- “liều thuốc” mà bác sĩ chưa kê
Năm 2021, Tổ chức Y tế thế giới (WHO) khu vực châu Âu công bố báo cáo tổng hợp bằng chứng về tác động của không gian xanh (công viên, rừng cây) và không gian lam (biển, sông, hồ) lên sức khỏe tâm thần.
Theo đó, việc tiếp xúc thường xuyên với thiên nhiên giúp cải thiện tâm trạng, khả năng tư duy và giảm nguy cơ rối loạn tâm thần.
Một nghiên cứu công bố trên Occupational & Environmental Medicine năm 2023 cũng cho thấy những người ghé không gian xanh 3-4 lần mỗi tuần trở lên có tần suất phải dùng thuốc chống trầm cảm, thuốc hạ huyết áp và thuốc trị hen thấp hơn rõ rệt so với nhóm ít tiếp xúc thiên nhiên.
Tiếp xúc thường xuyên với thiên nhiên mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe cũng như sự phát triển toàn diện của trẻ (Ảnh: N.Y).
Với người trưởng thành, thiên nhiên là một “liều thuốc”. Với trẻ, đó là cả một “ngôi trường” giúp phát triển trí tuệ, cảm xúc, thể chất, chỉ số sáng tạo, nâng cao chỉ số xã hội và khả năng thích ứng.
Nghiên cứu của Viện Sức khỏe Toàn cầu Barcelona (ISGlobal) công bố trên PNAS năm 2015, theo dõi hơn 2.500 học sinh, cho thấy trẻ học tại các trường có nhiều cây xanh cải thiện trí nhớ làm việc và khả năng tập trung nhanh hơn đáng kể sau 12 tháng.
Các nhà nghiên cứu nhận định chất lượng không khí là một phần nguyên nhân. Bản thân không gian xanh cũng ảnh hưởng tích cực đến hoạt động của não bộ.
Các nhà nghiên cứu tại Đại học Illinois (Mỹ) cũng ghi nhận trẻ mắc chứng tăng động giảm chú ý giảm rõ các triệu chứng sau khi hoạt động trong không gian xanh, so với cùng hoạt động đó ở nơi không có cây.
Một phân tích tổng hợp khác nghiên cứu về âm thanh tự nhiên trong hệ thống công viên quốc gia Mỹ cũng cho thấy tiếng nước chảy giúp cải thiện tâm trạng, tiếng chim giúp giảm căng thẳng và lo âu.
Trong khi đó, phân tích dữ liệu gần 20.000 người Anh, công bố trên Scientific Reports năm 2019, cho thấy chỉ cần dành khoảng 120 phút mỗi tuần ở trong thiên nhiên, mọi người có xu hướng đánh giá sức khỏe và tinh thần của mình tích cực hơn.
Bên cạnh đó, tiếp xúc với thiên nhiên còn giúp trẻ phát triển về thể chất. Việc đi trên địa hình gồ ghề, giữ thăng bằng trên đá, leo trèo hay chạy nhảy giúp rèn luyện khả năng giữ thăng bằng, cảm nhận cơ thể và phối hợp vận động.
Ánh sáng ngoài trời được xem là một trong những yếu tố bảo vệ quan trọng nhất trước nguy cơ cận thị ở trẻ. Trong khi đó, tiếp xúc với đất, động vật và vi sinh vật đa dạng giúp “huấn luyện” hệ miễn dịch, giảm nguy cơ dị ứng và hen.
Vận động ngoài trời cũng giúp giảm nguy cơ béo phì, ánh sáng ban ngày giúp điều chỉnh nhịp sinh học, cải thiện chất lượng giấc ngủ ở trẻ.
Thiên nhiên dạy những điều sách vở không có
Theo National Geographi, Louise Chawla, giáo sư danh dự Chương trình Thiết kế Môi trường tại Đại học Colorado Boulder, cho rằng thiên nhiên mang đến những thử thách và cơ hội khám phá mà môi trường nhân tạo khó thay thế.
Khi leo cây, lật hòn đá hay nghịch cát, nước, cành cây, trẻ phải tự đặt mục tiêu, tự chấp nhận thất bại. Chính quá trình này nuôi dưỡng khả năng sáng tạo và giải quyết vấn đề.
Bà cũng cho rằng những giờ chơi tự do, không bị sắp đặt hay giám sát quá chặt mới là khoảng lặng để trí tưởng tượng phát triển.
Trong sân chơi có người lớn phân xử, trẻ học tuân thủ. Trong một khu đất hoang, trẻ học thương lượng. Theo nghiên cứu, những khu dân cư có nhiều cây xanh dùng chung có mức độ gắn kết cộng đồng cao hơn và ít bạo lực hơn.
Thiên nhiên dạy trẻ chấp nhận những điều không thể kiểm soát: trời mưa, đường dốc hay côn trùng đều không thay đổi theo ý muốn. Theo Ellen Beate Hansen Sandseter (Na Uy), trẻ được tham gia các trò chơi ngoài trời có yếu tố thử thách sẽ độc lập hơn và biết tự đánh giá, quản lý rủi ro.
Theo The Guardian, những trải nghiệm như leo cao hơn một chút, đi xa hơn một chút chính là "liều vaccine” tâm lý, giúp trẻ tăng khả năng thích nghi.
