Sau nhiều năm thị trường tài chính Mỹ quen với việc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) liên tục bơm thanh khoản mỗi khi kinh tế gặp cú sốc, một thay đổi lớn đang xuất hiện ở Washington. Người đứng đầu mới của Fed, ông Kevin Warsh, muốn đưa ngân hàng trung ương quay về mô hình điều hành “ít can thiệp hơn”, thay vì tiếp tục duy trì bảng cân đối kế toán khổng lồ như giai đoạn hậu khủng hoảng 2008.
Theo Reuters và The Motley Fool, đây có thể là bước ngoặt quan trọng nhất của chính sách tiền tệ Mỹ kể từ sau thời kỳ nới lỏng định lượng QE2 năm 2010 - giai đoạn được xem như nền móng cho chu kỳ tăng kéo dài của chứng khoán Mỹ suốt 15 năm qua.
Ông Kevin Warsh chính thức thay thế Jerome Powell làm Chủ tịch Fed (Ảnh: Getty).
Fed muốn rút dần “tấm đệm” dưới thị trường
Từ sau khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008, Fed liên tục mua trái phiếu quy mô lớn để bơm thanh khoản vào nền kinh tế. Chính sách này khiến bảng cân đối kế toán của Fed phình to từ khoảng 900 tỷ USD lên gần 6.700 tỷ USD hiện nay.
Trong cùng giai đoạn đó, chỉ số S&P 500 tăng hơn 6 lần. Dù thị trường từng lao dốc trong đại dịch Covid-19 hay giai đoạn lạm phát tăng mạnh năm 2022, giới đầu tư vẫn tin rằng Fed cuối cùng sẽ can thiệp để ổn định hệ thống tài chính.
Niềm tin này dần hình thành khái niệm “Fed Put”, tức kỳ vọng Fed sẽ luôn hành động để hạn chế đà giảm của thị trường bằng cách hạ lãi suất hoặc bơm thêm thanh khoản. Nhưng ông Kevin Warsh lại có quan điểm gần như ngược lại.
Trong phiên điều trần tại Thượng viện Mỹ, ông cho rằng bảng cân đối quá lớn đang làm méo mó thị trường tài chính và mang lại lợi ích nhiều hơn cho nhóm nắm giữ tài sản tài chính. Theo ông, Fed nên tập trung điều hành nền kinh tế thông qua lãi suất thay vì duy trì vai trò “người chống lưng” thường trực cho thị trường.
Điều này đồng nghĩa “công thức tiền rẻ” từng giúp nhiều tài sản tăng mạnh suốt hơn một thập kỷ có thể dần thay đổi.
Theo Reuters, ông Warsh từng rời Fed cách đây 15 năm để phản đối chương trình mua trái phiếu quy mô lớn. Nay khi quay trở lại với vai trò Chủ tịch Fed, ông muốn triển khai một chương trình cải tổ sâu rộng hơn nhiều, từ cách Fed điều hành chính sách đến cách cơ quan này giao tiếp với thị trường.
Điều gì có thể xảy ra nếu Fed thật sự giảm can thiệp?
Tác động đầu tiên nhiều khả năng sẽ xuất hiện trên thị trường trái phiếu. Nếu Fed giảm mua trái phiếu hoặc tiếp tục thu hẹp bảng cân đối kế toán, giá trái phiếu có thể chịu áp lực giảm, trong khi lợi suất tăng lên. Khi lợi suất tăng, chi phí vốn của doanh nghiệp cũng tăng theo.
Đây là yếu tố đặc biệt quan trọng với những công ty phụ thuộc mạnh vào môi trường lãi suất thấp để mở rộng đầu tư hoặc duy trì định giá cao trên thị trường chứng khoán. Theo phân tích của The Motley Fool, nhóm cổ phiếu công nghệ tăng trưởng cao có thể nằm trong số chịu ảnh hưởng rõ nhất nếu thị trường bắt đầu áp dụng mức chiết khấu cao hơn cho lợi nhuận tương lai.
Điểm đáng chú ý là thay đổi lần này không chỉ nằm ở con số lãi suất, mà còn ở tâm lý thị trường. Suốt nhiều năm qua, mỗi khi kinh tế hoặc thị trường tài chính gặp biến động, giới đầu tư gần như mặc định Fed sẽ can thiệp bằng thanh khoản. Điều này khiến khẩu vị rủi ro tăng mạnh và hỗ trợ các tài sản tăng trưởng cao.
Nếu ông Warsh thật sự muốn “cất đi cuốn cẩm nang” cũ của Fed, thị trường có thể phải thích nghi với môi trường mà ngân hàng trung ương không còn phản ứng nhanh và thường xuyên như trước.
Tuy nhiên, Reuters cho biết ngay cả những người từng làm việc cùng ông Warsh cũng không cho rằng Fed sẽ thay đổi quá đột ngột. Ông Randall Kroszner, cựu quan chức Fed và hiện là giáo sư tại Đại học Chicago, nhận định Warsh không muốn gây sốc cho thị trường. Theo ông, các thay đổi nếu có sẽ diễn ra theo từng bước thay vì giảm mạnh bảng cân đối kế toán trong thời gian ngắn.
Nhà đầu tư đang được khuyên làm gì?
Theo The Motley Fool, trong giai đoạn đầu nhiệm kỳ của ông Warsh, biến động thị trường có thể tăng lên do bất ổn chính sách. Chiến lược được nhắc tới nhiều nhất là giảm phụ thuộc vào nhóm cổ phiếu tăng trưởng được hưởng lợi mạnh từ thời kỳ tiền rẻ kéo dài.
Ngược lại, các doanh nghiệp tạo ra dòng tiền ổn định, có bảng cân đối tài chính vững chắc và ít phụ thuộc vào vốn vay được xem là phù hợp hơn nếu Fed giảm can thiệp vào thị trường.
Berkshire Hathaway là ví dụ được nhắc tới trong bài phân tích như một mô hình doanh nghiệp có khả năng thích nghi tốt hơn với môi trường lãi suất cao và thanh khoản thắt chặt hơn.
Với nhà đầu tư trái phiếu, chiến lược kỳ hạn ngắn cũng được xem là cách giảm rủi ro nếu lợi suất tiếp tục tăng trong thời gian tới.
Dù vậy, nhiều chuyên gia cho rằng điều quan trọng nhất hiện nay là thị trường cần thời gian để hiểu chính xác ông Kevin Warsh sẽ thay đổi Fed tới mức nào.
Theo Reuters, ngay cả những cải cách đầu tiên như điều chỉnh cách Fed công bố dự báo kinh tế hay giảm tần suất họp báo cũng có thể mất nhiều thời gian do đây đã trở thành những công cụ định hướng kỳ vọng cực kỳ quan trọng với thị trường toàn cầu.
Nói cách khác, “Fed Put” có thể chưa biến mất hoàn toàn. Nhưng dưới thời ông Kevin Warsh, tấm lưới an toàn mà phố Wall quen thuộc suốt hơn một thập kỷ có thể sẽ không còn được sử dụng thường xuyên như trước.
