Theo Financial Times, xung đột tại Iran đã làm gián đoạn nguồn cung dầu toàn cầu, kéo theo tình trạng khan hiếm naphtha - nguyên liệu hóa dầu chủ lực vốn được sản xuất nhiều tại Trung Đông.
Trong bối cảnh đó, các nhà máy lọc hóa dầu tại Trung Quốc buộc phải tìm kiếm nguồn thay thế và ethane nổi lên như lựa chọn tối ưu nhờ giá thành rẻ hơn, nguồn cung dồi dào và hiệu quả cao trong sản xuất nhựa - từ chai nước đến linh kiện ôtô.
Đáng chú ý là phần lớn nguồn ethane này lại đến từ Mỹ. Dù Washington từng siết xuất khẩu ethane sang Bắc Kinh trong giai đoạn căng thẳng thương mại năm ngoái trước khi nới lỏng trở lại, cuộc khủng hoảng nguyên liệu hóa dầu hiện nay đang thúc đẩy hai bên duy trì một mối quan hệ hợp tác mang tính thực dụng.
Bà Erica Downs, chuyên gia cấp cao tại Đại học Columbia, nhận định quan hệ Mỹ - Trung hiện vẫn rất mong manh, song cả hai bên đều muốn kéo dài “thỏa thuận đình chiến thương mại” càng lâu càng tốt để tranh thủ củng cố chuỗi cung ứng và năng lực tự chủ.
Tổng thống Mỹ Donald Trump bắt tay Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình (Ảnh: AFP).
Theo dữ liệu từ East Daley Analytics, xuất khẩu ethane của Mỹ trong tháng 3 đã đạt kỷ lục 776.000 thùng/ngày, tăng 47% so với cùng kỳ năm trước. Gần 75% lượng hàng này được vận chuyển sang Trung Quốc.
Ông Josh Eiermann, chuyên gia phân tích tại Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), cho biết nhiều cơ sở hóa dầu Trung Quốc đang chuyển từ naphtha sang ethane đơn giản vì lợi ích kinh tế vượt trội. Ông cũng nhấn mạnh nguồn cung từ Mỹ được đánh giá ổn định và đáng tin cậy hơn so với khu vực Vùng Vịnh hay Nga.
Tuy nhiên, ông Julian Renton, nhà phân tích tại East Daley Analytics, dự báo xuất khẩu ethane của Mỹ có thể giảm nhẹ trong tháng 4 và tháng 5 do thiếu tàu vận chuyển và tình trạng ùn tắc tại kênh đào Panama.
Dẫu vậy, ông cho rằng ngành ethane Mỹ hiện đã gắn chặt với nhu cầu từ Trung Quốc, tạo nên mối liên kết khó tách rời giữa hai nền kinh tế.
Hưởng lợi lớn nhất là các tập đoàn năng lượng tại Texas như Energy Transfer và Enterprise Products Partners - những doanh nghiệp đang đóng vai trò chủ lực trong dòng chảy ethane sang châu Á.
Trong báo cáo kết quả kinh doanh gần đây, đại diện Energy Transfer cho biết công ty đã gia hạn phần lớn hợp đồng ethane thêm 10 năm, kéo dài đến năm 2041, đồng thời mở rộng cơ sở tại cảng Nederland (Texas) để đón đầu nhu cầu tăng mạnh.
CEO Marshall McCrea cho biết chiến lược của công ty là mở rộng công suất trước khi thị trường rơi vào tình trạng tắc nghẽn, nhằm sẵn sàng tiếp nhận nguồn cung mới ngay khi được khai thác.
Dù ethane đang trở thành điểm kết nối hiếm hoi giữa Washington và Bắc Kinh, năng lượng vẫn tiếp tục là “vũ khí chiến lược” trong cuộc cạnh tranh giữa hai siêu cường.
Năm ngoái, Trung Quốc đã ngừng nhập khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) từ Mỹ để chuyển sang mua từ Nga. Ngược lại, Washington cũng áp thuế lên thiết bị pin mặt trời Trung Quốc và trừng phạt Hengli Petrochemical vì liên quan đến các giao dịch dầu với Iran.
Theo bà Susan Bell, Phó chủ tịch cấp cao tại Rystad, xung đột Iran vô tình càng làm nổi bật lợi thế của ngành hóa dầu Mỹ - nơi sở hữu hệ thống sản xuất sử dụng ethane quy mô lớn và có tính cạnh tranh cao trên toàn cầu suốt nhiều năm qua.
