Sốt rét giảm, nhiệm vụ phòng bệnh vẫn phải tăng
Ngày 16/9, tại lễ kỷ niệm 50 năm Viện Sốt rét – Ký sinh trùng – Côn trùng TPHCM, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên nhận định, trong bối cảnh Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 72 về đột phá trong công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân, ngành y tế cần chuyển mạnh từ tư duy khám, chữa bệnh sang chủ động phòng bệnh .
Theo đó, nhiệm vụ của các đơn vị y tế dự phòng, trong đó có Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng TPHCM, là phải phát hiện sớm các nguồn nguy cơ, từ đó triển khai biện pháp phòng chống để người dân không mắc bệnh.
Khi số ca bệnh giảm, nguồn lực dành cho điều trị có thể được tiết kiệm và chuyển sang nghiên cứu, phát triển kinh tế cũng như nâng cao khả năng tiếp cận các dịch vụ y tế, thuốc và phương pháp điều trị mới.
Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên (Ảnh: Thảo Phương).
Việt Nam là một trong những quốc gia có chương trình phòng chống sốt rét thành công, đạt được nhiều thành tựu to lớn từ năm 1991 khi chuyển từ chương trình tiêu diệt sốt rét sang phòng chống sốt rét.
Theo số liệu thống kê, sốt rét đã giảm mạnh, thậm chí nhiều tỉnh, thành phố trong một vài năm gần đây đã không ghi nhận trường hợp mắc sốt rét tại địa phương. Tỷ lệ mắc mới giảm liên tục từ 2,8 ca/1.000 dân (1991) xuống 0,87 ca/1.000 dân (2001), 0,08 ca/1.000 dân (2017), 0,074 ca/1.000 dân (2018) và chỉ còn 0,0006 ca/1.000 dân (2025).
Phạm vi lưu hành bệnh sốt rét đã thu hẹp, tập trung chủ yếu tại các tỉnh khu vực miền Trung, Tây Nguyên và các tỉnh Đông Nam Bộ, khu vực biên giới, vùng sâu, vùng xa.
Tuy nhiên, những năm gần đây, mặc dù sốt rét giảm chậm nhưng vẫn tăng cục bộ ở một số nơi, sốt rét dai dẳng ở một số vùng sốt rét lưu hành.
Phòng xét nghiệm ký sinh trùng tại Viện Sốt rét – Ký sinh trùng – Côn trùng TPHCM (Ảnh: Viện cung cấp).
“Nguy cơ dịch bệnh đang thay đổi nhanh do biến đổi khí hậu, đô thị hóa, giao lưu quốc tế và biến động dân cư. Những yếu tố này có thể làm thay đổi sự phân bố của các bệnh truyền nhiễm, tạo điều kiện cho tác nhân gây bệnh mới hoặc các bệnh truyền từ động vật sang người xuất hiện”, Thứ trưởng nhấn mạnh.
Ông dẫn chứng, việc giao lưu quốc tế bằng đường hàng không khiến các tác nhân gây bệnh có thể di chuyển rất nhanh giữa các quốc gia. Vì vậy, khi sốt rét và các bệnh ký sinh trùng giảm, nhiệm vụ của hệ thống y tế dự phòng không giảm mà ngược lại phải tăng lên.
“Thành quả càng lớn thì trách nhiệm càng nặng nề”, ông Tuyên nói, đồng thời nhấn mạnh mục tiêu không chỉ là loại trừ sốt rét mà còn phải duy trì thành quả, xây dựng đủ năng lực để ngăn bệnh quay trở lại.
Bệnh nhân đến khám và xét nghiệm ký sinh trùng tại Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng TPHCM (Ảnh: Viện cung cấp).
Đầu tư công nghệ, nhân lực để chủ động trước dịch bệnh mới
TS Giang Hán Minh, Viện trưởng Viện Sốt rét - Ký sinh trùng - Côn trùng TPHCM nhấn mạnh: "Hơn nửa thế kỷ qua, từ chiến trường năm xưa đến những bản làng vùng sâu, vùng xa, biên giới và hải đảo, cán bộ của Viện luôn khẳng định vai trò là đơn vị chuyên môn đầu ngành của khu vực”.
Theo Viện trưởng, hình ảnh những cán bộ y tế bền bỉ bám cơ sở, bám địa bàn, đến từng ấp, từng buôn, sóc đã trở nên quen thuộc. Chính sự kiên trì đó góp phần giúp bệnh sốt rét được khống chế cả về số ca mắc và số người tử vong. Nhiều bệnh ký sinh trùng và bệnh do côn trùng truyền cũng từng bước được điều tra, kiểm soát, xây dựng các chiến lược phòng, chống bền vững.
TS Giang Hán Minh, Viện trưởng Viện Sốt rét – Ký sinh trùng – Côn trùng TPHCM (Ảnh: Thảo Phương).
Viện đặt mục tiêu đến năm 2045 trở thành đơn vị chuyên sâu hàng đầu trong nước và khu vực về sốt rét, ký sinh trùng và côn trùng; hướng tới trở thành trung tâm đào tạo, nghiên cứu của Bộ Y tế và khu vực; xây dựng hệ thống phòng xét nghiệm hiện đại, đạt tiêu chuẩn quốc tế; phát triển cơ sở khám, chữa bệnh chuyên sâu, đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân.
