Sử dụng điều hòa giúpgiảm nguy cơ tử vong trong nắng nóng cực đoan
Theo một nghiên cứu gần đây được công bố trên tạp chí JAMA Internal Medicine, việc sử dụng máy lạnh làm giảm đáng kể tỷ lệ tử vong trong các sự kiện nắng nóng cực đoan, đặc biệt là ở người lớn tuổi.
Nghiên cứu thậm chí còn chỉ ra rằng những người sống không có máy lạnh phải đối mặt với nguy cơ tử vong cao hơn trong các đợt nắng nóng. Điều này khiến việc làm mát trở thành một yếu tố thiết yếu của sức khỏe cộng đồng.
Tuy nhiên, liệu điều hòa có phải là giải pháp tối ưu cho sức khỏe? Vấn đề không phải là việc chúng ta có sử dụng điều hòa hay không, mà là chúng ta phụ thuộc vào nó đến mức nào. Ngày càng có nhiều nghiên cứu cho thấy việc ở trong không gian có điều hòa trong thời gian dài gây ra một số vấn đề sức khỏe, tuy nhẹ nhưng kéo dài dai dẳng.
Không nên để nhiệt độ điều hòa dưới 26-28 độ C (Ảnh: iStock).
Một nghiên cứu khảo sát sức khỏe cộng đồng năm 2026 trên Academia.edu cho thấy những người sử dụng điều hòa trong thời gian dài dễ bị cảm lạnh, đau đầu, sốt, đau ngực hơn.
Theo Times of India, nghiên cứu đã chỉ ra một thực tế phổ biến với người sống tại đô thị đó là cảm lạnh mùa hè, mệt mỏi không rõ nguyên nhân và đau đầu tái phát. Điều hòa không chỉ làm mát, chúng còn hút ẩm từ không khí, kéo theo nhiều tác động sinh học.
Một tổng hợp nghiên cứu năm nay, với các phát hiện về sức khỏe môi trường và hô hấp được tóm tắt từ các nghiên cứu gần đây về không khí trong nhà, đã kết luận: “Độ ẩm thấp có thể gây mất nước và các vấn đề về hô hấp”. Khi không khí trong nhà trở nên quá khô, niêm mạc mũi giảm khả năng giữ lại virus, hàng rào bảo vệ da suy yếu và cổ họng, phổi dễ bị kích ứng hơn.
Nói cách khác, máy điều hòa không khí của bạn có thể đang âm thầm làm suy yếu hệ miễn dịch trong khi vẫn mang lại cảm giác thoải mái.
Nguy cơ tiềm ẩn với hô hấp và sinh lý
Ngoài việc gây khô không khí, không khí tuần hoàn có thể làm tăng nồng độ các chất ô nhiễm, chất gây dị ứng và vi khuẩn trong nhà.
Một bản tóm tắt các nghiên cứu tại nơi làm việc năm 2026 của WebMD đã chỉ ra rằng “những người sinh hoạt trong các tòa nhà có điều hòa không khí gặp nhiều vấn đề về hô hấp hơn”. Điều này phù hợp với các nghiên cứu rộng hơn về không khí trong nhà cho thấy sự gia tăng kích ứng đường thở, tỷ lệ mắc “hội chứng nhà kín” cao hơn.
Một vấn đề khác là sự phụ thuộc về sinh lý. Cơ thể con người được thiết kế để thích nghi với nhiệt độ, độ ẩm và sự thay đổi theo mùa. Việc làm mát nhân tạo liên tục làm gián đoạn chu kỳ thích nghi đó. Khả năng chịu nhiệt giảm dần theo tuổi tác, hệ thống tim mạch bị căng thẳng do sự thay đổi nhiệt độ đột ngột và không gian ngoài trời dường như khắc nghiệt hơn nhiều so với thực tế.
Việc phụ thuộc vào điều hòa lâu dài có thể làm giảm khả năng thích nghi với nhiệt độ tự nhiên, khiến cơ thể ngày càng “kém chịu nóng” và phụ thuộc nhiều hơn vào môi trường làm mát nhân tạo.
Điều hòa có hại không?
Không hẳn là có hại. Trên thực tế, trong điều kiện nắng nóng cực độ, nó còn có thể cứu sống, nhưng sự đồng thuận mới nổi lên từ các nghiên cứu gần đây lại khá phức tạp. Máy điều hòa có tác dụng bảo vệ trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt, nhưng việc lạm dụng nó lại dẫn đến những đánh đổi về sức khỏe hàng ngày.
Nguy cơ thực sự đến từ việc tiếp xúc liên tục (10-18 giờ trở lên mỗi ngày), bảo dưỡng bộ lọc và ống dẫn kém, làm lạnh quá mức không gian trong nhà và thiếu thông gió hoặc trao đổi không khí trong lành. Cách thông minh hơn để giữ mát là thay vì bỏ hẳn máy điều hòa là tạo ra sự cân bằng.
Điều hòa không phải là “thủ phạm”, nhưng cách sử dụng mới là yếu tố quyết định. Giữ nhiệt độ ở mức vừa phải, không quá lạnh, đảm bảo thông gió, duy trì độ ẩm (lý tưởng là 40-60%), hạn chế ở phòng lạnh quá lâu, vệ sinh bộ lọc thường xuyên và tránh ngủ trong môi trường quá lạnh là chìa khóa để vừa tận dụng lợi ích, vừa tránh những rủi ro sức khỏe.
