Ngày 24/9, Bộ Tài chính tổ chức Hội thảo - Triển lãm về Tài chính số trong quản lý ngân sách nhà nước năm 2026 (Vietnam Digital Finance 2026).
Ông Nguyễn Việt Hà, Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin và Chuyển đổi số (Bộ Tài chính), nhận định chuyển đổi số của ngành tài chính đang bước sang một giai đoạn phát triển hoàn toàn mới. Theo ông Hà, giai đoạn trước, ngành tài chính tập trung nhiều vào việc số hóa quy trình, xây dựng hạ tầng hệ thống và đưa các dịch vụ lên môi trường số. Còn đến giai đoạn 2026-2030, yêu cầu đặt ra đòi hỏi phải tiến thêm một bước dài.
Cụ thể, ngành phải lấy dữ liệu làm nguồn lực cốt lõi, lấy kết nối và chia sẻ làm phương thức vận hành, lấy AI cùng các công nghệ số làm công cụ đắc lực, đồng thời lấy hiệu quả quản trị và chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp làm thước đo thành công.
Cục trưởng Nguyễn Việt Hà chỉ rõ, trong giai đoạn tới, ngành tài chính cần tập trung thực hiện thành công 4 cuộc chuyển đổi lớn. Thứ nhất, chuyển từ số hóa đơn thuần sang quản trị dựa trên dữ liệu. Thứ hai, chuyển từ việc ứng dụng AI đơn lẻ sang xây dựng năng lực AI toàn diện cho toàn ngành. Thứ ba là chuyển từ các hệ thống công nghệ riêng lẻ, khép kín sang một hệ sinh thái kết nối và liên thông đồng bộ. Thứ tư là chuyển từ tư duy “an toàn đi sau” sang nguyên tắc “an toàn ngay từ thiết kế”.
"Chuyển đổi số phải đi cùng an toàn số; đổi mới phải đi cùng kiểm soát rủi ro; khai thác dữ liệu phải đi cùng bảo vệ dữ liệu", ông Hà khẳng định.
Ông Nguyễn Việt Hà, Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin và Chuyển đổi số (Bộ Tài chính) (Ảnh: MOF).
Đại tá Hà Nam Trung, Phó Giám đốc Trung tâm Dữ liệu quốc gia (Bộ Công an), nhấn mạnh, để xây dựng thành công hệ sinh thái tài chính số toàn diện, cần tập trung vào các định hướng chiến lược trọng tâm.
Đại tá Hà Nam Trung đánh giá, Việt Nam hiện đã sở hữu những nền tảng quan trọng để bứt phá, từ hành lang pháp lý hoàn thiện về dữ liệu, hạ tầng Trung tâm Dữ liệu quốc gia cho đến các cơ sở dữ liệu lớn của Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước. Theo ông, bài toán trọng tâm trong giai đoạn tới không nằm ở việc chúng ta có bao nhiêu dữ liệu, mà là dữ liệu đó có đủ chất lượng, có liên thông và tạo ra giá trị thực tiễn hay không.
Quang cảnh Hội thảo - Triển lãm về Tài chính số trong quản lý ngân sách nhà nước năm 2026 (Ảnh: MOF).
Ông Nguyễn Minh Ngọc, Phó Cục trưởng Cục công nghệ thông tin và chuyển đổi số (Bộ Tài chính), cho biết đơn vị này đang triển khai những yêu cầu về an toàn, bảo mật trong quá trình chuyển đổi số. Trong đó có Trung tâm quản lý, giám sát an toàn, bảo mật 24/7, phối hợp với các đơn vị chuyên môn để triển khai thực hiện, tiếp tục củng cố, nâng cao mức độ sẵn sàng để đáp ứng những biến động có thể xảy ra.
Ông thông tin, các lĩnh vực thuế, hải quan, kho bạc, chứng khoán, dự trữ nhà nước, doanh nghiệp, thống kê và bảo hiểm xã hội đang đẩy mạnh ứng dụng AI, phân tích dữ liệu lớn, điện toán đám mây và các công nghệ số tiên tiến.
“Nhưng chúng ta cũng cần nhìn thẳng vào những điểm còn hạn chế. Mức độ chuyển đổi số giữa các lĩnh vực chưa đồng đều; dữ liệu ở một số nơi vẫn phân mảnh; việc chia sẻ và tái sử dụng dữ liệu chưa thật sự đồng bộ; AI, dữ liệu lớn mới ở bước đầu; nhân lực chuyên sâu vẫn là một thách thức”, ông nói.
Ông Ngọc dẫn chứng, nếu một thông tin đã có trong một hệ thống nhưng khi thực hiện thủ tục khác, người dùng vẫn phải nhập lại, thì về kỹ thuật, hệ thống đã được số hóa. Tuy nhiên, xét về trải nghiệm và quản trị, quy trình đó vẫn chưa thực sự đạt được mục tiêu “số hóa”.
Đại diện Cục Công nghệ thông tin và chuyển đổi số nêu một số định hướng triển khai trong thời gian tới.
Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, mục tiêu được đặt ra là hỗ trợ tối thiểu 500.000 doanh nghiệp chuyển đổi số. Hoạt động hỗ trợ không chỉ dừng ở tuyên truyền mà còn hướng tới đánh giá mức độ chuyển đổi số, giới thiệu giải pháp và hỗ trợ ứng dụng công nghệ phù hợp.
Trong lĩnh vực thuế và hóa đơn điện tử, việc hình thành dữ liệu có cấu trúc vừa tạo thuận lợi cho người nộp thuế, vừa góp phần nâng cao năng lực quản lý rủi ro và giảm các thao tác thủ công. Trong lĩnh vực hải quan, tăng cường kiểm tra dựa trên quản lý rủi ro cho phép tập trung nguồn lực vào những trường hợp có nguy cơ cao, thay vì kiểm tra dàn trải, qua đó góp phần giảm thời gian thông quan. Đối với công tác thống kê, việc tăng cường sử dụng dữ liệu hành chính giúp giảm hoạt động thu thập trùng lặp, đồng thời nâng cao tính cập nhật của thông tin.
"Hiệu quả của chuyển đổi số phải được thể hiện qua việc rút ngắn thời gian, giảm chi phí, tăng khả năng tái sử dụng dữ liệu và nâng cao chất lượng ra quyết định", ông nhấn mạnh.
