Ngày 8/8, Thanh tra Chính phủ đã thông báo kết luận thanh tra việc chấp hành chính sách, pháp luật trong hoạt động kinh doanh vàng và các vấn đề khác có liên quan tại Công ty cổ phần Bảo Tín Mạnh Hải, Công ty cổ phần Vàng bạc đá quý Bảo Tín Mạnh Hải và Công ty TNHH Mi Hồng (thời kỳ thanh tra năm 2023 - 2025).
Theo đó, bên cạnh những mục tiêu đã đạt được, cơ quan thanh tra chỉ ra một số hạn chế, thiếu sót, vi phạm trong hoạt động kinh doanh vàng và đưa ra nhiều kiến nghị các biện pháp xử lý.
Đáng chú ý, cơ quan thanh tra kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo Ngân hàng Nhà nước tham mưu xây dựng quy định pháp luật để xử lý kịp thời, nghiêm minh các hành vi thao túng gây bất ổn thị trường vàng, phù hợp lộ trình nghiên cứu thành lập Sàn giao dịch vàng.
Đồng thời, Ngân hàng Nhà nước phối hợp với Bộ Tài chính đề xuất lộ trình thành lập Sàn giao dịch vàng tại Việt Nam theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ để tăng tính công khai, minh bạch, tạo cơ sở quản lý nguồn cung, cầu và các yếu tố thị trường ảnh hưởng đến giá thị trường vàng miếng để có giải pháp, công cụ cần thiết bình ổn, ổn định thị trường vàng trong thời gian tới.
Loạt động thái sắp xếp lại trật tự thị trường, tạo hành lang lập Sàn giao dịch vàng Việt Nam
Liên quan nội dung trên, tính từ đầu năm 2026 đến nay, các cấp có thẩm quyền đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo. Đặc biệt, Nghị định mới 232/2025/NĐ-CP (bổ sung cho Nghị định 24/2012/NĐ-CP) đã được ban hành nhằm sửa đổi, bổ sung và hoàn thiện về hoạt động kinh doanh vàng, hướng tới lập Sàn giao dịch vàng.
Nghị định 232 theo đó sẽ thiết lập lại hành lang pháp lý quản lý toàn diện thị trường vàng tại Việt Nam, từ việc chính thức bãi bỏ cơ chế Nhà nước độc quyền sản xuất vàng miếng nhằm tăng tính cạnh tranh và nguồn cung, giao dịch được giám sát chặt chẽ hơn (mua bán trên 20 triệu đồng phải chuyển khoản), giao dịch phải thực hiện tại các tổ chức tín dụng và doanh nghiệp được Ngân hàng Nhà nước cấp phép...
Người dân mua vàng (Ảnh: DT).
Về mức chế tài, từ tháng 2, Nghị định số 340/2025/NĐ-CP của Chính phủ đã có quy định chi tiết mức xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng, trong đó tăng mạnh chế tài đối với hoạt động kinh doanh vàng, cao nhất lên đến 400 triệu đồng.
Song song với việc siết chặt xử phạt, Thông tư số 82/2025 của Ngân hàng Nhà nước được ban hành ngày 31/12/2025 và có hiệu lực từ 12/2 còn quy định giới hạn nghiêm ngặt trạng thái vàng của các tổ chức tín dụng…
Ngoài ra, cơ quan chức năng thời gian qua cũng tiến hành loạt cuộc thanh tra việc kinh doanh vàng, kịp thời phát hiện, ngăn chặn những vi phạm của doanh nghiệp. Sắp tới đây, dự thảo mới về sàn vàng cũng sẽ đồng thời thẩm thấu, giúp việc đầu tư vàng trong nước đi vào ổn định dài hạn.
Đây được đánh giá là sự can thiệp cần thiết nhằm giải quyết tình trạng chênh lệch giá, vì thông tin lúc này sẽ minh bạch hơn và các chủ thể tham gia thị trường, từ doanh nghiệp đến nhà đầu tư, có thể điều chỉnh hành vi, giúp giá vàng trong nước tiệm cận hơn với giá thế giới.
Chuyên gia khẳng định thị trường vàng đã qua khỏi vùng xám
Với loạt động thái nêu trên, TS. Châu Đình Linh - chuyên gia kinh tế tài chính - cho biết những quy định này đã và đang tác động tích cực vào thị trường. Riêng dự thảo mới về sàn vàng, chuyên gia nhấn mạnh sàn giao dịch tập trung sẽ giúp việc giao dịch vàng có trật tự hơn, việc đầu tư vàng cũng sẽ dần vào ổn định dài hạn, thông tin minh bạch.
“Có thể nói thị trường vàng đã qua vùng xám”, ông Linh khẳng định. Điển hình là dù biến động, song khoảng cách giữa giá vàng trong nước và thế giới đang được thu hẹp đáng kể, từ mức hơn 22 triệu đồng/lượng rút lại hiện chỉ còn 5-6 triệu đồng/lượng (có thời điểm vàng thế giới chỉ cách vàng SJC hơn 4 triệu đồng mỗi lượng).
Trong nước, giá vàng miếng SJC đang được niêm yết ở ngưỡng 141-144 triệu đồng/lượng (mua vào - bán ra). Chênh lệch mua vào - bán ra rút ngắn về mức 3 triệu đồng/lượng.
Trên thế giới, giá vàng đang ở mức 4.342,23 USD/ounce. Với mức giá hiện tại, quy đổi theo tỷ giá niêm yết tại ngân hàng, giá vàng thế giới tương đương 138,3 triệu đồng/lượng, chỉ còn cách vàng trong nước 6 triệu đồng mỗi lượng.
Trong văn bản ngày 8/8 Thanh tra Chính phủ có loạt kiến nghị về hoạt động kinh doanh vàng:
Kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo Ngân hàng Nhà nước tăng cường thanh kiểm tra để xử lý dứt điểm hành vi thao túng, găm hàng, đẩy giá, buôn lậu, đầu cơ, trục lợi, kinh doanh trái phép gây bất ổn thị trường vàng...
Với Bộ Công an và Ban chỉ đạo 389, Thanh tra Chính phủ kiến nghị xử lý không khoan nhượng với các hành vi buôn lậu, gian lận, trốn thuế, đầu cơ trục lợi, găm hàng, thao túng thị trường vàng.
Với Bộ Tài chính, Thanh tra kiến nghị chỉ đạo Cục Thuế rà soát, kiểm tra và xử lý thu nộp ngân sách nhà nước những khoản tiền do các doanh nghiệp kê khai không đúng tạm tính gần 93,7 tỷ đồng. Thanh tra đề nghị trong quá trình kiểm tra, nếu phát hiện dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự thì chuyển cơ quan chức năng xử lý theo thẩm quyền và quy định.
Đối với Bộ Công Thương, Thanh tra Chính phủ kiến nghị chỉ đạo các đơn vị liên quan xem xét, kiểm tra, xử lý vi phạm hành chính về thương mại điện tử, sử dụng công nghệ số để kinh doanh vàng. Đặc biệt chú ý đến các hành vi găm hàng, thao túng giá, "đội giá, thổi giá".
Tính đến tháng 9/2025 cả nước có 14.612 doanh nghiệp hành nghề kinh doanh liên quan đến vàng như khai thác, sản xuất, bán buôn, bán lẻ. Trong đó có 38 đơn vị, gồm 22 tổ chức tín dụng và 16 doanh nghiệp, được Ngân hàng Nhà nước cấp giấy phép kinh doanh vàng miếng.
