Trao đổi với phóng viên Dân trí tại Hội nghị khoa học thường niên Bệnh viện Nhân dân Gia Định 2026, vừa diễn ra ở TPHCM, ThS.BS Nguyễn Huỳnh Đăng Khoa, giảng viên Đại học Y Dược TPHCM, công tác tại khoa Ngoại thận - Tiết niệu của bệnh viện cho biết, tình trạng vô sinh hiếm muộn diễn ra khá phổ biến hiện nay.
Nhiều nguyên nhân khiến việc có con gặp khó khăn
Thống kê trên thế giới, cứ 6-7 cặp vợ chồng sẽ có một cặp gặp vấn đề trong việc có con. Theo định nghĩa của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), vô sinh hiếm muộn là tình trạng một cặp vợ chồng chung sống với nhau, quan hệ tình dục đều đặn, không sử dụng biện pháp tránh thai nhưng sau 12 tháng vẫn không có tin vui.
Đây là vấn đề cần đánh giá ở cả hai phía, riêng nam giới chiếm khoảng 1/2 nguyên nhân gây hiếm muộn của một cặp đôi.
Tại phòng khám Nam khoa của Bệnh viện Nhân dân Gia Định, mỗi ngày nơi này tiếp nhận hàng chục trường hợp đến điều trị, trong đó chủ yếu là bệnh nhân liên quan đến tình trạng rối loạn cương và vô sinh hiếm muộn.
ThS.BS Nguyễn Huỳnh Đăng Khoa khám cho một trường hợp nam giới có vấn đề về hiếm muộn (Ảnh: Bác sĩ cung cấp).
Điển hình như trường hợp của một cặp vợ chồng ngụ TPHCM, đến khám vì gặp khó khăn trong chuyện chăn gối, kế hoạch có con mãi không thực hiện được. Chia sẻ với bác sĩ, người chồng cho biết bị rối loạn cương mỗi khi quan hệ, đã thử dùng thuốc nhưng không cải thiện.
Sau khi đánh giá tổng thể và cho bệnh nhân làm các xét nghiệm liên quan, bác sĩ nghi ngờ người đàn ông có bất thường ở tuyến yên nên tiếp tục cho chụp thêm MRI não. Kết quả MRI ghi nhận bệnh nhân có một tổn thương nhỏ vùng tuyến yên, gây tăng tiết hormone prolactin (chất giúp điều hòa chức năng sinh sản).
Việc hormone prolactin tăng cao khiến người chồng giảm ham muốn, chức năng tình dục bị ảnh hưởng. Sau khi xác định được nguyên nhân chính xác, nam bệnh nhân được lên phác đồ điều trị để điều chỉnh hormone prolactin, giúp anh dần quan hệ trở lại bình thường. Hiện tại, vợ chồng bệnh nhân thông báo với bác sĩ đã có tin vui.
Trường hợp khác là một cặp vợ chồng trẻ hơn, đến bệnh viện cầu cứu vì nghi ngờ mình bị vô sinh hiếm muộn. Họ cho biết, trước đó có thói quen chỉ canh ngày người vợ rụng trứng để tập trung quan hệ, với suy nghĩ sẽ giúp tăng tỷ lệ thụ thai hơn bình thường, nhưng suốt nhiều tháng trời không đạt kết quả.
Từ tiền sử trên, các bác sĩ đã tiến hành kiểm tra sức khỏe của 2 bệnh nhân và phát hiện, bản thân người vợ có chu kỳ kinh nguyệt không đều. Vì vậy, những ngày họ canh rụng trứng để quan hệ hầu hết đều lệch thời điểm.
Lúc này, bác sĩ Nguyễn Huỳnh Đăng Khoa giải thích rõ tình trạng của họ không phải bệnh lý, hướng dẫn cặp vợ chồng cần thay đổi thói quen “canh ngày” để quan hệ đều đặn, thoải mái trong tinh thần vì cả hai vẫn còn trẻ, chức năng sinh lý hoàn toàn bình thường. Vài tháng sau khi thay đổi cách sinh hoạt, người vợ đã mang thai.
Không nên kết hôn quá trễ
Theo bác sĩ Khoa, ngoài các tình huống nêu trên, cũng có những trường hợp nam giới bị vô sinh hiếm muộn do bệnh lý, như viêm nhiễm đường tiết niệu, sinh dục, tình trạng giãn tĩnh mạch tinh khiến chức năng tinh hoàn bị ảnh hưởng… Khi đó, bệnh nhân sẽ được bác sĩ chuyên khoa tính đến phương án phẫu thuật.
Một trường hợp phẫu thuật nam khoa ở TPHCM (Ảnh: Bệnh viện cung cấp).
Bác sĩ khuyến cáo, hiện nay nhiều bạn trẻ có xu hướng ngại kết hôn hoặc lập gia đình trễ. Ở độ tuổi trên 35, chức năng sinh sản của phụ nữ sẽ suy giảm, trong khi tỷ lệ xuất hiện các bệnh lý ở nam giới cao tuổi cũng nhiều hơn.
Do đó, người dân nếu có đủ điều kiện nên kết hôn ở độ tuổi lý tưởng (20-30 tuổi). Nếu thấy khó trong việc có em bé, các cặp vợ chồng đừng vội nghĩ mình vô sinh mà cần nhanh chóng đến bệnh viện để được tư vấn và kiểm tra sức khỏe ở cả 2 phía.
Khi xác định đúng vấn đề, bệnh nhân sẽ được lên liệu trình điều trị hoặc thay đổi lối sống phù hợp, để mang đến một kết quả tốt nhất.
