Bệnh thận mạn thường diễn tiến âm thầm
Theo Times of India, thận là một trong những cơ quan hoạt động vất vả nhất trong cơ thể. Mỗi ngày, chúng lọc gần 180 lít máu, loại bỏ chất thải, điều hòa chất lỏng, giúp kiểm soát huyết áp, duy trì cân bằng khoáng chất và thậm chí hỗ trợ sản xuất hồng cầu. Tuy nhiên, mặc dù thực hiện rất nhiều chức năng quan trọng, thận thường suy yếu âm thầm.
Trong khi nhiều bệnh khác biểu hiện bằng đau đớn hoặc khó chịu rõ ràng, bệnh thận mạn tính có thể phát triển trong nhiều năm mà không gây ra các triệu chứng đáng chú ý. Các bác sĩ cho biết đây là một trong những lý do lớn nhất khiến hàng triệu người chỉ được chẩn đoán khi bệnh đã ở giai đoạn nặng.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Hiệp hội Thận học Quốc tế, bệnh thận mạn tính ảnh hưởng đến hơn 800 triệu người trên toàn thế giới, khiến căn bệnh này trở thành một trong những nguyên nhân gia tăng nhanh nhất gây bệnh và tử vong sớm.
Ở giai đoạn đầu, bệnh thận thường không có triệu chứng rõ ràng (Ảnh minh họa: Shutterstock).
"Thận có khả năng bù trừ chức năng phi thường. Các đơn vị lọc còn khỏe mạnh sẽ tự tăng cường hoạt động để bù đắp cho các đơn vị bị tổn thương. Chính nhờ cơ chế bù trừ này, bệnh nhân thường mất tới 80% chức năng thận trước khi xuất hiện bất kỳ dấu hiệu bệnh nào," Tiến sĩ Srivatsa A, bác sĩ chuyên khoa Thận và Ghép thận, Bệnh viện Apollo, Bengaluru (Ấn Độ) giải thích.
Cũng vì thế, người bệnh có thể cảm thấy hoàn toàn khỏe mạnh trong khi thận đang dần mất khả năng lọc chất thải từ máu. Khi các triệu chứng xuất hiện, tổn thương thận thường đã nghiêm trọng.
BS Srivatsa cho biết, khi xuất hiện các triệu chứng, bệnh thận mạn thường đã ở giai đoạn muộn, cơ thể đã bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Khi các chất thải chuyển hóa tích tụ trong máu, bệnh nhân có thể bị mệt mỏi dai dẳng, buồn nôn, chán ăn và ngứa dữ dội. Phù ở mắt cá chân, bàn chân và bàn tay xảy ra do thận không còn khả năng điều hòa cân bằng chất lỏng một cách hiệu quả.
Một số người cũng bị khó thở vì thận bị tổn thương sản xuất ít erythropoietin hơn, một loại hormone kích thích cơ thể tạo hồng cầu. Hậu quả là người bệnh bị thiếu máu, khiến cơ thể luôn trong tình trạng mệt mỏi, kiệt sức.
Các triệu chứng khác có thể bao gồm:
- Phù ở bàn chân, mắt cá chân hoặc mặt.
- Mệt mỏi kéo dài.
- Chán ăn.
- Buồn nôn hoặc nôn.
- Chuột rút.
- Khó tập trung.
- Thay đổi thói quen đi tiểu.
- Ngứa da.
- Huyết áp cao khó kiểm soát.
Thạc sĩ - Bác sĩ nội trú Vũ Thị Ánh, Trung tâm Thận - Tiết niệu và Lọc máu, Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội), cho biết bệnh thận giai đoạn đầu thường diễn biến âm thầm vì thận vẫn có thể hoạt động dù chức năng chỉ còn khoảng 20-30%. Do đó, nhiều người chỉ phát hiện bệnh khi đã ở giai đoạn muộn.
Vì vậy, bác sĩ khuyến cáo người dân cần chú ý những thay đổi bất thường của cơ thể, bởi nhiều dấu hiệu cảnh báo bệnh thận rất dễ bị bỏ qua. Những dấu hiệu cần đặc biệt lưu ý gồm nước tiểu có nhiều bọt lâu tan, tiểu sẫm màu hoặc tiểu máu; sưng phù mí mắt, phù chân; tăng huyết áp ở người trẻ; mệt mỏi kéo dài, xanh xao do thiếu máu.
Các bác sĩ nhấn mạnh rằng việc xuất hiện những triệu chứng này không đồng nghĩa với việc mắc bệnh thận. Tuy nhiên, khi các triệu chứng kéo dài dai dẳng, người bệnh không được chủ quan, đặc biệt ở những người mắc bệnh đái tháo đường hoặc tăng huyết áp.
Bệnh đái tháo đường và huyết áp cao vẫn là hai nguyên nhân chính
Nhiều người nghĩ rằng bệnh thận bắt đầu từ thận. Trên thực tế, bệnh thường bắt đầu từ nơi khác.
Bệnh đái tháo đường là nguyên nhân hàng đầu gây bệnh thận mạn trên toàn thế giới. Theo thời gian, lượng đường trong máu cao kéo dài sẽ làm tổn thương các mạch máu nhỏ đóng vai trò như bộ lọc tự nhiên của thận. Khi các bộ lọc này suy yếu, các protein vốn được giữ lại trong máu sẽ rò rỉ vào nước tiểu, gây viêm và hình thành sẹo, khiến chức năng thận suy giảm dần.
Nguyên nhân tiếp theo là tình trạng huyết áp cao. Theo BS Srivatsa, bệnh tăng huyết áp làm các mạch máu nhỏ nuôi dưỡng thận bị hẹp và dày lên. Điều này làm giảm lượng oxy và dưỡng chất đến thận, dần dần thay thế mô lọc khỏe mạnh bằng mô sẹo.
Ngoài hai nguyên nhân trên, nhiều yếu tố khác có thể gây bệnh thận mạn như các bệnh tự miễn (như viêm cầu thận), các bệnh di truyền (như bệnh thận đa nang), sử dụng kéo dài một số thuốc giảm đau, nhiễm trùng thận tái phát, hút thuốc và béo phì.
Ở giai đoạn sớm, bệnh thận hiếm khi gây ra triệu chứng. Vì thế, những người đã mắc bệnh đái tháo đường, tăng huyết áp, bệnh tim hoặc có tiền sử gia đình mắc các vấn đề về thận nên tầm soát định kỳ.
