Mức chiết khấu lịch sử nhằm xả kho
Theo Bloomberg, giữa lúc giá dầu thô quốc tế neo cao, Iraq bất ngờ hạ giá bán sản phẩm chủ lực với mức chiết khấu lên tới hơn 30 USD mỗi thùng. Đổi lại, người mua phải tự đưa tàu chở dầu tiến sâu vào Vịnh Ba Tư và đi xuyên qua eo biển Hormuz đang tê liệt vì đụng độ quân sự.
Tài liệu từ Tổ chức Tiếp thị dầu mỏ Quốc gia Iraq (SOMO) cho thấy quốc gia này đang áp dụng chính sách giảm giá sâu cho khách hàng dài hạn. Mức chiết khấu được thiết kế theo từng giai đoạn bốc hàng trong tháng 5 nhằm tạo động lực tối đa cho người mua.
Iraq đã đề nghị giảm hơn 1/4 giá dầu thô cho các công ty vận tải sẵn sàng chấp nhận rủi ro đi qua eo biển Hormuz để nhận hàng (Ảnh: TOI).
Cụ thể, dầu chuẩn Basrah Medium bốc hàng trong mười ngày đầu tháng được giảm tới 33,4 USD mỗi thùng. Con số này tương đương khoảng 27% giá trị so với mức giá gần 124 USD ghi nhận vào đầu tuần. Trong phần còn lại của tháng, mức chiết khấu thu hẹp còn 26 USD.
Dòng dầu Basrah Heavy cũng được ấn định mức giảm 30 USD so với giá bán chính thức. Ngoài ra, SOMO cũng mở thầu giao ngay đối với dầu Qaiyarah nhưng các lô hàng này vẫn phải bốc từ sâu bên trong Vịnh Ba Tư.
Động thái hạ giá quyết liệt của Baghdad bắt nguồn từ sự đứt gãy nghiêm trọng của chuỗi logistics hàng hải. Dữ liệu theo dõi tàu biển do Bloomberg tổng hợp cho thấy một bức tranh ảm đạm tại cảng Basrah ở miền Nam Iraq. Trong điều kiện bình thường, cảng biển này là đầu mối xuất khẩu nhộn nhịp với khoảng 80 lượt tàu bốc hàng mỗi tháng.
Tuy nhiên, con số này rơi tự do xuống chỉ còn 12 tàu trong tháng 3 và chạm đáy với chỉ 2 tàu cập cảng trong tháng 4. Nguyên nhân cốt lõi là các tàu rỗng không thể vượt qua eo biển Hormuz để tiến vào Vịnh Ba Tư.
Tình trạng đình trệ xuất khẩu đường biển khiến các kho chứa dầu của Iraq nhanh chóng bị lấp đầy, buộc họ phải cắt giảm sản lượng ngay từ đầu xung đột.
Cạm bẫy hợp đồng và rào cản logistics
Điểm mấu chốt khiến giới kinh doanh chùn bước trước mức chiết khấu của Iraq nằm ở các điều khoản pháp lý đi kèm. SOMO tuyên bố rõ ràng điều khoản "bất khả kháng" sẽ không được áp dụng cho các lô hàng trong tháng 5. Cơ quan này lập luận rằng ưu đãi giá đã được đưa ra dựa trên sự thấu hiểu chung về các rủi ro hiện hữu.
Trong thương mại quốc tế, việc loại bỏ điều khoản bất khả kháng là một nước đi đẩy toàn bộ rủi ro về phía người mua. Nếu một tàu chở dầu chấp nhận tiến vào Vịnh Ba Tư và gặp sự cố, công ty vận tải vẫn phải chịu hoàn toàn trách nhiệm thực hiện hợp đồng. Bất kỳ sự chậm trễ hay thất thoát nào cũng mang lại rủi ro tài chính khổng lồ, đủ sức xóa sạch mọi lợi thế từ mức giá chiết khấu.
Thực tế cho thấy việc nhận được mức giá hời đồng nghĩa với việc đối mặt rào cản logistics lớn nhất thế giới hiện nay. Eo biển Hormuz vốn gánh vác khoảng 20% lượng dầu và khí đốt toàn cầu nay gần như biến thành một nút thắt không thể xuyên thủng. Những đụng độ hỏa lực mới nhất giữa Mỹ và Iran càng làm suy yếu thỏa thuận ngừng bắn trước đó.
Bất chấp việc Washington triển khai kế hoạch hộ tống các tàu thương mại, tình hình lưu thông thực tế vẫn giậm chân tại chỗ. Chỉ có 2 tàu treo cờ Mỹ vượt qua được eo biển này vào đầu tuần, thấp hơn rất nhiều so với mức trung bình 135 tàu trước khi chiến dịch nổ ra.
Tập đoàn vận tải biển Maersk xác nhận tàu Alliance Fairfax là một trong 2 tàu hiếm hoi được khu trục hạm Mỹ hộ tống rời khỏi vùng Vịnh. Đây là con tàu thuộc chương trình đặc biệt do Lầu Năm Góc tài trợ nhằm đảm bảo năng lực vận chuyển trong thời chiến. Trong khi đó, hàng trăm con tàu thương mại thông thường khác vẫn đang nằm mắc kẹt chờ đợi.
Hormuz vẫn tắc nghẽn khi căng thẳng leo thang (Ảnh: RS).
Trong khi nguồn cung giá rẻ bị kẹt lại Vịnh Ba Tư, thị trường dầu mỏ toàn cầu lập tức phản ứng bằng những nhịp tăng giá mạnh mẽ. Giá dầu chuẩn toàn cầu Brent đã bật tăng gần 6% và vọt lên mức 114,44 USD mỗi thùng.
Đà tăng giá này không chỉ đến từ sự bế tắc tại Hormuz mà còn bị bồi thêm bởi các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái nhằm vào cơ sở dầu khí tại Fujairah thuộc UAE.
Nằm bên bờ Vịnh Oman và đóng vai trò là điểm cuối của đường ống dẫn dầu từ Abu Dhabi, Fujairah vốn được xem là phao cứu sinh giúp các hãng tàu bốc hàng mà không cần đi qua eo biển. Khi ngay cả phương án dự phòng này cũng bị đe dọa, bài toán nguồn cung năng lượng càng trở nên nan giải.
