Dự thảo đặt ra những yêu cầu rất cụ thể đối với việc thu thập dữ liệu quản trị và sở hữu. Các đối tượng thuộc diện giám sát phải cung cấp thông tin về cơ cấu tổ chức, mô hình quản trị, điều hành và kiểm soát. Trong đó, thông tin gồm danh sách HĐQT/HĐTV, Ban Giám đốc từ cấp giám đốc khối đến tổng giám đốc và ban kiểm soát, kèm theo họ tên, quốc tịch và tỷ lệ sở hữu hoặc tỷ lệ vốn điều lệ của từng cá nhân.
Điểm đáng chú ý là dự thảo yêu cầu báo cáo tổng số khách hàng đang duy trì quan hệ/hoạt động với đối tượng báo cáo, trong đó phân loại theo mức độ rủi ro thấp, trung bình, cao; khách hàng cư trú, không cư trú; người có ảnh hưởng chính trị (PEP), khách hàng VIP (nhân vật quan trọng), khách hàng ưu tiên và khách hàng tổ chức.
Đối tượng báo cáo phải thống kê riêng số lượng khách hàng tổ chức hoạt động trong các lĩnh vực như chuyển tiền; kinh doanh ngoại tệ; sòng bạc và trò chơi có thưởng, ngân hàng đại lý; tổ chức phi lợi nhuận; công ty kinh doanh bất động sản (bao gồm cả đại lý); kinh doanh kim loại quý, đá quý và trang sức; dịch vụ pháp lý, kế toán, quỹ tín thác, cung cấp dịch vụ công ty và dịch vụ tài sản mã hóa.
Kiểm tra giao dịch tiền ngân hàng (Ảnh: Tiến Tuấn).
Về cổ đông, đối tượng giám sát phải cung cấp tổng số cổ đông, trong đó phân loại cổ đông là cá nhân và tổ chức nước ngoài. Với 10 cổ đông cá nhân nước ngoài lớn nhất, thông tin cần có tên, quốc tịch và tỷ lệ sở hữu; đối với 10 cổ đông tổ chức nước ngoài lớn nhất, cần cung cấp tên quốc gia nơi đăng ký trụ sở chính và tỷ lệ sở hữu.
Ngoài ra, các đơn vị phải cung cấp thông tin về mạng lưới hoạt động trong và ngoài nước, quy mô tổng tài sản, số lượng và lĩnh vực hoạt động của công ty mẹ, công ty con, đối tác liên kết nước ngoài (nếu có), cùng tổng số nhân viên đang làm việc.
Riêng công tác phòng, chống rửa tiền, đối tượng giám sát phải cung cấp thông tin về việc phân công, tổ chức thực hiện nhiệm vụ và số lượng nhân sự của bộ phận phụ trách phòng, chống rửa tiền.
Theo Ngân hàng Nhà nước, thời gian qua, công tác giám sát, thanh tra, kiểm tra về phòng, chống rửa tiền chủ yếu dựa trên phương pháp giám sát tuân thủ, tập trung kiểm tra việc chấp hành quy định pháp luật và quy định nội bộ. Phương pháp này chưa phản ánh đầy đủ mức độ rủi ro của từng đối tượng, đồng thời hạn chế khả năng phân bổ nguồn lực và phát hiện sớm rủi ro.
Việc bước đầu áp dụng phương pháp tiếp cận dựa trên rủi ro từ năm 2025 được Ngân hàng Nhà nước đánh giá đã góp phần nhận diện tốt hơn các đối tượng, lĩnh vực có mức độ rủi ro cao để ưu tiên nguồn lực thanh tra, kiểm tra.
Tuy nhiên, Ngân hàng Nhà nước cho rằng việc giám sát trên cơ sở rủi ro vẫn ở giai đoạn đầu, chưa được áp dụng đồng bộ và còn thiếu khuôn khổ pháp lý để nhận diện sớm, khắc phục, xử lý và giảm thiểu rủi ro.
