh, và sự phong tỏa của Iran ở eo biển Hormuz vẫn tiếp diễn. Mỹ cũng đã áp đặt lệnh bao vây hải quân riêng của mình đối với các cảng của Iran.
Bất chấp những tuyên bố của Tổng thống Mỹ Donald Trump rằng hai bên sắp đạt được một thỏa thuận, vẫn chưa có bước đột phá ngoại giao lớn nào để chấm dứt tình trạng bế tắc hiện tại.
Đáng lo ngại hơn, chiến sự đang leo thang căng thẳng với màn tấn công qua lại giữa Iran và Israel. Vào đêm 7/6 giờ địa phương, Iran tiến hành các đợt tấn công bằng tên lửa đạn đạo nhằm vào Israel. Đây là đòn tấn công đầu tiên của Iran nhằm vào lãnh thổ Israel kể từ khi lệnh ngừng bắn mong manh tại Trung Đông có hiệu lực hồi tháng 4 vừa qua.
Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) xác nhận các hệ thống phòng không của Israel đã bắn hạ 2 quả tên lửa trong đợt tấn công thứ nhất và đang nỗ lực đánh chặn đợt tấn công tên lửa thứ 2 từ phía Iran.
Sau đó, theo truyền thông nhà nước Iran, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cho biết đã ghi nhận các tiếng nổ tại các thành phố Tehran, Tabriz và Isfahan của Iran. IRGC nói rằng quân đội Israel đã sử dụng tên lửa đạn đạo trong cuộc tấn công. Theo hãng tin nhà nước Iran Mehr, nhiều tiếng nổ lớn vang lên tại Tehran.
Trong một thông báo, IDF tuyên bố tấn công các mục tiêu quân sự ở khu vực miền Tây và miền Trung Iran. Theo kênh Telegram của Mehr, IRGC đã tấn công các mục tiêu mà họ gọi là trụ sở của các tổ chức khủng bố tại Sulaymaniyah, miền Bắc Iraq. Sulaymaniyah nằm trong khu vực người Kurd của Iraq, ngay phía Tây biên giới Iran.
Trong khi đó, Kênh truyền hình vệ tinh Press TV của Iran dẫn lời cố vấn cấp cao Ali Velayati của Lãnh tụ Tối cao Iran cảnh báo rằng nước này có thể phong tỏa eo biển Bab al-Mandab nếu Israel tiếp tục leo thang tấn công.
Diễn biến này cho thấy cuộc chiến do Mỹ và Israel phát động chống lại Iran, đã bước sang ngày thứ 100 vào hôm 7/6, vẫn chưa hề có dấu hiệu đi đến hồi kết.
Cho đến nay, Mỹ đã phải chi trả hàng trăm tỷ USD khi vụ ám sát lãnh đạo tối cao của Iran Ayatollah Ali Khamenei trong các cuộc tấn công mở màn của Mỹ và Israel đã châm ngòi cho một cuộc xung đột khu vực, sau đó lôi kéo cả Li Băng, các quốc gia vùng Vịnh cũng như thị trường năng lượng toàn cầu vào cuộc.
Cột mốc 100 ngày diễn ra vào thời điểm bế tắc ngoại giao gia tăng. Iran đã ngừng liên lạc với các nhà trung gian hòa giải của Mỹ về việc gia hạn thỏa thuận ngừng bắn do Pakistan làm trung gian vào ngày 7/4.
Hôm 3/6, Hạ viện Mỹ đã bỏ phiếu với tỷ lệ 215/208 để hạn chế quyền lực của Tổng thống Trump trong việc tiếp tục cuộc chiến. Trong khi đó, Israel đang tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào lực lượng Hezbollah ở Li Băng bất chấp một thỏa thuận ngừng bắn riêng biệt do Washington làm trung gian giữa Israel và Li Băng.
Cuộc chiến đã khiến ít nhất 3.500 người thiệt mạng ở Li Băng, hơn 1 triệu người phải di dời và tiêu tốn của Mỹ ước tính 11,3 tỷ USD chỉ trong 6 ngày đầu tiên. Một số lãnh đạo đảng Dân chủ cho rằng cuộc chiến ở Iran sẽ tiêu tốn của Washington từ 630-1.000 tỷ USD, theo Al Jazeera. Chỉ riêng chi phí nhiên liệu đã khiến Mỹ mất thêm hàng chục tỷ USD nữa, phản ánh tác động dây chuyền của việc gián đoạn nguồn cung dầu.
Lệnh ngừng bắn mong manh
Diễn biến mới nhất giữa Iran và Israel làm dấy lên lo ngại về nguy cơ bùng phát trở lại xung đột quy mô lớn tại Trung Đông, trong bối cảnh các nỗ lực ngoại giao nhằm hạ nhiệt căng thẳng vẫn đang được thúc đẩy dù vẫn bế tắc.
Các cuộc thảo luận trước đó đã chỉ ra khả năng gia hạn lệnh ngừng bắn và một vòng đàm phán mới về chương trình hạt nhân của Iran. Tuy nhiên, tiến trình đã chậm lại sau khi Washington tìm cách thay đổi các điều khoản được đề xuất.
Iran nói rõ rằng họ mong muốn có những nhượng bộ trước khi tiến hành các bước tiếp theo. Một cố vấn cấp cao của lãnh đạo Iran cho biết “quyền quyết định nằm trong tay ông Trump”, ám chỉ những yêu cầu như việc giải phóng hàng tỷ USD tài sản bị đóng băng.
Tehran cũng đưa ra đề xuất của riêng mình cho bất kỳ thỏa thuận nào với một lệnh ngừng bắn rộng hơn trong khu vực, đặc biệt là ở Li Băng.
Tổng thống Mỹ Donald Trump lạc quan nói rằng Mỹ đang đạt được “thành công lớn” và khẳng định Iran “không có khả năng” phát triển vũ khí hạt nhân. Đồng thời, ông chủ Nhà Trắng cho thấy không cần phải gấp gáp giải quyết các cuộc đàm phán bế tắc, cho rằng "chúng đã mất đà".
Về diễn biến mới nhất giữa Israel và Iran, Tổng thống Trump đã nhanh chóng kêu gọi các bên kiềm chế. Trả lời truyền thông Mỹ, ông Trump cho biết đã điện đàm với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu và đề nghị Tel Aviv không tiến hành thêm các biện pháp trả đũa ngay lập tức.
Nhà lãnh đạo Mỹ đồng thời kêu gọi Iran ngừng các vụ phóng tên lửa và quay trở lại bàn đàm phán. Ông cho biết Washington và Tehran đang tiến rất gần tới một thỏa thuận mới, đồng thời bày tỏ lo ngại đợt leo thang căng thẳng hiện nay có thể làm chệch hướng tiến trình ngoại giao.
Vấn đề là cho đến nay, vẫn chưa có bên nào thắng cuộc rõ ràng trong cuộc xung đột này. Mỹ và các đồng minh đã tiến hành các cuộc tấn công nhắm vào các vị trí quân sự và các cơ sở liên quan đến hạt nhân của Iran. Các hoạt động này nhằm mục đích làm suy yếu năng lực của Tehran và thúc đẩy nước này đàm phán.
Tuy nhiên, Iran vẫn tiếp tục đáp trả bằng cả phương tiện trực tiếp và gián tiếp. Các đồng minh khu vực của Iran, đặc biệt là Hezbollah ở Li Băng, đã gây áp lực lên Israel thông qua các cuộc tấn công xuyên biên giới. Điều này "đảm bảo" rằng, cuộc xung đột vẫn diễn ra trên nhiều mặt trận.
Việc thiếu một kết quả quân sự quyết định đã dẫn đến tình trạng cả hai bên đều tuyên bố đạt được thành công hạn chế nhưng vẫn phải đối mặt với những rủi ro thường trực. Cuộc xung đột đã trở thành chiến sự trường kỳ hơn là những thắng lợi nhanh chóng.
Ngoài ra, eo biển Hormuz vẫn là một trong những điểm nhạy cảm nhất trong cuộc xung đột. Eo biển hẹp này là tuyến đường quan trọng cho việc vận chuyển dầu mỏ toàn cầu, và bất kỳ sự gián đoạn nào cũng đều có tác động ngay lập tức đến thị trường năng lượng.
Giá dầu vẫn biến động mạnh trong suốt cuộc xung đột, phản ánh nỗi lo ngại về sự gián đoạn nguồn cung. Ông Trump đã hạ thấp những lo ngại về chi phí năng lượng tăng cao, lưu ý rằng giá cả chưa đạt đến mức cực đoan mà một số người đã dự đoán trước đó.
