Ở nữ giới, khả năng sinh sản thường được nhắc đến cùng tuổi của trứng. Phụ nữ sinh ra với phần lớn số lượng trứng có trong suốt cuộc đời. Khi tuổi tăng, trứng cũng già đi và chất lượng có thể suy giảm.
Khác với nữ giới, tinh trùng ở nam giới được sản xuất liên tục từ tuổi dậy thì. Sau khi hình thành, tinh trùng có thể được lưu trữ trong đường sinh dục trước khi xuất tinh. Vì vậy, tuổi của nam giới không hoàn toàn phản ánh tuổi của tinh trùng.
Trong thực hành lâm sàng, nam giới thường được khuyến nghị kiêng xuất tinh vài ngày trước khi lấy mẫu tinh dịch để xét nghiệm hoặc hỗ trợ sinh sản. Việc kiêng cữ có thể giúp tăng số lượng tinh trùng.
Tuy nhiên, khả năng sinh sản không chỉ được quyết định bởi số lượng tinh trùng. Các yếu tố về chất lượng như khả năng di chuyển, sức sống và mức độ toàn vẹn DNA cũng giữ vai trò quan trọng.
Nghiên cứu cho thấy thời gian kiêng xuất tinh kéo dài có thể ảnh hưởng đến chất lượng tinh trùng (Ảnh: AI).
Nhóm nghiên cứu đã phân tích dữ liệu từ 115 nghiên cứu đã công bố, với gần 55.000 nam giới. Kết quả cho thấy thời gian kiêng xuất tinh càng dài, một số chỉ số chất lượng tinh trùng càng có xu hướng giảm. Tinh trùng di chuyển kém hơn, sức sống thấp hơn và mức độ tổn thương DNA cao hơn.
Theo các tác giả, có hai cơ chế có thể giải thích hiện tượng này. Cơ chế thứ nhất là stress oxy hóa, một quá trình có thể làm tổn thương tế bào. Khi tinh trùng được lưu trữ lâu thì nguy cơ chịu tác động của stress oxy hóa có thể tăng lên.
Cơ chế thứ hai là cạn kiệt năng lượng. Tinh trùng cần năng lượng để duy trì hoạt động, đặc biệt là khả năng di chuyển. Tuy nhiên, nguồn năng lượng dự trữ của chúng có giới hạn. Nếu ở trong đường sinh dục quá lâu, tinh trùng có thể suy giảm chức năng.
Hiện nay, Tổ chức Y tế Thế giới khuyến cáo nam giới kiêng xuất tinh 2-7 ngày trước khi lấy mẫu tinh dịch để xét nghiệm hoặc phục vụ điều trị vô sinh. Tuy nhiên, một số nghiên cứu gần đây cho thấy thời gian kiêng ngắn hơn có thể mang lại lợi ích trong một số trường hợp.
Cụ thể, nam giới xuất tinh trong vòng 48 giờ trước khi lấy mẫu tinh trùng có thể có kết quả thụ tinh trong ống nghiệm khả quan hơn so với những người kiêng xuất tinh trong nhiều ngày liên tiếp. Điều này gợi ý rằng thời gian kiêng quá dài chưa chắc là lựa chọn tối ưu nếu mục tiêu là cải thiện chất lượng mẫu tinh trùng.
Theo The Conversation, phát hiện này không nên được xem là khuyến nghị áp dụng chung cho tất cả nam giới. Chất lượng tinh dịch còn chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như tuổi tác, bệnh lý, nội tiết, thuốc điều trị, lối sống và môi trường.
Từ những dữ liệu trên, có thể thấy tinh trùng cũng có “hạn sử dụng” sinh học nhất định sau khi được sản xuất. Nếu được lưu trữ quá lâu trước khi thụ tinh, chất lượng của chúng có thể suy giảm.
Tuy nhiên, các chuyên gia lưu ý rằng kết quả nghiên cứu không đồng nghĩa nam giới cần duy trì một tần suất xuất tinh cố định để cải thiện khả năng sinh sản. Đối với những người đang xét nghiệm tinh dịch hoặc điều trị hiếm muộn, thời gian kiêng xuất tinh nên được điều chỉnh phù hợp với từng trường hợp và theo tư vấn của bác sĩ chuyên khoa.
