Đầu năm nay, giá vàng chứng kiến khoảnh khắc lịch sử khi tiến sát mốc 5.600 USD mỗi ounce. Dù đã điều chỉnh khoảng 15% về quanh 4.612 USD, vàng vẫn tăng tới 42% so với cùng kỳ, đủ để kích hoạt làn sóng kỳ vọng về một chu kỳ tăng mới. Nhưng đúng lúc tâm lý FOMO (sợ bị bỏ lỡ) lan rộng, Citi lại bất ngờ đi ngược đám đông.
Ngân hàng này cho rằng phần lớn động lực tăng giá hiện nay đến từ nỗi sợ mang tính nhất thời, không phải yếu tố bền vững. Theo nhóm phân tích do Kenny Hu dẫn đầu, việc lao theo đà tăng lúc này có thể khiến nhà đầu tư đối mặt rủi ro lớn hơn lợi nhuận kỳ vọng.
Citi cho rằng thị trường vàng đang ở điểm bước ngoặt (Minh họa: Smallcase).
Đằng sau kỷ lục: Nền tảng không vững như tưởng tượng
Nhìn vào bề nổi, bức tranh thị trường quý đầu năm nay vô cùng rực rỡ với tổng lực cầu đạt mức kỷ lục 1.231 tấn. Lượng tiêu thụ vàng miếng và tiền xu tăng vọt 42% so với năm ngoái. Thế nhưng ẩn sâu bên trong những con số ấn tượng đó là một sự dịch chuyển đáng lo ngại về cấu trúc thị trường.
Nhu cầu trang sức truyền thống đã sụt giảm 23% về lượng và rơi xuống mức thấp nhất kể từ thời kỳ đại dịch. Mức giá quá cao đang bóp nghẹt sức mua của người tiêu dùng thực tế. Đáng chú ý hơn là lượng vàng phế liệu bán ra thị trường lại tăng mạnh do người dân tranh thủ chốt lời khi được giá.
Bên cạnh đó, dòng tiền từ các quỹ hoán đổi danh mục (ETF) đang bộc lộ sự thất thường đáng báo động. Dù giá liên tục phá đỉnh, các quỹ này lại chứng kiến dòng vốn rút ròng lên tới 12 tỷ USD chỉ riêng trong tháng 3. Sự tháo chạy ồ ạt này làm giảm đi một nửa lượng vốn chảy vào thị trường trong cả quý đầu năm.
Theo TheStreet và Ainvest, diễn biến này cho thấy một phần lớn lực mua thời gian qua chỉ mang tính đầu cơ ngắn hạn. Dòng tiền này cực kỳ nhạy cảm với các động thái lãi suất và sẵn sàng tháo chạy khi kỳ vọng nới lỏng chính sách tiền tệ từ Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) suy giảm.
Đi ngược lại đám đông phố Wall
Trên bình diện phố Wall, sự lạc quan vẫn đang chiếm ưu thế tuyệt đối. Những ông lớn như JPMorgan hay Deutsche Bank đều tự tin đưa ra mốc dự báo 6.000 đến 6.300 USD cho giai đoạn cuối năm 2026. Các tổ chức tài chính khác như Bank of America hay UBS cũng đồng thuận với vùng giá trên 6.000 USD.
Tuy nhiên, Citi lại chọn một lối đi riêng đầy thận trọng khi xây dựng kịch bản cơ sở với xác suất xảy ra lên tới 50%.
Theo đó, khi nền kinh tế Mỹ cho thấy sự ổn định và lạm phát thực sự hạ nhiệt, dòng tiền sẽ nhanh chóng rời bỏ hầm trú ẩn. Giá kim loại quý hoàn toàn có thể trượt dài về vùng 3.000-3.500 USD mỗi ounce khi vai trò phòng thủ suy yếu.
Ngân hàng này ước tính khoảng một nửa rủi ro đang phản ánh vào giá hiện tại chỉ là tạm thời. Nếu các điểm nóng địa chính trị toàn cầu có dấu hiệu lắng dịu, nhu cầu phòng hộ sẽ lập tức xả hơi. Lúc này thị trường sẽ mất đi lực đỡ quan trọng nhất và đối mặt với áp lực điều chỉnh sâu.
Tất nhiên Citi vẫn để ngỏ một kịch bản tăng mạnh lên 6.000 USD vào cuối năm 2027. Kịch bản này đòi hỏi dòng tiền toàn cầu phải dịch chuyển ồ ạt sang vàng trong bối cảnh nguồn cung vật chất cạn kiệt. Dù vậy, các chuyên gia nhấn mạnh đây chỉ là trường hợp phụ với xác suất khoảng 30% và không phải là xu hướng chính.
Lực kéo giằng co và sự xoay trục dòng vốn
Dù đưa ra những lời cảnh báo thẳng thắn, Citi không hề phủ nhận các động lực tăng giá ngắn hạn vẫn đang tồn tại. Lực mua bền bỉ từ các ngân hàng trung ương tiếp tục đóng vai trò như một tấm nệm đỡ an toàn cho thị trường. Điển hình là việc Trung Quốc vừa gom thêm 5 tấn trong tháng 3 hay Ba Lan lên kế hoạch mua tới 150 tấn.
Chính sự khan hiếm vật chất và rủi ro địa chính trị là cơ sở để Citi tin rằng mốc 5.000 USD vẫn có thể được thiết lập trong ngắn hạn. Một yếu tố rủi ro khác có thể đẩy giá lên cao là việc Mỹ trì hoãn các quyết định thuế khoáng sản. Nếu mức thuế cao được áp dụng, nguồn cung sẽ càng thắt chặt và kích hoạt làn sóng tích trữ từ các doanh nghiệp.
Tuy nhiên, bức tranh lớn hơn đang cho thấy một sự xoay trục dòng tiền vào nửa cuối năm nay.
Khi triển vọng tăng trưởng rõ ràng hơn và chính sách tiền tệ ổn định, dòng tiền có xu hướng rời bỏ tài sản phòng thủ. Dòng vốn này được dự báo sẽ chảy mạnh sang nhóm kim loại công nghiệp. Những mặt hàng như đồng hay nhôm sẽ vươn lên dẫn dắt sóng đầu tư thay thế cho vị trí độc tôn của vàng.
Citi không chỉ đưa ra dự báo giá, mà quan trọng hơn là cảnh báo về cách nhìn rủi ro.
Sau một chu kỳ tăng "nóng", câu hỏi không còn là “vàng có tăng tiếp không”, mà là "động lực nào sẽ giúp vàng vượt đỉnh khi những nỗi sợ cũ dần biến mất".
Trong bối cảnh hiện tại, việc mua đuổi ở vùng giá cao lịch sử đòi hỏi sự cân nhắc kỹ lưỡng hơn bao giờ hết. Với nhiều nhà đầu tư, đây có thể là thời điểm cần chậm lại, đánh giá lại vị thế, thay vì tiếp tục chạy theo cơn sốt.
