Tháp Eiffel ở Paris, Pháp đóng cửa do nắng nóng (Ảnh: Reuters).
Nhiệt độ tăng vọt ở nhiều nơi
Mới đầu tháng này, Aberdeen, thuộc bờ biển phía đông bắc Scotland, vẫn còn chứng kiến thời tiết se lạnh 12 độ. Tuy nhiên, chỉ 8 ngày sau, các nhiệt kế trên khắp miền nam nước Anh và xứ Wales tăng vọt. Nhiệt độ tại London chạm mức 35 độ C.
Trường học phải đóng cửa và các chuyến tàu bị hủy bỏ. Một số bệnh viện phải tạm dừng các ca phẫu thuật không khẩn cấp. Phiên khai mạc Tuần lễ Hành động Khí hậu London, tập trung vào các phương thức giúp chính phủ giảm thiểu rủi ro từ nắng nóng cực đoan, đã bị hủy bỏ sau khi cơ quan khí tượng quốc gia Anh phát đi một "cảnh báo đỏ" về nắng nóng cực đoan.
Tại Paris, Pháp, cứ vài phút, điện thoại của các chủ nhà tang lễ lại reo lên. Kể từ khi một đợt nắng nóng phá vỡ mọi kỷ lục bắt đầu cướp đi các sinh mạng và làm cạn kiệt không gian lưu trữ thi thể tại Paris cũng như các khu vực khác, các giám đốc nhà tang lễ và những gia đình đang đau buồn gọi đến cho ông phần lớn đều có chung một câu hỏi: Ông còn chỗ cho một người nữa không?
Với toàn bộ 32 chỗ trong phòng lạnh đều đã kín, ông Zouhaeir Hertelli đành phải ngậm ngùi nói không hết lần này đến lần khác.
"Chúng tôi đang phải đối mặt với một tình huống thực sự thảm khốc. Tôi đang nhận được hàng trăm cuộc gọi”, ông nói.
Khi đợt nắng nóng lịch sử dịch chuyển các mức nhiệt độ chết chóc về phía đông sang các khu vực khác của châu Âu, Pháp đã bắt đầu thống kê những thiệt hại về người mà nó để lại sau đợt nắng nóng.
Công tác thống kê và y tế công cộng nhằm kiểm đếm các ca tử vong liên quan đến nắng nóng có thể mất hàng tuần hoặc hàng tháng. Tuy nhiên, có một điều đã rõ ràng là tổn thất do nắng nóng cực đoan dữ dội, không ngừng nghỉ gây ra là vô cùng khủng khiếp tại Pháp, quốc gia đầu tiên bị ảnh hưởng từ giữa tháng 6, đặc biệt là trong số những người lớn tuổi qua đời tại nhà.
"Chúng tôi đang phải xử lý một số lượng ca tử vong tăng vọt vì đợt nắng nóng và chúng tôi thực sự đã hoàn toàn đầy chỗ rồi", ông Hertelli nói.
Ông Hertelli và những người khác trong ngành dịch vụ tang lễ cho biết các nhà xác ở Paris đã nhanh chóng hết không gian lưu trữ. Tòa thị chính thành phố cho hay hai đơn vị lưu trữ tạm thời, với 20 chỗ mỗi đơn vị, đã được lắp đặt cho các nhà xác thành phố và các bệnh viện thành phố đã cung cấp thêm 50 chỗ bổ sung.
Trong ước tính sơ bộ đầu tiên, cơ quan y tế công cộng quốc gia cho biết số ca tử vong đã tăng vọt trong thời kỳ đỉnh điểm của đợt nắng nóng tại Pháp vào tuần trước, vốn đã thiêu đốt phần lớn quốc gia lớn nhất Tây Âu này với nhiệt độ ở nhiều nơi tăng cao trên 40°C và cũng phá vỡ các kỷ lục về mức nhiệt độ cao nhất vào ban đêm - một tác động kép vắt kiệt những cơ thể đang mệt mỏi.
Báo cáo cho biết 85% số ca tử vong được ghi nhận cho đến nay trong ba ngày được nghiên cứu là những người từ 65 tuổi trở lên, và có sự gia tăng mạnh mẽ số ca tử vong tại nhà (tăng khoảng 40%) đặc biệt là ở khu vực Paris.
Tuy nhiên, ông Hertelli cho biết các giám đốc nhà tang lễ mà ông trò chuyện cùng nói rằng họ đang phải lưu trữ các thi thể ở những nơi xa xôi như Chartres, cách Paris 80km, và ở các khu vực khác xung quanh thủ đô. Để mở rộng thêm không gian, ông cho biết đã xin phép chính quyền cho phép lắp đặt tạm thời các container lạnh bên ngoài nhà tang lễ của mình, nằm cạnh sân bay Orly của Paris, nhưng vẫn đang chờ phê duyệt.
"Các gia đình đang phải chịu đựng đau khổ. Chúng tôi không có giải pháp nào để đề xuất cho họ, bởi vì các nhà tang lễ đã đầy. Chúng tôi thực sự đang đối mặt với một vấn đề, một vấn đề lớn", ông nói.
Cuộc tranh cãi trên chính trường
Chính trường châu Âu chia rẽ về việc đối phó nắng nóng bằng phổ biến điều hòa không khí (Ảnh: AFP).
Đối với các chính trị gia, cái nóng ngày càng dữ dội đặt ra một thách thức. Làm thế nào để họ dung hòa giữa sự ủng hộ dành cho các nguồn năng lượng gây ô nhiễm vốn góp phần làm trái đất nóng lên, với thực tế về một hành tinh đang có cảm giác như thể đang bị đốt nóng.
Việc lắp đặt các thiết bị điều hòa nhiệt độ trong các ngôi nhà, trường học, tòa nhà công cộng và bệnh viện ở châu Âu là một giải pháp ngắn hạn mà hầu như tất cả mọi người đều đồng ý là cần thiết.
Nó cho phép các chính trị gia cực hữu né tránh việc phải nói nhiều về nguyên nhân sâu xa mang tính dài hạn của các đợt nắng nóng: lượng khí thải nhà kính ngày càng tăng.
"Nếu tôi được bầu làm tổng thống, tôi sẽ triển khai một kế hoạch điều hòa nhiệt độ quy mô lớn, bắt đầu từ những nơi có nhóm dân cư dễ bị tổn thương nhất", bà Marine Le Pen, lãnh đạo đảng Tập hợp Quốc gia Pháp, cam kết tuần trước. Bà Le Pen lập luận các thiết bị điều hòa nhiệt độ không làm trầm trọng thêm tình trạng nóng lên toàn cầu.
Trong khi đó, tại thành phố Ghent của Bỉ, nơi được điều hành chủ yếu bởi các chính trị gia trung tả, trang web của chính quyền thành phố tuần trước khuyến cáo không nên sử dụng điều hòa nhiệt độ, nói rằng "điều hòa tốt nhất là một cái cây" và khuyên người dân nên dùng quạt và yêu cầu một cái cây miễn phí để trồng trước nhà.
Một thành viên cánh hữu của Nghị viện Flemish, ông Maurits Vande Reyde, đã lập tức nắm lấy những khuyến nghị này trên mạng xã hội. "Thật vô lý khi khuyên không nên sử dụng điều hòa nhiệt độ", ông viết.
Thành phố sau đó đã gỡ bỏ cụm từ "tránh dùng điều hòa", thay thế bằng cụm từ "làm mát một cách thông minh". Một người phát ngôn của thị trưởng lưu ý rằng Ghent không phản đối điều hòa nhiệt độ và họ đã lắp đặt 30 thiết bị di động vào các trung tâm chăm sóc trẻ em. "Sức khỏe luôn là ưu tiên hàng đầu" trong một đợt nắng nóng, ông nói.
Các thiết bị điều hòa nhiệt độ mới đã trở nên thân thiện với môi trường hơn trong những năm gần đây nhưng vẫn góp phần gây ra biến đổi khí hậu bằng cách ngốn rất nhiều điện, và nếu lượng điện đó không đến từ các nguồn năng lượng tái tạo, nó sẽ góp phần vào lượng khí thải làm hành tinh nóng lên.
Ông Andrew Bowie, người giám sát chính sách năng lượng của Đảng Bảo thủ Anh, cho biết đảng của ông ủng hộ quá trình chuyển dịch sang năng lượng sạch hơn. Tuy nhiên, ông nói thêm: "Đó là một quá trình chuyển dịch, và hoàn toàn không có ý nghĩa gì khi theo đuổi các mục tiêu phát thải ròng bằng không (net-zero) trong khi lại bắt các hộ gia đình phải chịu hóa đơn tiền điện cao hơn, làm phi công nghiệp hóa và mất đi nguồn thu thuế tiềm năng từ việc khai thác tài nguyên dầu khí ở Biển Bắc của chúng ta”.
Ở châu Âu vẫn có sự ủng hộ rộng rãi đối với việc hành động để giải quyết tình trạng nóng lên toàn cầu.
Theo dịch vụ khảo sát dư luận của Liên minh Châu Âu (EU), khoảng 85% số người được hỏi cho biết họ coi biến đổi khí hậu là một vấn đề nghiêm trọng đối với thế giới và hành động chống lại nó là một ưu tiên hàng đầu của sức khỏe cộng đồng.
